yazı  

metal paraların üzerinde değeri yazılan yüzü.

(bkz: tura)
(bkz: yazı tura)

bir iletişim aracı.
icadıyla beraber tarih başlar.
söz uçar ama o kalır.

insanoğlu hayvanının oldukça çeşitlenen , harf adı verilen simgeleri kullanarak ve bunları herhangi bir maddi nesnenin üzerinde iz bırakarak iletişim kurmalarına ya da bahis edilen maddi etkinin ta kendisine verilen isim.

iç anadolu bölgesinde tarlaya verilen isim
cümle içinde kullanmak gerekirse: yazıya gidiyoz otları yolacaz..

"hiçbir şey hayatkadar şaşırtıcı olamaz. yazı hariç. evet tabii, tek teselli yazı hariç"


en güzel yazılardan birinden, kara kitaptan..
(bkz: orhan pamuk)
(bkz: kara kitap)

ova anlamında olan yazı sözcüğü; yaymak, düzeltmek anlamına gelen "yaz" kökünden gelir. aynı kökten bir de (başa örtülen) yazmasözcüğü vardır.

öz tanımı için buyrunuz;

"cismani aletlerle meydana çıkan ruhani bir hendesedir."

fuzuli

yazı ihanet eder,tehlikelidirde.söze karşı yazı;azı konuşmamaktır susmaktır sessizce inlemektir.
duras diyordu,walserse inadına susuyordu,tek derdi yitip gitmekti unutulmaktı.
bir bartleby işte,ulusta yok şimdilerde,artık o sıcak sözcüklerle kaynımı doyuramayacağım.

tarihi yazı ile başlatmak, gerçi bizde yazılı belgelere büyük bir güven duygusu uyandırmıştır, masal olanı gerçek olandan böylece ayırabileceğimiz sanısına kapılmışızdır; oysa tarihin başı, masal ile gerçeğin karışık bulunduğu bir dönemdir; mitostan gerçek olaya nasıl geçtiğimizi bile fark edemez oluruz neredeyse. sanki yazı tarih dönemini, taşın toprağın tarih öncesi dönemini anlattığından daha mı kesin öğretiyor bize? geçende iki ayrı çağın tarihçisinden büyük iskender'i okudum, ancak ana çizgileriyle benziyordu bu iki tarih birbirine, savlar, kanılar, betimlemeler başka başkaydı. diyeceğim, yazı yalancılığa yol açmıştır büyük ölçüde, insanları kandırmak için kullanılmıştır.

kısacası, yazıdan önceki toplumu, sonraki toplumdan öyle pek pek geri bulmanın, hiç doğru sayılamayacağını düşünüyorum.

eski mısır'da, papirüs ağacının yapraklarına yazılan resim yazısını sadece rahipler okuyup yazıyorlardı. kim bilir halk ne denli korkuyordu bu garip çizgilerden? belki de tanrısal bir güç düşlüyorlardı hiyeroglifte. sümer'in, hitit'in çizi yazısı tabletlerinden, bugünkü anlamda bir kitaplık yapılamayacağına göre, o yazılar ancak kralların, tüccarların, katiplerin işine yaramıştır. halkın yazı ile eğitilmesi gereğinin düşünüldüğüne ilişkin hiçbir belge yok. kadeş antlaşması'nı ise halk çivi yazısından ha okunmuş, ha okumamış, nesine! uzmanların, bilginlerin 60-70 yıl öncesine değin bu yazıları bir tür süsleme sanatı saymaları da düşündürücüdür, demek yazı gereksemesinin o çağlarda duyulmuş olabileceğine inanmak istemiyorlardı.

bergama'da deri üzerine yazılmaya başlandıktan sonra yazının daha geniş bir alana yayıldığı düşünülebilir. ama yaprak, çamur ve deriden, kağıda atlamayı sağlayan çinlilerin başarısı (bu kağıdı çinliler, bambu dallarını suda bırakarak ve elde ettikleri lifleri ısıtıp ezerek yapmışlar) çok şaşırtıcıdır. 18. yüzyılın ortalarına değin çin'de okuma-yazma bilenlere bilgin adının verilmesi ise, çin yazısının güçlüğünü anlatıyor. e... bütün halk da bilgin olamaz ya!

korku, halkın okuma-yazma öğrenmesinden korkma, bütün çıplaklığı ile, baskı makinesinin bulunmasında gösterir kendini. papa, bu yeni makinede yalnızca incil basılmasını buyurur. bizde kuran kurslarından kaygıya düşülmemesine benziyor. köy enstitüleri ise, daha on, on iki sayısını bulunca kapatılmıştı. okuma-yazma iyi bir şey olabilmesi için, gün geçirilmeden herkese mal edilmelidir; çünkü, belli bir çevrenin ayrıcalığı durumuna geldi mi, en iyi olan bile, toplumun zararına işlemeye başlar.

(bkz: yazıda saklanan hiçlik/@2611189)

yazma eyleminin ortaya çıkardığı belge

"yazı, doğanın özünde olmayan bir eylem biçimidir.
hemen diğer tüm sanat dallarını doğada bulabilirsiniz.
müzik vardır doğada,
bir ırmak kenarına gidersiniz, suyun çeşit çeşit melodilerini dinlersiniz.
ormanın içinde kuşlar, böcekler, ağaçlar ritmik sesler çıkarırlar.
uzun süre tek başınıza doğanın içine karışırsanız görüntü sanatını da yakalarsınız.
fotoğraf ve sinema da vardır doğada.
ama yazı yoktur.
olmayan bir objenin fotoğrafını çekemezsiniz.
karanlıkta resim yapamazsınız.
ışık, ses ve görüntü olmadan film çekemezsiniz.
ama yazı yazabilirsiniz.
yazıyı tüm sanat dallarının tepesine oturtan budur.
doğada olmayan tek sanat yazıdır.
ama yazı her zaman bir sanat değildir öte yandan.
mesaj yazarsınız, gazete çıkarırsınız, eleştirirsiniz.
yazı gayet ciddi bir konu olduğu kadar bir o kadar da ciddiyetsizdir.
shakespeare’i, tolstoy’u, wilde’yi yazarken bir düşünün.
ulvi şamanlar gibi ayin tadında yazar onlar.
dört duvar arasına kapanarak insanları ve yaşamı anlatırlar.
anlatmakla kalmaz çoğu zaman da yönlendirirler.
kendileri olmuştur onlar.
onları ciddiye almanız gerekir."

yalın ince
not: umarım herzevekil ne demek istemediğimi artık anlamıştır.