sonunda sessiz harf olan bir sözcükten sonra sesli harf ile başlayan bir sözcük geliyorsa, ilk sözcüğün sonundaki sessiz harf kendisinden sonra gelen sözcüğün ilk hecesine eklenerek okunur, bu duruma ulama denir. ancak iki sözcüğün arasına herhangi bir noktalama işareti girerse ulama yapılmaz. yapılması gereken yerde yapılmadığında metnin akıcılığı bozulacaktır, örneğin "el öpenler" sözcüğünün okunuşunun "e-lö-pen-ler" şeklinde olması gerekir. ayrıca aruz vezniyle yazılan şiirlerde de bazen ölçüyü tutturabilmek amacıyla kullanılmıştır.
ulama, dilbilgisine dahil bir terimdir. bir kelimenin ünsüzle bitip ondan sondaki kelimenin ünlüyle başlaması durumunda ulama yapılır.
bunun bir de gösterilme şekli vardır ki, aynen şöyledir: ulamanın olduğu iki kelimenin arasına alttan yarım daire misali, kavisli bir çizgi çizilir.
bir de öss'de çıkar bu terim.gereksizdir aslında.
aruzun olmazsa olmazı olan ses olayı. aruzda, hecelerin açık ve kapalılığı çok önemli olduğundan, şairler sık sık kapalı heceleri açmak için bu manevraya başvururlar. mesela, -tamamen sallıyorum-
"sen uyursun ben ölürken, kaç ölüm gördüm evet" diyen bir şair, eğer mısrada geçen ulamaları yaparsa, vezin "feilâtün feilâtün feilâtün feilün"; eğer bu ulamaları yapmazsa, vezin "fâilâtün fâilâtün fâilâtün fâilün" olur. ulama olayını bilmek ve vezin ne ise ona göre bu ulamayı yapmak veya yapmamak, aruzla yazılmış bir şiiri doğru okumak için çok çok önemli bir ayrıntıdır.
"istiklal marşı'nın ilk 2 kıtasında kaç adet ulama vardır?" sorusu, bir zamanlar türkçe öğretmenlerinin en favori cümlesiydi. oturur, okuyup baştan sayardık. şöyle ki:
korkma, sönmez bu şafaklarda yüzen (1) al sancak;
sönmeden yurdumun (2) üstünde tüten (3) en son (4) ocak.
o benim milletimin yıldızıdır, parlayacak;
o benimdir (5), o benim milletimindir (6) ancak.
çatma, kurban (7) olayım çehreni ey nazlı hilâl!
kahraman (8) ırkıma bir gül! ne bu şiddet bu celâl?
sana olmaz dökülen kanlarımız sonra helâl,
hakkıdır, hakk'a tapan, milletimin (9) istiklâl!
**ben aslında yalnızım. ben ve aslında arasında ulama var.
**ben, aslında yalnızım. ben ve aslında arasında ulama yok. çünkü arada noktalama işareti var.
**aslında ben yalnızım. aslında ve ben arasında ulama yok. çünkü ilk kelime sesli ikinci kelime sessizle başlamış. kurala göre tam tersi olması gerekir.
