• isle of dreams
  • görseller

    • yön belirleme teknikleri
    • yön belirleme teknikleri
  1. 1. giriş

    sahada pusula ve haritasız kaldığınız zaman, doğru yöne/hedefe ilerleyebilmek için yön bulma tekniklerini kullanmanız gereklidir.

    yön bulma teknikleri ile gidilecek istikamet hakkında ortalama bir karar verilebilir. daha hassas yön bulma için kişinin bölge coğrafyasını iyi tanıması, bölgenin coğrafik ve jeolojik özellikleri hakkında bilgi sahibi olması çok önemlidir. ancak elbette işin temeli yön bulma ve kestirme tekniklerinin bilinmesi ve uygulanmasıdır.
    gece ve gündüz koşullarında farklı yön bulma teknikleri uygulanır. tekniklerin amacı doğanın işaretlerini okumaktır. ancak bu ufak bilgiler hayatta kalma, hayatı idame ettirme, kurtulma/kaçma, hedef bulma vb. faaliyetlerinde son derece kritiktir.

    insanoğlu öğrenebilen, olaylardan dersler alabilen ve tecrübelerini tekniğe, gelişime dökebilen bir varlıktır. bu özelliklerini kullanarak keşfetmiştir hayatta kalmayı, yön bulmayı ve daha nicelerini.

    yön bulma tekniklerinin keşfi ve metne dökülerek standartlaştırılması da bu tecrübenin ve zekanın ürünüdür. ölümler, kazalar ve yaralanmalar. yitirilen esirler, kayıp insanlar ve ulaşılamayan hedefler. sadece yön bulma tekniklerinin bilinmemesi ile başa gelen bu olaylar sonucunda keşfedilmiş ve yazılmıştır talimnameler.

    unutulmamalıdır;
    talimnameler kanla yazılır.

    2. yön bulma tekniklerine kısa bakış

    2.1. güneş ve gölge takibi ile yön tayini
    güneş sisteminin en temel ilişkisi güneşin doğu’dan yükselip, batı’dan kaybolmasıdır. ancak bunlar tam doğu ve tam batı yönlerine her zaman işaret etmez. bulunduğunuz yarım küre ve mevsime göre sapmalar gösterir.
    kuzey yarım kürede güneşin tam tepede olduğu anda – yani cisimlerin gölgelerinin neredeyse sıfılandığı an- güneş güney istikametine işaret eder, elbette güney yarımkürede ise kuzeyi göstermektedir aynı durumda.

    güneş kuzey yarımkürede saat yönünde, güney yarım kürede ise saatin ters yönünde hareket eder. bu bilgi ve bağlantılı olarak gölgelerin takip edilmesi ile yön ve zaman* tayini yapılabilir. konuda ustalaşabilmek için şehir içerisinde veya arazide çalışmalar yapılması, konunun detaylarının iyice ezberlenmesi çok önemlidir.

    gölgelerin yardımı ile yön bulma konusunda iki temel yöntem vardır. gölge takibi ve saat yöntemi.

    2.1.1. gölge takibi

    yaklaşık 1m uzunluğunda düz bir sopa/dal benzeri düzgün gölge oluşturacak bir cisim, toprağa saplanır. saplanan yerin çalı ve benzeri gölgenin şeklini bozacak cisimlerden arındırılması gerekir.

    gölgenin en uç noktası bir taş ile belirlenir. bu gölge yönü her yarım kürede doğuya işaret ederi. yaklaşık on beş dakika beklendikten sonra çubuğun oluşturduğu yeni gölgenin de ucu başka bir taşla belirlenir. bu taş batı istikametine işaret eder. birinci taş solunuzda ikinci taş sağınızda kalacak şekilde durduğunuzda yüzünüz kuzey istikametine bakar. bu sayede yön tespiti yapılır.
    bu metod hem kuzey hem güney yarım kürede aynı şekilde uygulanabilir.

    2.2.2. saat yöntemi
    bir analog saat ile yönünüzü belirleyebilirsiniz. bunun için öncelikle saatinizin bulunduğunuz bölgenin saat dilimine ayarlı olduğundan emin olmanız gerekir. bu da bize yabancı bölgelere giderksen saat ayarı yapmanın ne kadar faydalı olduğunu gösteriyor.

    kuzey yarımkürede bulunuyorsanız saatin akrebini * -kısa olan kol- güneş istikametine tutup, bu istikamet ile saat oniki yönü arasından çıkartacağınız bir açı ortay size kuzey güney yönünü gösterecektir. hangi yönün kuzey olduğundan emin olamıyorsanız hatırlamanız gereken temel prensip güneşin doğudan batıya doğru hareket ettiği ve öğle vaktinde de güneyi gösterdiğidir. buradan hareketle, öğleden önce güneş doğu tarafını, öğleden sonra batı tarafını gösterir. buradan hareketle kuzey yönü net olarak tespit edilir.

    güney yarım kürede ise saatin oniki istikameti güneşe doğru çevrilir. akrebin gösterdiği saat ile oniki arasında kalan yayın açı ortayı kuzey güney istikametini verir. yine kuzeyin net istikameti için yukarıda bahsedilen güneşin doğu-batı hareketi izlenebilir.

    eğer sadece dijital bir saatiniz varsa da, bir kağıt parçası üzerine analog bir saat çizilir ve dijital saatten okunan zaman bu kağıttan saat üzerine akrep saati, yelkovan dakikayı gösterecek şekilde işlenir ve yukarıdaki işlemler tekrarlanarak yön tespiti yapılabilir.

    2.2. ay yardımı ile yön tayini

    ayın kendi ışığı olmadığından bizler sadece güneş ışınlarını yansıttığı zaman ayı görebiliriz. ayın dünya etrafında yirmi sekiz günlük turu esnasında pozisyonuna göre de yansıttığı ışık dolayısıyla şekli değişiklik gösterir.

    ayın görünmediği, yani tam dünyanın güneşe zıt tarafında olduğu zamandan sonra, yörünge hareketleri ile beraber, ayın sağ tarafından ilk dördün görünmeye başlar. daha sonra yarım ay, dolunay olur ve en sonunda sol tarafta ince bir kıymık halinde kalana kadar görünmeye devam eder ve sonra tekrar karanlığa gömülür. bu yirmi sekiz günlük süreçte ayın durumu ve konumu bize yön tayini konusunda yardımcı olur.

    eğer ay güneşin batışından önce görünür halde ise, ayın aydınlık tarafı batı istikametini gösterir. eğer ay gece yarısından sonra yükseldiyse, aydınlık taraf doğu istikametini gösterir.

    bu bilgi kaba bir doğu batı yön kestirmesi yapılmasına yardımcı olur.

    2.3. yıldızlar yardımı ile yön tayini

    öncelikle bilinmelidir ki bulunduğunuz yarım küreye göre farklı yıldızlar veya takım yıldızlar kullanılarak yön tayini yapılır.


    2.3.1. kuzey yarım kürede yıldızlar ile yön tayini

    yıldızlar ile yön tayinin temeli, kutup yıldızı diye isimlendirdiğimiz ve daima kuzey yönünü gösteren yıldızın tespit edilmesi esasına dayalıdır.
    gökte kutup yıldızını konumlandırabilmek için bilinen takım yıldızlardan yardım alınır. bunların en bilinenleri büyük ayı ve andromeda takım yıldızlarıdır.

    özellikle açık havalarda daima görünen, şekli itibarıyle kolaylıkla farkedilebilen büyük ayı takım yıldızı kuzey yıldızının bulunmasında en büyük yardımcıdır. görseller bölümünde büyük ayı takım yıldızının çizimi görülebilir.

    büyük ayı takım yıldızı hafif kırık sapı olan bir cezveyi andırır. toplam yedi yıldızdan oluşan bu şekilde dört yıldız cezvenin dört köşesini ve diğer üç yıldız da sapını oluşturur. sapın karşı köşesinde bulunan yıldızın, (fotografa göre en sağ üstteki yıldız) istikametinde kutup yıldızı vardır. elinizi göğe doğru kaldırı ve parmaklarınızı baş parmağınız cezvenin ilgili köşesine gelecek şekilde koyarsanız, küçük parmağınızı kutup yıldızını işaret eder ve bu da kuzey yönünü buldunuz anlamına gelir.

    2.3.2. güney yarım kürede yıldızlar ile yön tayini

    güney yarım kürede özellikle kutup bölgesine yaklaştıkça takım yıldızlarının görülebilirliği azaları. bu bölgelerde yön tespiti güney istikametinin tespiti ile gerçekleştirilir.

    bunun için öncelikle güney yarım küreden kolaylıkla görülen ve güneyin hacı ismi verilen takım yıldız tespit edilir. takım yıldızın çizimi ve güneyin tespiti için yapılması gerekenler görseller bölümünde gösterilmiştir.

    takım yıldızın tespitinin ardından, hacın uzun kenarlarını oluşturan iki yıldızdan bir hayali doğru uzatılır, (hacın aşağı/uzun kısmına doğru) ve bu iki nokta arasındaki mesafenin yaklaşık beş katı kadar bir mesafe ilerlenir. o noktadan yerküreye doğru indirilen bir dik hayali çizgi güney istikametini gösterir. bu aşamadan sonra coğrafi yapıda uygun bir obje (dağ, büyük ağaç vb.) kerteriz alınarak güney istikameti işaretlenmiş olur.

    sonuç

    yön bulma tekniklerinin bilinmesi ve uygulanması çoğu zamanda yaşam ile ölüm arasındaki farkı belirler.
    sadece askeri amaçlar için değil, kampçılık, yürüyüş, dağcılık, trekking gibi doğada yapılan sporlarda ya da kaybolma anında tatbik edilmek üzere bilinmelidir.

    yabancı bölgelerde bulunulduğunda bölgenin coğrafyası, bitki örtüsü, rüzgar şekilleri, ağaç türleri gibi doğal bilimleri kapsayan özellikleri hakkında bilgi edinmek son derece önemli ve hayatidir.

    kişinin teknolojik ekipmanlar bulundurması, harita, pusula, kağıt-kalem gibi hayati ekipman taşıması ve bu ekipmanların yokluğunda tehlikeli ve kaybolma riski taşıyan aktiviteler yapmaması önem arz etmektedir.
  2. bir adet güneş ve bir adet saat ile her yönü belirleyebilirsiniz. bunun nasıl yapılacağını uzun uzun anlatmayacağım. eminim nasıl yapılacağını tahmin edebilecek kadar mantıklısınız.
  3. karınca yuvaları şöyle ki bu çalışkan piçler yuvayı kurar kurmaz toprağı kuzeye doğru yığarlarmış ki soğuk hava yuvayı daha az etkilesin.