wake turbulence  

uçağın fiziksel yapısı itibariyle, uçarken arkasında oluşturduğu türbülans türü. çok tehlikelidir. özellikle büyük uçakların arkasında küçük uçak varsa ve aralarında yeteri kadar mesafe yoksa, ölümcül kazalara neden olur.

(görsel: wake turbulence/34834)

bu türbülansın nedeni, kanatlardır. kanatlar, matematiksel olarak girdap caddeleriyle formüle edilir. sonlu kanatlarda, kanat uçlarındaki düzensizlik nedeniyle bu türbülans türü oluşur.

eskiden bu türbülansı pervanelerin oluşturduğu düşünülse de jet motorlu uçaklarda da görülünce kanatlardan olduğu anlaşılmıştır.

çok kararlı bir yapıya sahip olan dümen suyu türbülansı*, uçağın geçişinden sonra birkaç dakika süreyle etkisini devam ettirir.

bu türbülansın kontrol altına alınabilmesi için kanat uçlarına kanatçık* takılır. kanatçıklar bu türbülansın etkisini büyük oranda azaltır

(görsel: wake turbulence/34835)

airbus a380 gibi devasa uçağın oluşturduğu türbülans, havacılık limitlerini aşmış, zaten geciken teslim süresinin daha da gecikmesine neden olmuştur. bir a380'in, arkasından gelecek küçük bir uçakla arasında 10 nm mesafe olmalıdır.

eh hava sıkıştırılabilir akışkan da su sıkıştırılamayan akışkan olsa da geri durur mu? iz türbülansı hadisesi aynı zamanda hidrodinamik bir fenomendir. hatta deniz taşıtlarında yalnızca taşıtın kıç dalgalarda değil bordada da bulunur. yan yana çok yakın mesafelerde seyreden iki gemi ilginç şekilde birbirine yaklaşmaya başlar ve bir süre sonra çarpışır. bu sebeple normal seyrinde ilerleyen gemiler arasında, eğer yakın gitmeleri gereken operasyonel bir sebep yoksa kaptanların inisiyatifiyle belirlenecek bir mesafe bırakılması tavsiye edilir.

rivayet o ki, haydarpaşa önlerindeki dar geçiş alanında birbiriyle yarışmayı seven şehir hatları kaptanları, bir süre sonra vapurların kendi kendine yaklaştığını görüp bu kötü alışkanlıklarından vazgeçmişler.

kalabalık meydanların tower konuşmalarındaki "caution wake turbulence" cümlelerinde oldukça önemli yer tutar.

hazır bu fiziksel olay gündemde yerini koruyorken* şu öğretici giriyi de bu olayla ilişkilendirelim. eğlenelim coşalım.

(bkz: @2140831)

bu da buranın bonusu olsun.
http://www.skybrary.aero/...

hava kontrol ünitesinin uyarısı ya da telsiz muhaberatında wake turbulence durumu varsa asla korkmanıza gerek yok. phriksos yol yardım bu basit formülü şimdi itüsözlük okurları için sadece bu yazı içerisinde paylaşıyor. yapmanız gereken tek şey v2 süratine 20 knot eklemek ve mevcut glide slope açısını yarım gradyen pitch up yaparak bu önemli olaydan kurtuluruz. wake turbulence denen zamanzingo çöküşü yere doğrudur ve sizin önünüzdeki glide slope açısında gidiyordur. bu eğrinin az üstünde yırtarsınız rahat olun.