"wuıc" de denir. bir çerkes dansıdır. grup halinde yapılır. düğünün başında ve sonunda olur. tüm çiftler katılabilir. şöyle tarif etmek mümkündür:
şimdi, çiftler, bayanlar sağda, erkekler solda olacak şekilde yanyana dururlar ve bu yanyana duran çiftler de yine arka arkaya uzun bir kuyruk halinde dizilirler. erkekler, sağ ellerini yana doğru göğüs hizasında kaldırırlar. kızlar da ellerini erkeğin elinin üstüne koyarlar. sonra bu uzun kuyruk, müziğin ritmine göre parmak ucunda yükselmiş halde atılacak adımlarla (sağ- sol-sağ ve kısa sol ve sağ-sol-sağ ve kısa sol ve.. devam) farazi bir çemberin etrafında dönmeye başlar. bir kaç turdan sonra bu farazi çemberin etrafında ama bu sefer katılımcıların önleri çemberin içine dönük olacak şekilde dönmeye başlarlar ve çiftler teker teker ortada eşleriyle birlikte solo tur atarlar. böyle böyle tüm çiftler solo figürlerini yaptıktan sonra en başa dönülür. arka arkaya dizilir çiftler yine ve bir kaç tur daha topluca dönerler. en son kızları yerlerine bırakırlar. burda yeniden başa dönüp oyunu istendiği kadar uzatmak mümkündür.
kızlar yerlerine bırakılmışsa artık düğün başlamıştır. şeşen, kafe, lheperıwuş, apsuwa, isteğe göre hangisi denk gelirse çalınmaya ve dansedilmeye başlanır. düğünün bitiminde de wuıg yapanlar (wuıg oynanmaz, yapılır) vardır. mahalli olanı böyledir. ekipler tarafından farklı koreografilere tabi tutulabilir. uzunyayla'da ve maraş'ta bu dans da unutulmuştur maalesef ama özellikle yalova, düzce, izmir ve eskişehir civarlarında hala devam ettirilmektedir.
çerkesler'in binlerce yıldır bayan- erkek el ele yaptıkları danstır. belki de tarihin bayan- erkek el ele yapılan en eski danslarından biridir ya da en eski dansıdır. kökenine inmek gerekirse;
m.ö. üç binlerde kuzey kafkasya'da ortaya çıkan meot- kerket kabilelerinin devamı sayılan çerkesler, adı geçen coğrafya'da yaşadıkları bin yıllar borunca türlü değişik yaşam şekilleri ile farklarını belli ederek bugünlere geldiler. genel olarak adına "xabze" dediğimiz bu çerkes yaşam şeklini anlatır uygulamalar bütünü içinde dini inanış da vardı, düğün- cenaze gibi toplumsal ritüellerde yapılması gerekenler de, danslar, eğlenceler de; xabze, çerkes'in özü idi. ve hala yaşıyor, yaşatılmaya çalışılıyor.
xabze'nin en önemli parçalarından biri de dindir dedik. çerkes dininin en karakteristik özelliği şuydu: çok tanrılı ama bu tanrılar arasında bir tanesini "primus inter pares" sayan, yücelten, ululaştıran bir din. adına "tha" denen bu en büyük tanrı, tüm evrenin yaratıcısı, hakimi, diğer tanrıların hiyerarşik üstü, amiri idi. şıble (yıldırım tanrısı), mezıtha (orman tanrısı), psıtha (su tanrısı) gibi tanrılar arasında hakimiyetiyle sivrilen tha, kendisine dua edilen ilk tanrı idi.
şimdi, wuıg'e dönersek; otantik çerkes kültürünün en önemli ritüellerinden biri, yılın "ghatxape" denen döneminde, yani ilk baharın başlangıcı sayılan zaman diliminde gerçekleştirilirdi. buna göre, her yıl işaret edilen vakitte çerkesler, tüm ibadetlerini ve wunafe'lerini etrafında gerçekleştirdikleri adına "kotıj" denen kutsal meşe ağacının çevresine toplanır, tha'ya şükreder, bu güzel başlangıcın onlar için tüm yıla yayılan bir başka güzelliğe dönüşmesi için thamade önderliğinde dua ederlerdi. dua bir tam gün sürerdi. akşam olunca da, ertesi gün, gün yeniden doğana kadar sürecek bir dans başlardı; genç kızlar ve erkekler el ele verir, sabaha, güneş üstlerine doğana kadar dansı sürdürürlerdi. güneş doğunca dans da sona ererdi. işte bu sebeple, adı özünde "wuıg" olan bu dansa, özel olarak bir de "nexuşş" sıfatı eklenirdi, "gün doğumu" manasında. sonra bir de yine yağmur için tha'ya ve şıble'ye yakarış anlamına gelen "hantse guaşe" geleneğinde de wuıg'ın önemli bir yeri vardı; bunda da töreni seyreden gün, gün doğumuna kadar yine wuıg yapılırdı. yani wuıg bir nevi tanrı "tha" ya yakarış ayini idi.
şimdi ise günümüzde "nexuşş wuıg" ad değiştirerek salt "wuıg" adı altında tüm düğünlerde edilir hale geldi.
