yeni hayat  

orhan pamuk okumadıysanız, başlamak için en iyisi.

<< gün geldi, bunca zaman gerçek sevgimi kendisiyle gizlediğim kadının, adı geçen şehirden ayrılması, çok uzak bir diyara gitmesi gerekti; bu durum karşısında ben, bu güzelim korunağı yitirmenin korku ve telaşı içinde, önceden düşünemeyeceğim kadar huzursuz oldum. onun gidişinden bir o kadar acıyla söz etmezsem çok geçmeden herkesin gizimi farkedeceğini düşündüğümden, bir sonede bu ayrılıştan yakınmaya karar verdim; bu soneyi aktaracağım buraya, kadınım çünkü, anlayanların da göreceği gibi, sonedeki bazı sözlerin doğrudan esiniydi. ve de, ey siz, aşk yolundan, diye başlayan şu soneyi yazdım.

ey siz, aşk yolundan geçenler,
durun ve bakın,
var mı bir dert derdim gibi ağır;
tek ricam şu, sabırla dinleyin beni,
ve düşünün sonra;
ben miyim her azabın sığınak ve anahtarı.
az buçuk iyiliğim değil benim,
onun kendi soyluluğu, sunduysa
bu hayatı bana aşk, öyle hoş ve tatlı
ki duyardım, derlerdi arkamdan sık sık,
"tanrım, hangi değim yeğni kılar
bu adamın yüreğini?" >>

diyen dante alighierinin ilahi komedyaya yer hazırlayan kitabıdır.

bir iddiaya göre iki kitap da (yani hem pamuk'un hem dante'ninki) kabala öğretisini simgesel yollarla anlatmaktadır. ama bence pamuk, dante'nin tırnağı bile olamaz. çağına göre dante çok çok ileri ve güçlü hayal gücüne sahip bir insandır. pamuk için aynı şeyleri söylemek zor.

(bkz: bir gün bir kitap okudum ve bütün hayatım değişti)

orhan pamuk'u okumanın zorluğu bence kötü türkçesinden kaynaklı. yeni hayatta bu, ilk sayfalardan itibaren kendini gösterir. bazen "ee yuh be kardeşim! 'babamın bavulunun etrafında aşağı yukarı yürüdüm' dedin, heyecanına verdik de bu da roman artık." dedirten cinsten bariz hatalar var.

yeni bir hayat, belkide bir melek bulmak uğruna başlanan yolculukları anlatan orhan pamuk eseri.

herkes yeni hayat'ı aramıyor mu sanki?
onun uğrunda hep yeni yeni başlangıçlar yapmıyor muyuz ?
her seferinde yıkılıp tekrar kalkmıyor muyuz ayağa?
belki de yeni hayat ölümdür!
kim bilebilir..

ortalarından sonra, kafka'nın şato'sunu ve dava'sını biraz ondan biraz bundan tarzında okur gibi hissetiren kitap. kahramanımız teknik üniversitelidir ki mobgam binasının tepesine "horny through the ages" yazılsa yeridir kendisinin anısına.

hoşgelmiş nesildaş yazar
kendisine, sözlükteki yeni hayatında başarılar diliyoruz

bazı kitaplar vardır;

başlarda sizi çok sıkar. bir türlü hikayenin içine giremezsiniz. mevzunun kıyısında kenarında sıkılarak, kafanız karışarak, sinirli sinirli dolaşır durursunuz. ara ara bırakmaya da karar verirsiniz ama tam bırakacakken karşılaştığınız bir cümle sizi yine kitaba çeker. kendinizi zorlar, okumaya devam edersiniz. isimleri ezberlemeyle, konuyu kavramayla, mantığı çözmeyle daha ilgili olmaya başlarsınız.

yavaş yavaş birşeylerin değiştiğini görmeniz de uzun zaman almaz.

ve bir süre sonra, o sizi sıkan kitap bambaşka bir şeye dönüşür. hikaye büyür, etrafınızı sarar. hikayenin başkahramanı siz olursunuz birden; ya da bir yakınınız, kahramnın yerine geçer ve hikayeyi, sizin dilinizle, sizin çevrenizde anlatmaya başlar. artık hem hikaye sizindir, hem anlatan ses tanıdıktır.

elinizden bırakamadan o kitabı okuyuvereceksinizdir artık ve bittiğinde, niye bu kadar çabuk bittiğini anlayamayacak, bir daha okumak isteyeceksinizdir.

ve bittiğinde, ağzınızdan çıkan ilk cümle "vay be!" olacaktır.

ben böyle bir kitap okudum. adı yeni hayat'tı. yazarı, orhan pamuk. ben bu kitapta, kitabın kahramanıyla, kasaba otobüslerinde türkiye'yi gezdim; onunla birlikte o "melek"i aradım ve ben bu hissi, hikayeyle bütünleşme hissini çok az yazarda, sadece bir kaç kitapta yaşadım.

böyle kitaplardan hoşlananlar varsa, kendisine, sadece bu kitabı değil, tüm kitaplarıyla orhan pamuk'u tavsiye ediyorum.

orhan pamuk ve dante'den ayrı olarak aynı isimde bir de ziya gökalp eseri vardır.

sil baştan her şeye yeniden başlayan kişilerin sahip olduğu yaşam biçimi. bir de bunun tatlı olanı vardır, bir zamanlar ekranlarda hayat bulanundan; (bkz: tatlı hayat)

yeniden okuduğumda, hayatın anlamını söylemesinden korktuğum güçteki roman. korkum şundandır: hayatın anlamını bilirsem, yaşamaya gerek kalmayacak. düşünmeye, işemeye, ağlamaya, beklemeye, aldatılmaya, katlanmaya, olmadı diyip diyip yerlere kapaklanmaya... ama cesaretim var; hayatın anlamını söylemesi riskini alıp yeniden okuyacağım. bunu neden yazdım buraya? bence mesaj çok açık. bir insana bunları düşündürebildi bu roman demek ki. okumalısın kardeşim. boşver reklamları, ödülleri, pop alemini. boşver orhan pamuk'un suratındaki o acayip kılıksız gülümsemeyi. farzet ki, onun haberi yok, içine bir mucizevi mana girdi; yazdırdı bu romanı. neyse ne. yeni hayat'ı okuman lazım. sonra sevmezsen dersin ki, "bir gün bir roman okumuştum. hiçbirşey değişmedi". yani kaybetmeyeceksin hiçbirşey. vakit de kaybetmeyeceksin. vakit zaten tek başına bir kazanım değildir. verilidir sadece.

orhan pamuk'un en sağlam romanı. kara kitap başka bir şey...

orhan pamuk un romanları içinde en kötü kapak resmine sahip kitabı.

fonda bir dönemin belirgin özelliklerinin geçit yaptığı, hüzünlü bir erkek karakterin arayışının anlatıldığı bir başka orhan pamuk romanı. orhan pamuk bunu sıklıkla yapıyor ve iyi bir şekilde yapıyor. kara kitapta galip, masumiyet müzesinde kemal basmacı ve yeni hayatta osman. hep hiçbir zaman sahip olamadıkları ya da bir zamanlar sahip olup elde tutamadıkları bir şeyleri arayan hüzünlü/ loser karakterler. yeni hayat'a gelirsek kahramanımız kitabı, meleği (canan) ve kitabın yazarını araken orhan pamuk da biz okurları yazma süreci üzerine karmaşık bir yolculuğa çıkartıyor. kahramanımız şehirler arası otobüslerde o kent senin bu kasaba benim dolaşırken biz biçare okurlar yazarın attığı küçük yemlerin peşi sıra sayfalarda geziniyoruz. adeta bulmaca çözer gibi bu nedenle dikkatli okunması gereken bir roman. ayrıca hayat, aşk, ölüm, kurgu, yazma vs... üzerine altı çizilecek bir çok cümleye sahip.

"benim gibi hayatı kaymışlarda hüzün, zeki olmaya çalışan bir öfke olarak gösterir kendini. o zeki olma isteği de en sonunda her şeyi berbat eder."

"aşk birisine şiddetle sarılma, onunla aynı yerde olma özlemidir. onu kucaklayarak, bütün dünyayı dışarda bırakma arzusudur. insanın ruhuna güvenli bir sığınak bulma özlemidir."

"hiçbir şey, her şeyi unutabilmenin verdiği huzurdan değerli olamaz."

benim favorimse ;

"benim hayatın kendisi sanarak mutlulukla karşıladığım, aşkla sevdiğim rastlantı bir başkasının kurgusuymuş yalnızca."