üniversite öğrencileri için 3-4 aylığına abd ye gidip,abd için ucuz türkiye için iyi bir saat ücreti karşılığında çalışmanızı ve abd yi gezmenizi sağlayan programdır. maliyeti 2-3 bin dolar kadar olup, abd de çalışmaya başladıktan sonra parasını çıkarmanız hatta kar etmeniz bile mümkündür. kar amacıyla gidenler alaskaya gitmektedir, 3 ayda 6-7 bin dolar kar ile gelenler vardır.
türkiye çapında tek ekonomik aktivitesi baba parası yemek olan bazı enteresan insanların hiç gocunmadan amerika'nın en leş işlerinde çalışmaktan imtina etmediği bir olay. adam saati birkaç dolara çalışmaya hevesli insanı bulunca j1 vizesini de basıyor da lütufmuş gibi bahsediyor bunlardan bizimkiler.
gereksiz bir aktivitedir efendim zira bazı arkadaşlarımızın sonu interrail bileti alıp amacından saparak her gün gereksiz harcamalar yapıp, daha sonra şartlara uyum sağlayamayıp italyadan dönenlere benzemektedir.
işi seçerken insanı çok sıkıntıya sokan atraksiyon(ben bugün bunu anladım) ayrıca grup olarak gidilecekse üç ve üzeri olan grupların aynı işe yerleşmesi zor olabilmekte hatta yerleşmede sorunlar bile yaşanmaktadır. hiç bir şirketin; "kaç kişiyseniz sizi kesin aynı yere yerleştiririz"(yavaş!) vaadlerine inanmamak gerekir.zira iş veren herhangi birinizi beğenmezse, aracı firmanın yapacağı hiçbir şey yoktur ki bu iki kişilik gruplarda bile yaşanabilmektedir.(bunuda gördüm bugün) seçilecek işe karar vermeden iyice araştırma yapılıp şartlar gözden geçirilerek karar verilmesi ve seçilen yerin sizden istediklerine göre kendimizi hazırlayıp gitmeliyiz. iş eğer bir iş fuarından seçilecekse ve başvurular da burada alınıyorsa mutlaka sabah erkenden fuarda olunmalı ve önceden kararlaştırılmış şirketlerle görüşmek için acele edilmelidir.şirket temsilcileri bu tür durumlarda, "önce gelen işi alır" şeklinde hareket etmektedirler.hatta eğer aynı şirket birden fazla şehirde fuara katılacaksa, gerekirse fuar tarihi önce olan illere gidilerek burada başvurular yapılmalıdır. şehrinize gelecek fuarı beklemeniz kontenjan dolması sonucu size istediğiniz işe bile başvuramama gibi olumsuzluklar yaşatabilir.*
gittiginiz ülkede, türkiye de belki asla yapmayacacağız bilgi gerektirmeyen ayak işlerinde çalışarak hem dilinizi geliştirebilir hem de macera yasayabılırsınız
güz döneminde "abi bu yıl kesin yapıyoruz" cümlesine metamorfoz geçirterek bahar döneminde "abi yaz okuluna kaldım bu yıl kesin yapmıyorum" şeklini veren. içimde ukte olarak kalmış, çalışırken gezme fırsatıda yaratan yapılası program
yapma kararını aldığım; ilginç, heyecanlı, güzel, acı ve sancılı deneyimleri birarada yaşatabilecek bir olay. başımıza gurbet elde neler gelecek bakalım...
değişik bir yaz geçirmek isteyen gençler için güzel bir organizasyondur.fakat adına aldanıp da " hem eşşek gibi gezicem hem de deli para kırıcam" diye düşünmek oldukça yanlıştır.çalışan insan, güzel paralar kazanabilir ama döndüğünde ne gördün diye sorsanız cevap veremez.bu arada bu işin work kısmı eşşekler gibi çalışmaksa travel kısmı da burdan amerikaya gidiştir.
gideceklerin ciee'ye bağlı aracı firmalarla (bkz: elt) gitmesini tavsiye etmediğim yaz programı (karşılamaya bile gelmediler). bi de geçen sene balık mevsimi olmadığından mı yasaktan mı nedir alaskaya gidenler buz tutmuş avuçlarını yalarken daha sıcak bölgelere gidenlerimizin en azından bi dolu zenci kardeş kazanıp, metale doymuş halde (bkz: ozzfest) dönüp yurdum topraklarını öptüğü görülmüştür
sanki türkiye'de öğrenilmiyormuş gibi "iki kelime ingilizce öğreneceğim" diye amerika'nın ucuz gönüllü işçisi olma organizasyonu. emek sömürüsüne kılıflar geçirip mantığa bürümeye çalışan tüccarlar sayesinde üniversite öğrencilerinin bir cümle ayak işini yapması akla mantığa sığmaz. öğrenilen inglizce de artık tuvalet terminolojisi mi olur garsonluk inglizcesi'mi olur şansa kalmış. ya da onu da seçtiren operatörler var ne de olsa..
giden herkesin sözde binlerce dolarla geri geldiği aktivitedir. amerikanın taşı toprağı altınmış, hatta sıçtıkları bile altınmış tuvalet temizlemeye giden zengin olup geliyor..
bir üniversite öğrencisi için, ortam müsaitse***, kim ne derse desin çok büyük bir fırsattır. hatta abartıp her türk gencinin yapması gerekir bile, -insaf dahilinde- denebilir.
peki bu atraksiyon nedir? önce bundan bahsedelim.
-efendim, work and travel hadisesi adından yanlış anlaşılabileceği kadar basit bir; çalışalım (e tabi çalışcaz olm artık büyüdük, baba parası bi yere kadar(!..)) sonra da, olm o kadar çalıştık yeşil yeşil balyalar yaptık, e daha ne duruyoruz, geri kalan zamanımızda araba kiralayalım, gezelim tozalım hatun yapalım durumu tam olarak değildir.
niçin değildir?
-şöyle ki; wat yapmayı planlayan insanları çeşitli kategorilere ayırmak gerekir;
1. ailemin durumu iyi, ben amerikaya gitmek ve gezmek istiyorum ama biraz da pintiyim veya çalışmak ta lazım, ailemin durumu iyi ama çalışmadan nasıl iş hayatını öğreneceğiz, değil mi canım? diyenler.
-> bu gibi arkadaşlar, eğer dandik bir iş te olsa çalışmayı amaç edinmemişlerse, gidip bi turist vizesi alsınlar gezsinler abd' yi çok temiz olur. hatta onların orada akrabaları da vardır, onlar da onlara yol gösterir.. ne bileyim paran varsa zaten yol gösteren çok olur. dert etmeye gerek yok, en azından milletin ağız kokusunu çekmezsiniz.. fakat ben çalışmalı iş hayatını görmeli ve bunu aynı zaman da yurt dışında da görmeliyim diyenlere tek cevabımız, abi yapacağın işi ve bunu sana sağlayan şirketleri iyi seç demektir.
2. abi benim paraya ihtiyacım var. yani güzel tabi abd'ye gitmek, gezmek, güzel hatunları temaşaa etmek ama benim asıl amacım para kazanmak yani beni onlar mı kurtaracak abi? diyenler.
-> bu arkadaşlarımız için ise öncelikle alaskaya gitmelerini tavsiye ederiz. yine alaskaya giderler iken, sponsor ve aracı şirketleri çok ince eleyip sık dokuyarak seçmelerini tavsiye ederiz. ama abi para kazanmak asıl amacımız tabi ama ya şimdi alaskada soğuktur, karlıdır tüm yazımızı orada da heba etmeyelim diyenleri için daha sıcak yerler; florida, new jersey gibi eyaletler tavsiye olunur. tabi burada şöyle bir seçenek de vardır; alaskada iki, üç (3. ay zor tabi, balık azaldığından) ay para kazanıp sonra da florida veya california bilemedin new york yapmaktır. ama biz bu seçeneği tek amacın para kazanmak olduğunu belirten arkadaşlarımız için tavsiye etmiyoruz. ha, ben biraz da harcayayım tabi, bi onbeş gün tatil yapayım diyenler için florida sahilleri yılın 365 günü güneş almak ta ve ağustos sonu, eylül hariç öyle hurricane'den falan da korkacak bir durum olmadığı belirtmekte fayda görülmektedir.
3. son olarak bir de daha önceki arkadaşlara benzerliği olmakla beraber, abi ben para babası da değilim çok ihtiyacı olan da birisi değilim ama tabi işte genciz, gezmeye hevesliyiz ama aynı zaman da yazlarımızı da çalışarak geçiririz, diyen arkadaşlar da mevcuttur. bu arkadaşların amacı, harcadıkları parayı çıkartıp yanında, gezip dolaşıp biraz da yurt dışında yaşamanın ve orada ki iş tecrübesinin artılarını eklemek olmalıdır veya olacaktır.*
-> bu arkadaşlarımız yine çalışacakları işi iyi seçmeliler yani en az saati 7$ lık işler ve haftalık en az 35-40 saati garanti eden işler bakmalıdırlar. bunun yanında, gezip dolaşma amaçlarını da yerine getirmek üzere, iç eyaletlerden daha çok sahil eyaletleri (new jersey, florida, california) tercih etmelerinde fayda vardır. buradaki dikkat çeken nokta, eyaletlerdeki hayat pahalılığının, kazanılan paraya oranlanmasıdır. nasıl olur? örnek olarak, california gerçekten en pahalı eyaletlerden biri belki en pahalısıdır (los angeles). bu sebeple burada saat başı kazanılması gereken en düşük miktar 9-10$ seviyesinde olmalıdır. bu rakalm florida ve new-jersey de 7-8$ a kadar düşebilir. yine bu tercih kişisel bir görecedir. yani ben floridayı seçerim ama diğer arkadaş ben california' yı görmeden abd yi görmüş sayılmam der, saygı gösteririz.
wat planlayanlar ve bunların çeşitleinden bahsettikten sonra bir-iki noktaya da değinmekte fayda vardır;
- kişisel tercihlerin tartışılamayacağı gerçeğini göz önünde bulundurarak, şahsi kanaatime göre türkiyemizde atlanan önemli konulardan bir tanesi, çocukları zamanın da hayata hazırlayamamaktır. bu ailenin aman ben çektim çocuğum çekmesin durumundan kaynaklanan çok ciddi bir hatadır. zira sen çekmişsin adam olmuşsun ama çocuğun zoru görmediği için ona ileride çalışmak zor gelecektir. dünyanın binbirtürlü hali göze alındığında ne ana-baba baki ne de servet bakiidir. bu sebeple çocuk küçük yaşlardan itibaren iş hayatına alıştırılmalı ve bu her imkanda sürdürülmelidir. bunun yanın da hiç bir şey bilmeyen bir çocuğun veya adamın getirilip çalışılan yeri başına dikilmeyeceği barizdir, elbette gerekirse pas pas yapıp, tuvalet temizleyecektir ki işin en kötü halini görsün ve planını ona göre yapsın, aynı zaman da tecrübe edinsin. buradan hareketle, eğer siz iyi bir üniversite öğrencisi olsanız bile buradan mezun olduktan sonra başladığınız işte belki tuvalet temizlemeyeceksiniz ama gidip müdür olmayacağınız da barizdir. yine siz mezun olmadan gittiğiniz abd de ve gittiğiniz programın asıl amacı; belli zamanda doğan vasıfsız iş ihtiyacını, minimum maliyetle karşılamak olan bir durumda gidip "store manager" olmamanız, zeki mürenin bizi görememesi kadar doğaldır.
- tüm bu faktörlere ek olarak, her şey kötüyse bile bu program ile için de bulunduğumuz, 10 veya 20 küsür yıldır yaşadığımız, kendisine güzel, bazen kötü vs. duygular beslediğimiz ülkemize dışarıdan, bazen bir yabancı gözüyle bakarak, aslında yabancıların bize neden yabancı olduklarını görüp anlamamıza yardımcı olacağı açısından bile baktığımızda bu program bana faydalı gibi gelmektedir. ha, ülkemize, farklı bir ülkeye gidip yabancı birisinin gözünden bakamazmıyız? -bakarız tabi, eğer maddi imkanlarımız müsaitse.. ama wat gibi belli bir parayı geri almak üzere bir yatırımda kullanıp aynı zamanda emek harcayarak tüm bunları kazanabilmemiz zor geliyor bana..
sözün özü; wat b.ktur, wat süperdir demeden önce şapkamızı önümüze koyup araştırmalı, düşünmeli, görmeli ve sonra evet "bu" dur dememiz gereken bir programdır, wat. (tabi nasip işidir biraz da, bahtlı ile bahtsız aynı çölde de kaybolsalar, ayı bahtsızı bulacaktır sonunda, ama bahtsız da mühimmatını unutmamalıdır tabi..)
unutulmaz bir yaz tatilinin en ucuz ve en güzel yolu. gidipte pişman dönenlerin sayısı memnun dönenlerin yanında neredeyse hiç kalır. ekonomik olarakta 3 koyup 5 alınır. tüm üniversite öğrencilerine şiddetle tavsiye edilir. daha fazla detay için (bkz: http://www.turkishwat.com)
bahis siteleri nedeniyle borç batağında olan bir arkadaşımın, 3.5 ay alaska semalarında balık temizlediği ve döndüğü günden bugüne yaklaşık 2 senedir balık yemediği amelelik programı. buradan çıkarılacak ana fikir,
1- kumar ocak batırır.
2- ömrünün geri kalanın da balık yemek istiyorsan alaska'ya gitme.
çevremde ne kadar üniversite okuyan genç varsa gitmek için yanıp tutuştuğu, bazılarının gitmeyi başardığı, 1000 dolarla gidip 4000 dolar kazanıp gelince sevinçten havalara uçtukları amerika ve ingiltere gibi ülkelerin ucuz emek istihdam kaynağı.