günümüzdeki irtica tartışmalarının aslında ne kadar eskiye dayandığını, 31 mart vakası'ndan sonra toplumumuzun fesliler ve sarıklılar diye kutuplaşmasının toplum yapısına nasıl zararlar verdiğini, güzelim bir dille anlatan reşat nuri güntekin romanı.
kimisi bu romanın sipariş üzerine yazıldığını söyler.atatürk'ün cumhuriyetin gerekliliğini ve laik olmayan bir devlet anlayışının halk arasında çıkardığı çatışmayı gözler önüne sermek için reşat nuri güntekin'e sipariş verip yazdırdığı söylenir.konusu:
hem medreseden hem de öğretmen okulundan mezun olan şahin hoca, tayini istanbul'a çıkmış olmasına rağmen atandığı yerin değiştirilmesini ister ve gerici yobaz güçlerle savaşmak ve bir devrim yapmak için sarıova'ya başöğretmen ünvanıyla gider.
kendisi gibi okumuş insanları örgütlemeye başlayarak mücadelesini başlatır ve olaylar gelişir.
salt olarak bir mücadele ve kendini adayış öyküsüdür. romanın esas oğlanı şahin bey en baştan en sona kadar, zaman zaman iç çelişkileriyle boğuşsa da(ki detaylı inclenmemiştir bu çelişkiler), inandığı konu uğruna hayatını adayan insan karakterini kült olacak biçimde sergilemektedir. bu romanın en ilginç karakterlerinden biri de inanıyorum ki mühendis necip bey'dir. kendisi yan karakter olarak romanda gözükmekle birlikte zaman zaman ana karakterden çok daha yerli yerinde mesajlar vermektedir. şahin bey insan üstü bir katılıkla dahil olduğu düşünceyi temsil eden bir nefer gibi davranırken necip bey alaycı tavırlarıyla mühendisliğine uygun olarak çöüm üretmekte politik tavırlardan uzak yerli yerinde bir karakter sergilemektedir. şahin bey ise daha çok karşısında durduğu insanlar gibi fanatik bir çizgide ilerler.
ısmarlama yazılmış, gerçeği yansıtmayan objektiflikten uzak olarak tanımlansa da bu kitap herhangi bir konuda mücadele verirken gerekli olan kalemler ve uygulanacak stratejiler konusunda faydalı bilgiler ve ibret verici öyküler içermektedir. civarda bulunan bir osmanlıca-türkçe sözlük vasıtasıyla okunasıdır.
reşat nuri güntekin idealist bir "hür düşünce" adamı şahin bey'in başından geçen olaylar ile; 31 mart vakası'ndan, kurtuluş savaşı sonuna kadar, dini kendine alet eden gerici güçlere karşı verilen mücadeleyi anlatıyor.
şahin bey yoldaşı necip bey (nam-ı değer deli necip) ile tüm gerici baskıya rağmen sarıova beldesinde bir okul kurarlar. bu okulun kuruluş amacı öğrencilerine "hür düşünceyi" aktarmaktır. bu arada ikidir hür düşünce diyorum ama reşat nuri de bu kelimeleri kullanmış zira o zamanlar atatürkçülük diye bi hadise yoktu.
kasabanın çıkarcı uleması ise sürekli bu idealist yola taş koymaktadır. işte dediğim gibi baştan sona bu iki kutbun mücadelesine şahit oluruz.
komplolar, iftiralar, dini ve toplumsal baskı ile bu hür düşüncenin yayılmasına engel olanlar ve dinin yegane düşünce yapısı olmadığına inanan hür düşünce sahipleri arasında kıran kırana bir mücadele... o zamanın deyişiyle milliyetçiler ve dincilerin mücadelesi.
biz bu noktaya nasıl geldik ve nasıl bu noktadan geriye doğru gidiyoruz diye düşünenlerin çok şey bulacağı münevver bir kitap.
okuyacak olana tavsiye: eski türkçe kelimlere çok takılıp, kendinizi kitaptan soğutmayınız.
