yannis ritsos  

ünlü, büyük yunan şairi. herkes okumalı, herkes onun şiirini keşfetmeli... http://www.geocities.com/...

sözcüklerin simyacısı, ezilmiş bir halkın sözcüsü, adı barış, kalbi barış olan büyük yazar.

ağzının ne kadar güzel olduğunu bilseydin
görmeyeyim diye gözlerimi öperdin


demiştir.

odamda posterleri asılı tanrım benim.

''bedenini betimlemek istiyorum.
sonsuzdur bedenin.
bedenin ince bir gül tacıdır bir bardak temiz suda.
bedenin bir yabanıl ormandır kırk kara oduncuyla.
bedenin derin buğu basmış ovalardır güneş doğmadan önce.
çan kuleli, akan yıldızlı iki gecedir bedenin, trenleri raydan çıkmış

(...)

betimlenemez senin bedenin.
ve ben betimlemek istiyorum onu, bedenime sımsıkı bastırmak, onu kendime sığdırmak ve ona sığmak

(...)

yerim belirleniyor
bir noktasında bedeninin.
ve bu beden, dünyanın bedenine çıkan yoldur:
kumsalda bedenin
kum sıvanmış etine
kum ellerinde
dilinde
o incecik engelin arkasında
keşfediyorum seni
ve saçlarımızdan dökülüyor kum
yığılıyor sessizliğin dibine
ve biz
güzel yeni yıkanmış
çıkmış kendi sularımızdan
ışığına ve bedenine
bu dünyanın...''

(erotika, elenceden çevirenler özdemir ince, herkül millas)

kovuşturmalara uğrayıp, sürgüne gönderilen ritsos'un epitaphios adlı şiiri atina'da zeus tapınağı'nda törenle yakılmıştır. yunan toprağı, imgelerin biriktiği uzun dizeler, seferis'in eliot çevirileri, kavafis'in günlük konuşma dili ve başucunda devamlı duran dostoyevski...

başının gerisinden, pencereden vuran ışık
ona bir bağışlama ve kutsallık tacı giydirirken o,
kurnaz, aç, şehvetli, en suçsuz insan,
evet'le hayır, istekle pişmanlık arasında,
tanrının elinde bir kantar gibi kılı kılına dengede.

çağdaş yunan şiirinin genellikle en büyük adı olarak nitelendirilen şairi.
1909- 1990 yılları arasında yaşamıştır. sayısız kez nobele aday gösterilmesine rağmen alamamıştır. ancak nobel alan diğer iki büyük yunan şairinden (seferis , elitis) daha çok tanınmış ve sevilmiştir. bunun bir nedeni de şiirlerinin çoğunun theodorakis gibi dünya çapında bir sanatçı tarafından bestelenmesidir.

çeviri şiirden hiç hazzetmememe rağmen severek okuduğum şair. ya da türkçe'ye çevirisi öyle iyi yapılmış ki, çeviri şiir tadı yok şiirlerde. varlık yayınlarından çıkan şiirlerinin çevirisini özdemir ince, herkül millas ve ioanna kuçuradi yapmış, ellerine sağlık diyelim.
örümcek
bazen rastgele, önemsiz mi önemsiz bir sözcük
umulmadık bir anlam katar şiire,
örneğin kocaman boş bir küp gibi
kaç zamandır kimsenin uğramadığı
terk edilmiş bir bodrumda;
karanlık ağzında bir örümcek dolaşmaktadır, anlamsız,
(senin için anlamsız, ama onun için değildir belki.)

yannis ritsos

biliyorsun, ölüm diye bir şey yok, diyor adam kadına.
biliyorum, evet, artık öldüğüme göre, diyor kadın.
iki gömleğin de ütülendi, çekmecede,
sadece küçük bir gül benim özlediğim.

yannis ritsos

yedide durmuş bir saattir.

barba yanni

"göklere inanırdım eskiden
ama sen denizlerin derinliğini gösterdin bana"

görülmemiş bir çiçek açma

haykırmak istiyordu
daha fazla dayanamayacaktı
sesini duyabilecek kimse yoktu orada
kimse duymak istemiyordu.
kendisi de korkuyordu sesinden
içinde boğuyordu sesini.
patlamak üzereydi susuşu.
birden,
havaya uçtu gövdesinin parçaları
özenle, sessizce toplayacaktı bu parçaları,
hepsini bir bir yerine yerleştirecekti
delikleri kapamak için.
ve rastgele bir gelincik, bir sarı zambak bulursa,onlarıda toplayacak,
kendisinin bir parçasıymış gibi gövdesine yapıştıracaktı
böyleydi,
delik deşik,
görülmemiş bir şekilde çiçek açıyordu işte.

sana bu pembe bulutları göstermek istiyorum gecede
ama görmüyorsun.
gece olmuş,insan neyi görebilir ki?
artık,senin gözlerinle görmekten öte bir seçeneğim yok,diyor
demek ki yalnız degilim,yalnız degilsin
gerçektende bir şey yok sana gösterdigim yerde
sadece bir araya gelmiş yıldızlar,yorgun,
bir kır eğlencesinden kamyonla dönen insanlar gibi,
hayal kırıklıgına uğramış,aç,hiçbiri türkü söylemeyen,
terli avuçlarında ezik yaban çiçekleri.
ama ben direteceğim,diyor,görmekte
ve sana göstermekte
çünkü sen görmezsen,sanki bende görmemiş olacagım
-hiç degilse senin gözlerinle görmemekte direteceğim-
ve belki bir gün buluşacagız,başka yönlerden gelip..

barış
çocuğun gördüğü düştür barış,
annenin gördüğü düştür barış,
ağaçlar altında sevdalıların sevda sözleridir barış;
gözlerinin içinde uçsuz bucaksız bir
gülümseme elinde yemiş dolu bir zembil ve
alnında ter tomurcukları,
pencerede suyu soğutan testideki damlalar gibi;
akşam üstü eve dönen babadır barış,
dünyanın yüzünde yara izleri kapanırken
ağaçlar diktiğimizde
havan mermilerinin kazdığı çukurlara;
yangının kavurduğu yüreklerde
ilk tomurcuklarını açarken umut
ve ölüler kanlarının boşa gitmediğini bilerek
yana dönüp içerlemeksizin uyuyabildiklerindedir
barış…
barış yemek kokusudur tüten,
aksamlayın
arabanın yolda durmasının korkutmadığı,
kapı çalınmasının dost demek olduğu,
ve pencereyi saat başı açmanın renklerinin uzaktaki çanlarıyla
gözlerimizin bayram etmesini sağlayan
gökyüzü demek olduğu zamandır barış;
barış bir bardak sıcak süt ve bir kitaptır,
uyanan çocuk önünde
başaklar birbirlerine eğilip işte ışık ışık ışık dedikleri
ve ufuk çemberi ışıkla dolup taştığı zamandır barış;
hapisaneler onarılıp kitaplıklar yapıldığı zaman,
eşikten eşiğe bir türkü yükseldiği zaman
geceleyin,
cumartesi akşamları mahalle berberinden çıkan yeni tıraş olmuş
bir işçi gibi baharda ay buluttan çıktığı zamandır barış;
geçmiş gün yitirilmiş bir gün olmadığı, sevinç yapraklarını akşamın içine salan bir kök ve kazanılmış bir gün hak edilen bir uyku olduğu zaman acıyı kovmak için zamanın dört bir bucağından güneşin hemen ayaklarını bağladığını duyduğun zamandır barış.......
barış ışınlar demetidir yaz ovalarında iyilik alfabesin tanın dizlerinde,
kardeşim dediğin yarın kuracağız dediğin zaman kuracağız dediğimizi kurunca
türkü çağırdığımız zamandır barış;
ölüm yüreklerde az yer kapladığı ve güvenli parmaklarla
mutluluğu gösterdigi zaman bacalar;
ikindi vaktinin büyük karanfilini
ozan ve proleter aynı şekilde kokladığı zamandır barış;
insanların sıkışan elleridir barış,
dünyanın masasındaki ekmektir,
gülümsemesidir annenin
budur yalnızca
başka bir şey değildir barış
ve toprakta derin yarıklar açan sabahlar
tek bir sözcük yazarlar,
barış başka bir şey değil barış;
dizelerimin rayları üzerinde
buğday ve güller yüklenmiş geleceğe doğru yol alan bir trendir barış,
kardeşlerim barış içinde derin derin soluk alıyor tüm dünya bütün düşleriyle
verin ellerinizi kardeşlerim işte budur barış…..

yannis ritsos çeviren: özdemir ince

ağzının ne kadar güzel olduğunu bilseydin
görmeyeyim diye gözlerimden öperdin

demiştir.

dün tanıştım onunla.ama sohbet ettik diyemem.yalnızca o konuştu.ben yalnızca dinledim, yalnızca hayret ettim, yalnızca sustum...

risalesi verilmiş elime, sonradan farkettim. kim verdi bunu bana ? devam etti sonra.

ölü ev 'i anlattı uzun uzun.ölü bir evin ne demek olduğunu anlattı bana.en sonunda; 'yalnız -bunu fark etmeli- bu sınırdır.bunu fark etmeli' dedi ve gitti.

bu uzun şiirini tekrar okuyup, onunla tekrar, tekrar tanışacağım.her birinde bir başkası olacak karşımda.bir başka üstad.

sabah

pancurları açtı kadın. pencere pervazına serdi
çarşafları. günü gördü.
bir kuş baktı gözlerinin içine. “yalnızım” diye mırıldandı kadın.
“yaşıyorum”. odaya girdi.

ve ayna da bir penceredir
atlasam oradan, düşerim kendi kollarıma.

çeviri: özdemir ince

sözlükteki rumuzumun sebebi, adı datçada bir sokağa verilen büyük şair. nazım, kavafis, neruda ve aragon ile birlikte benim favorilerimdendir.

ayrılıklarda, uzaklıklarda ve "ruhumu dinlendirmeliyim" zamanlarında okunmaması gereken şiirlerin şairi..
çünkü her söylediği, o öyle istemese bile dokunuyor dokunacağı yere..

belki bir gün

sana bu pembe bulutları göstermek istiyorum gecede.
ama görmüyorsun. gece olmuş –insan neyi görebilir ki?

artık senin gözlerinle görmekten öte bir seçeneğim yok, diyor
demek ki yalnız değilim, yalnız değilsin. gerçekten de
birşey yok sana gösterdiğim yerde.

sadece gecede bir araya gelmiş yıldızlar, yorgun,
bir kır eğlencesinden kamyonla dönen insanlar gibi,
hayal kırıklığına uğramış, aç, hiçbiri türkü söylemeyen,
terli avuçlarında ezik yaban çiçekleri.



ama ben direteceğim, diyor, görmekte ve sana göstermekte,
çünkü sen görmezsen, sanki ben de görmemiş olacağım
-hiç değilse senin gözlerinle gözlerinle görmemekte direteceğim-
ve belki bir gün buluşacağız başka yönlerden gelip.