| 1. | kuzey kafkasya'da bir bölge ve o bölgenin halkına verilen isim. kabardeyler kuzey kafkasya'nın yerlilerinden olup çerkesler'in üç ana grubundan biri olan adigeler'e mensupturlar (diğer ikisi ubıhlar va abhaz/abazalar'dır). ruslar onları kabardintsi olarak adlandırırlar. kuzey kafkasyanın merkez bölgesinde yaşarlar. çoğunluk rusya federasyonuna bağlı federe kabardey-balkar cumhuriyeti'nde yaşar. ancak adige özerk ilinde de bazı yerleşim birimleri vardır.
daha fazla bilgi için kaynak: http://www.circassiancanada.com/... bayrağının ortasındaki dağ figürü, masalların kaf dağı olan elbruz dağı'nı simgeler. renkler ise kuzey kafkasya'nın doğal güzelliklerini ve çerkes insanının özgürlüğe olan sevdasını anlatır. thamade kardenghush ziramuk'un anlatımına göre adına "pşşı kabarde" denen bir prensin yönetimindeki kabile, sonradan "kabardey" adını almış ve bugüne bu adla gelmiştir. mezarı kuzey kafkasya'nın kabardey bölgesinde bir tepede bulunan pşşı kabarde'ye neden bir heybetli anıt mezar yapıl(a)madığı kardenghush'ın hep yakındığı bir şeydir. (meramise, 03.10.2007 14:57) |
| 2. | çerkeslerin atlı süvari grubu olup,kafkasyada yönetici kadroyu oluştururlardı. (nealırsanbimilyon, 04.10.2008 21:17) |
| 3. | kendi içlerinde iki alt gruba ayrılırlar: gilaghsteney (jilaghsteney/ cılaghsteney) ve tatlosteney. bu, kuzey kafkasya'nın kabardey bölgesinde iki en büyük vadi bulunması (çok sayıda vadi vardır bölgede de bu ikisi en büyüktür) ve o vadilerde yaşayan kabardeyler'in vadilerinin adıyla anılması sonucu oluşmuş bir gruplamadır.
tatlosteneyler'in yaşadıkları vadiye baksan vadisi de denir. gilaghsteney'e "kabardeytsıku (küçük kabardey)", tatlosteney'e "kabardeyıj (eski kabardey) de denir. bu iki grup kabardey arasında büyük farklar yoktur. sadece dil açısından ufak telaffuz farklılıkları belli belirsiz göze çarpar, o kadar. bu farklılık da kabardey diline çok aşina olmayan bir kulak tarafından farkedilmez. gilaghsteneyler türkiye'de maraş- göksun civarına yerleştirilmişlerdir. kayseri- uzunyayla'da da üç tane gilaghsteney köyü vardır: 1. şerefiye (astemrey), 2. çamurlu (hapst'ey), 3. unuttum (köyün adı "unuttum" değil, ben köyün adını unuttum). kayseri- uzunyayla kabardeyleri de tatlosteney'dir. maraş'ta da adına "anzorey" denen bir tatlosteney köyü vardır. gilaghsteney ve tatlosteneyler ayrı ayrı sürgün edilmişlerdir ve ayrı yerlere yerleştirilmişlerdir ama bu araya karışan bir kaç köyün nasıl olup da kendi grubundan ayrıldığı bilinmemektedir. zannediyorum, akrabalık ilişkileri doğrultusunda, sonradan gelenler kendi akrabalarının yamacına yerleşmişler, bu yolla gilaghsteney ile tatlosteney bir arada yaşar hale gelmiştir. bu iki grup kabardey birbiriyle sık sık şakalaşırlar da. tatlosteneyler, gilaghsteneyler için "kendini mutlu etmek istiyorsan erkek hindi besle (şıpsı paste sevdası için söyleniyor bu; zira en güzel şıps paste hindi etiyle olur(muş)), hayatını mahfetmek istiyorsan gilaghsteney'den kız al (zıbghatxhajınume gueguşıxhu ghaşxe, zıbghawunexhujınume gilaghsteney qaşe.)." derler. gilaghsteneyler de benzer şeyler söylerler tatlosteneyler için ama dillendirmeye gerek görmüyorum. çünkü her ne kadar babaanne tarafım gilaghsteney olsa da ben tatlosteney'im. bir de, kabardeyler'i kabarda, kabarta, kabartey, kabartay, gabarda, gabardey.. vs. ucube adlarla ananlar var ki, ben onları allah'a havale ediyorum artık. "kabardey" efendim; "kabardey". (meramise, 20.11.2008 10:15) |
| 4. | benim de mensup olduğum adige boylarından biridir. kültüründe 'khafe' denilen bir dans ve müzik barındırır. kabardey khafe olarak da ağlayan kafe olarak da anılır. asaletin dansı ve müziğidir. ayrıca kabardeyler türkiyede ki çerkeslerin en kalabalık boyunu oluştururlar. en kalabalık yaşadıkları yer kayseri/uzunyayla'dır. (wueseps, 08.08.2009 18:02) |
| 5. | ön bilgi: en kalabalık çerkes boyu. (önceki girilerde yazıyor.)
bir amerikalı, bir fransız, bir abaza* ve bir abaza trende yolculuk etmektedir. amerikalı cebinden yeni bir paket malbuş çıkarır. açıp içinden bir tane alır ve pakedi camdan atar. diperleri şaşırır: - yav niye attın? daha paket dolu. amerikalı güler: -olsun bizim orada bunlardan daha çok var. yolun devamında, üç köprü, iki istasyon geçtikten sonra fransız bavulundan bir şişe şarap çıkarmış. açıp kadehini doldurduktan sonra şişeyi camdan sallamış. diğerleri şaşırmış: - yav niye attın şişeyi? daha doluydu o. fransız gülmüş: - olsun. bizim orada bundan daha çok var. iki tünel, bir istasyon ve bir de viyadükten sonra bu sefer abaza kabardey'i yakasından tuttuğu gibi camdan fırlatmış atmış. diğerleri dehşet içinde: - naptın sen?! niye attın adamı trenden?! abaza gülmüş: - sıkıntı yok. bizim orada bundan daha çok var. (azwepsa, 08.08.2009 18:33) |
| 6. | azmi toğuzata tarafından seslendirilen nefis bir çerkes ezgisi.
çevirisi aşağıdaki gibidir. kabardey (memleket türküsü) ta uzaklardan sana özlem dolu selam gönderiyorum ışıklarını üzerime saçarak bana gülümse kabardey kabardey,kabardey hayatın altın parıltısı dünyam dünyam içime parıldayan kabardey gurbetteki tüm dostlarımla son günlerimi yaşıyorum sana kavuşacağım günleri düşünüp mutluluktan uçuyorum kabardey,kabardey hayatın altın parıltısı dünyam dünyam içime parıldayan kabardey günlerin hep aydınlık seni öyle özledim ki içimde açan bir güneşsin kabardey,kabardey hayatın altın parıltısı dünyam dünyam içime parıldayan kabardey (bkz: http://www.youtube.com/...) (maestromanick, 08.08.2009 18:45) |
| 7. | ovada yaşayan çerkes boyu.
aristokrattırlar. oldukça havalıdırlar da ayrıca. diasporada dili ve kültürü en iyi muhafaza eden çerkes boyu oldukları, diğer boylarca da kabul edilmektedir. (yınıj, 14.10.2009 17:29) |
son