tasavvufta bir devir nazariyesi vardır. gayb aleminden şuhud alemine inen varlık, ilk önce cemat, sonra nebat, hayvan ve en son insan suretinde tecelli eder. kudretin bu sırrı, bu şekilde anasırdan geçerek insan mertebesine yükselince, asıl hakikatından haberdar olmak ve aslına rücu etmek ihtiyacı duyar. ondan sonra derece derece yükselerek hakk'a vasıl olur.
gayb aleminden şuhud alemine inmesi seyr i nüzul, tekrar anasırdan yükselerek aslına dönmesi ise seyr i uruc'dur. buna sirkülasyona devir denir.
