|
|
- belirli bir tarihte, belirli bir mal ya da menkul kıymet üzerinde, belirli miktarda alma ya da satma hakkını tanıyan türev piyasa enstrümanıdır. organize bir borsaya ihtiyaç duyulur ve ülkemizde bu borsa izmir'de bulunup vadeli işlemler ve opsiyon borsası adı altında görevini yapar. dünya üzerinde aklınıza gelebilecek her türden mal üzerinde vadeli işlemler yapılırken ülkemizde endeks (imkb), döviz ve altından oluşan sığ bir piyasaya sahiptir.
ingilizcesi futures'dır.
(bkz: hedge)
(bkz: forward işlemler)
- arbitraj amacı ile yapılan tamamen kur riskine bağlı olup para kazanmaya dayalı sistem. günümüzde kullanım alanı geniş olup spot piyasalardaki emtiaların fiyatı bile bu türev araçlar ile belirlenir olmuştur. futures, option, forward, swap bilinen vadeli işlemlerdir.
ihracat ve ithalat yapan firmaların kur farkından korunmak için kullanmaları gereken finans piyasaları enstrümanlarıdır. örneğin ihracat yapan bir firmaysanız, yurtiçinde yaptığınız ödemelerde doğal olarak türk lirası kullanılmaktayken ihracat yaptığınız ülkelerden sattığınız ürün veya hizmetlerin parası çeşitli döviz cinslerine bağlı olarak gelir. işte siz tüm yıl uğraşıp yaptığınız ihracat işlemlerin kur farklarından korunmak için daha sattığınız ürünün parası gelmeden kontrata bağlı olarak öngördüğünüz fiyattan döviz alış veya satışının yapar kur farkını sıfırlarsınız. ülkemizde de bu piyasaların gelişmesini hızla bekliyoruz.
- (bkz: vadeli işlem ve opsiyon borsası)
- rivayete göre bu işlemleri ilk, hem filozof hem de geometri uzmanı olan thales yapmıştır.
thales, elindeki verileri değerlendirerek bir sene sonra zeytin hasatının çok verimli olacağını hesaplar ve ufak miktarda kaparolar ile antik yunan şehirlerindeki tüm zeytinyağı aletlerini kiralar. gerçekten de hasatların başarılı geçmesi ile çiftçiler zeytinyağı aletlerine muhtaş kalırlar ve thales'in istediği fiyattan kiralamak zorunda kalırlar.
eğer ki, thales'in öngörüleri tutmasa idi, thales'in bu işten büyük zararı olmazdı, çünkü kendisi ufak bir kaparo bedeli ile alet sahiplerinden aletleri kiralamıştır. aletleri mülkiyet hakkı ile satın almadığı için sadece kaparosu yani margin dediğimiz parası yanardı.
kıssadan hisse: filozoflar demek ki istese zengin olabiliyormuş mesela diyojen bu işlere girişmemiş.
- tarihteki bu ilk vadeli işlem ibneliğinden sonra tüm kira sözleşmelerine,
"kiracı, mukavelede hilafına sarahat olmadıkça, kiralanan mülkü kısmen veya tamamen başkasına kiralayamaz yahut istifade hakkını veya mukavelesini başkasına devredemez"
maddesi eklenmeye başlanmıştır.
beşeri bilimler böyle böyle gelişiyor.
|
