yazan müthiş, yöneten müthiş, müzikler müthiş, oynanyanlar müthiş olunca ortaya tapılası bir film çıkmıştır.
film insanların sürekli savaş yalanlarıyla uytulmalarını anlatır ve bu yutturmadan nasıl para kazanıldığını. yer altında itilen bu kesim, yugoslavya'da yer yüzüne çıktığında savaşı bulurlar ama hangisini? ne için, kim için savaştıklarını bilmeden debelenip dururlar. komiktir, hüzünlüdür insanı allak bullak eder.
emir kustarica filmidir,filmde önemli olan insanların yeraltında küçük bir topluluk kurması ve burda kardeşçe yaşamasıdır...yazarın yugoslavya hayaline inceden inceden ışık tutar.yeraltındaki sığınaklarında şimdi ve yakın geçmişe kadar savaş içinde olan halklar barış içince yaşamaktadırlar.bosnalı müslümanı ve hristiyan sırpı hiç bir husumet yaşamadan yaşamlarını devam ettirirler yeraltında.hatta filmin sonlarına doğru herkesin kaynaştığı mesajını vermek için sırp çocukla hırvat bir kız evlenmiştir...yüzyıllar boyunca beraber barışçı bir şekilde yaşamış insanların nasıl yapay nedenlerle birbirleriyle savaştıklarını anlatır.
yöneten insan üstü birisi/bişey olunca ortaya da ortalama üstü sonuçlar çıkıyor. bregoviç'in müziklerinin de ayrıca hastası bi insan olarak, izlemeye doyamadığım filmlerden. savaşın nasıl manasız, nasıl bir kurgu ve kandırmadan ibaret olduğunu hem eşekten düşmüş gibi sarsılarak izliyorsunuz, hem de kustarica'nın tarzı gereği olayların akışını gülerek, keyiflenerek izliyorsunuz takip ediyosunuz.
kazlar, uçuşan duvaklar, gelinlikler, hayvanlar, müzisyenler yine kustarica'nın olmazsa olmazlarından.
bugüne kadar izlediğim filmler arasında kuşkusuz ki en iyi sona sahip film. emir custarica farkı, goran bregoviç farkı derken ortaya bol cümbüşlü bol zekalı bir başyapıt çıkmış. altın palmiye ise az gelmiş.
filmin sonunda ana karakterlerin bir araya gelerek yarım kalan düğüne devam ettikleri sahnenin; sadece güzel, şenlikli ve eğlenceli bir bitiş sahnesi olması için koyulduğu kanısındayım. üzerinde bulundukları toprağın kopuşu da ‘bu sahneyi filmin akışından ayrı tutun’ demek gibi duruyorsa da, aynı zamanda kustirica’nın film hakkında konuşurken değindiği gibi bir yugoslav deyimini hatırlatıyor; “the land is broken”, “toprak bozuldu”. yine aynı kültürde toprağın bozulması insanın bozulması ve yozlaşmasıyla örtüşen anlamlar taşıyor.
kelime anlamını gün geçtikçe hem edebiyatta hem de sinemada kaybeden daha dogrusu insanların pek te anlamadıgını düşündügüm ideoloji.
underground nedir diye bişey olmaz ama underground kelimesinin kalıpları vardır yani bişeyler onun çevresinde gölgesinde döner fakat kapitalizm çarkı öyle bi hal almıştır ki beğeniler ve tüketim underground kültürünün popülerleşmesine yol açmıştır.requiem for a dream,trainspotting, edebi olarak fight club , survivor , crash, gibi yapıtlar ya da nirvana sex pistols clash ilk aklıma gelen şeyler şuanda bu tüketim çılgınlıgı içersinde .
kime zararı var bunun? aslında kimseye bi zararı yok güzel bişey insanların underground kültürüne yakın olmaları ordan kendilerine bi paye çıkartmaları fakat olay oyle yerlere geldi ki çoğu zaman bazı oluşumları,düşünceleri görünce yok artık diyorum.
anlam kaybetmiş bir kelime içersinde kendine anlam arayan insanlar oldukça underground kelimeside başka başka yerlere çekilecek bellidir.
dün gecemin yepyeni uyanışı, şahane deneyim, şahane film. tarih dersi, hayat dersi, ahlâk dersi. tarih denen çöplüğe nasıl kemiklerimiz kırıla kırıla, nasıl ciğerlerimiz parçalana parçalana yığıldığımızın resmi. savaş gibi bir durumu neden genelliyorsun, diyenler çıkabilir; evet film savaş anlatıyor. bir ülkenin kayıp gidişini anlatıyor. ama bana öyle geliyor ki, "ülke" denen, "rejim" denen, "savaş" denen şeyler devasa "insan" kavramının birer ufacık görünümüdür. asla değişmeyecek, asla iyileşmeyecek o öz, sanırım bu kadar güzel ifade edilebilirdi. abartacağım: yugoslavya yok artık; peki dünkü "ben" nerde? içtiğim o kahveyle beraber gömüldüğüm yerden, ne verdim, ne aldım, ne kazıdım, ne çaktım dünyaya? bir iktidar mücadelesi, bir neyim ne olacağım telaşesi... mevzumuz ne olursa olsun, tıpkı underground'daki ürkütücü kocaman savaş ortamındaki gibi, dönüp dolaşıp gözaltlarında birikene geliyoruz. tüm o siyasal tartışmalara verilecek derslerinin yanında benim için underground bunlar oldu biraz.
i don't need your redemption
i don't want you to decieve me
and i don't need your forgiveness
i only want you to believe me
do you see me here
i'm standing naked
do you see me here i'm on my knees
now all my life i've been wandering
looking for teachers with the keys
nothing found still searching
for sound...
underground
now let me tell you about a story
it's about a man consumed with vice
he's theosophical in nature
and hedonistic in disguise
and all his life he's been wasnering
looking for teachers with the keys
nothing found still searching for sound
underground...
