temelde 3 parçadan oluşan, inanılmaz komplike olan ve ilk hedefin "yüksek güvenlik" olduğu araçlardır.
bu 3 parça sırayla;
solid rocket booster(srb)(katı yakıt iticiler),
external tank(dış tank) ve space shuttle(
orbiter da deniyor)(uzay mekiği) dır.
önce bir örnek resim verelim;
(görsel:
uzay mekiği/40193)
bu tipik bir uzay mekiğinin kalkıştan önce üstten görünümüdür. resimde üstte gördüğünüz beyaz araç, orbiter ın ta kendisidir. astronotlar bunun içerisinde seyahat ederler. görünümü son derece uçağa benzese de oldukça komplike bir yapısı bulunur. ön tarafı kokpittir. arka bölümde ise astronotların uyuyacağı, yemek yiyebileceği, oturabileceği yerler vardır.
resmin üzerinden gidersek yanlarda iki beyaz roket, bizim katı iticilerimiz. bir uzay aracının kalkması için (rakamları hatırlayamıyorum) çok büyük bir ivme gerekir. bu ivme bizim için önemlidir zira uzay mekiği yerden ne kadar hızlı ayrılırsa, atış o kadar başarılı olur. bu ivmeyi sağlamak için de katı yakıt kullanılması gerekir. bu roketin gücü tahmini 120-130 saniye sürer. şunu da eklemek gerekir ki srb ler şu ana kadar yeryüzünde en büyük itme gücünü sağlayan roketlerdir.
tahmini 120-130 saniye sonra atmosfere yaklaşan mekik, bu noktada srb leri kendisinden ayırır. srbler doğal olarak düşmeye başlar. düşüş noktasa çoğunlukla okyanustur. zira srbler yeniden kullanılabilir bir yapıya sahiptir. srb lerin ön kısımlarında bulunan paraşütler açılır açıldıktan sonra havada süzülen roket okyanusa düşer, görevliler tarafından alınır ve tekrar kullanılmak üzere evine götürülür.
atmosfere gelindiği anda itme gücünü sağlamak için içi sıkıştırılmış hidrojenle dolu external tank devreye girer. itiş gücü srb kadar olmasa da stabil bir ivme sağladığından bu ivme ile atmosfer rahatça geçilir. et lerin kaderi srb ler kadar iyi değildir. et ler mekik atmosferi geçtiği anda salınır ve uzay boşluğunda kaybolur.
gerisi artık orbiter'ın işidir. orbiter ın da hidrojen yakıt sistemi ile çalışan motorları bulunmaktadır ve bu motor uzay boşluğunda yeterli gücü sağlar. hedefe kolayca gidilir.
uzay mekiğinin tekrar dünyaya dönüşü ise bir diğer problemin olduğu(riskli) bölümdür. bu noktada atmosfere yaklaşan mekik, aşırı bir sıcaklık tehlikesi ile karşı karşıyadır. bunun için mekik atmosfere yatay bir giriş yapar ve alt kısmını atmosfere dayar. alt kısmı birden çok katmandan oluşmakla beraber tahmini 3500 dereceye dayanıklıdır. uzay mekiğini yapılma aşamasında teknisyenler en çok bu noktaya dikkat gösterir zira en ufak bir hata-kaçak mekiğini sonu olur.
genelde fırlatma işinin en tehlikeli kısmı, başlangıçtan srb lerin ayrılacağı ilk 130 saniyelik kısımdır.
challenger ın patlamasının nedenlerinden birisi, srb lerin bir tanesinin gövde kısmında bir sızıntı olduğudur.
kanımca dünya üzerinde insanların yaptığı en iyi işlerden bir tanesi. uzayın kapılarını insanlara açması da takdire şayan. ancak gerek mekik yapımı, gerekse bir fırlatmanın maliyeti çok uçuk fiyatlara tekabül ediyor. bu yüzden sanırım nasa kısa bir zamanda yerlerine yenilerini getirecek..
(bkz:
enterprise)(ilk mekik)
(bkz:
columbia)
(bkz:
atlantis)
(bkz:
discovery)(tartışmasız alemin kralı, delikanlısı, en başarılısı ve yaşayanların en yaşlısı)
(bkz:
challenger) ( (bkz:
challenger faciası) )
(bkz:
endeavour)(son yapılan mekik, aynı zamanda son atışı bununla yapıcaklar. tahmini 2010'da)
