transistör  

transistörler , en önemli elektronik devre elemanlarının başında gelenidir.1947 senesinde bell labaratuvarlarında üretilmiş ve de icat edilmiştir.tümleşik devrelerde bolca kullanılmaktadır.

transistörler kabaca 3 ayaklı diyot olarak tarif edilebilir.germanyum ve silisyum adlı iki yarı iletken madde ile üretilirler.bu iki maddenin kullanılması ile pnp ve npn şeklinde iki ana transistör çeşidi vardır.

transistörlerin 3 adet ayakları bulunmaktadır.bunlar emitter , base ve de collector olarak tarif edilirler.transistörler akımın yükseltilmesi prensibine dayalı olarak çalışırlar(amplification).akım emitter ile collector arasında akar ve bu akımın kontrolü ortadaki base tarafından belirlenir.

npn transistörlerde pozitif polarlanmaya uygun olacak şekilde silisyum atomları nisbeten bolca bulunur , pnp'de ise buna zıt şekilde negatif polarlanma yani kutuplanmaya uygun olacak şekilde germanyum atomları nisbeten bolca bulunmaktadır.buradaki pozitif veya negatif fark germanyum ile silisyum atomlarının yarı-iletkenlik özelliklerine bağlıdır , silisyum metala , germanyum ametale yatkın olduğundan olası bir tetik akımı ile akımın yönü değişmektedir.

sonuç olarak transistörler base denilen taban ayağına verilen bir tetikleme akımı ile farklı yöne akımı değiştirebilen , belirli bir elektrik potansiyelin göre bu özelliği değişebilen (0.2~0.7 volt) devre elemanlarıdır.bu değişken özelliklerinden dolayı devrelerde kullanılmaları , mantıksal kapılar olarak kullanılmak üzere belirli birmatematiksel-mantıksal kurgulama olanağı verir.

(bkz. silisyum)
(bkz. germanyum)

tam karşılığı akım kontrollü switch tir. aktif bölge, kesim ve doyma olmak üzere 3 modda çalışırlar.

yarı iletken teknolojisiyle üretilen ve elektronik devrelerin yapıtaşı olan elemanlardır. yarı iletken laboratuvarlarında üretilirler ve ülkemizdeki tek yarı iletken laboraruvarı tübitak'ta bulunmaktadır. burada transistörler,askeriyenin kriptolama cihazlarında kullanılmak üzere üretilmektedir.
yani hayatımızın her noktasında kullandığımız elekronik aletlerin temel yapı taşı olan bu eleman,dışarıdan ithal edilmektedir. tübitak'ta mikroçip üretiminden sorumlu olan ve ytü elektronik ve haberleşme mühendisliği'nin ağır toplarından olan atilla ataman'ın söylediğine göre bir yarı iletken laboratuvarı kurmanın maliyeti yaklaşık 2 milyon $'dır ve bu parayı da yaklaşık bir yılda ettiği karla rahatça çıkartır.
lakin zenginlerimiz lüks bir daire ya da bir tekneye bu parayı rahatça verirken,böyle bir laboratuvar kurmak ya istemezler ya da akıllarına gelmez. intel'e rakip olmalarını ilk etapta kimse beklememektedir ama bu işe ufak ufak başlanmazsa hiç ilerleme kaydedilemez. dünyanın geleceğinin eletronik sektöründen geçeceği aşikardır ve bu gerçek altında yatırım gücü olanların biraz risk alarak bu tip alanlara yatırım yapmaları gerekir. bu ülkenin belki de en büyük eksiklerinden biri kendi cebi kadar ülkesini de düşünebilen ve risk alabilen zenginlerdir.

(bkz: bjt) (bkz: fet)

transformer ve resistor kelimelerinin birleşiminden oluşan kelime. elektronikte genellikle yükseltici veya anahtarlama elemanı olarak, güç elektroniğinde ise yalnızca anahtarlama için kullanılırlar. (bkz: yüzyılın icadı)

sanayi devriminin temel taşlarından olan alet.

graham bell adına murray hills/new jersey'de kurulmuş olan bell laboratuvarlarında 1947 senesinde tesadüf eseri üretilmiş bir devre elemanıdır. daha doğrusu önce "hassiktir!! yeni bir eleman bulduk lan!" demişler sonra onu adam akıllı hale sokmuşlardır. hocamızın anlattığına göre şöyledir:

adamlar laboratuvarda yarıiletken malzemeler üzerine çalışıyor. n tipi ve p tipi yarıiletken küçük levhalar masada üst üste duruyor. adamlar devreyi kurarlarken uçlerında gerilim olan iki kabloyu bu lehvaların üzerine bırakıyorlar bir an için. öbür bir adam da o an voltmetrenin saptığını görüyor. kablo uçları devreye bağlı değil, öylece masa üstünde duruyor, sadece işte levhalar var. biraz inceleyince p ve n tipi yarıiletken üzerindeki kablo uçları arasında yaklaşık 0,6 v var(baz-emetör gerilimi). daha da derin bir inceleme yapınca anlıyorlar bir diğer n tipi yarıiletkenden de akım akıyor. hem de diğerlerine göre kat kat fazla. sonra kafa yorunca işte 2 n tipi ve 1 p tipi veya simetriği (pnp) ile kontrol edilebilen bir devre elemanı yapılabiliyor...

sonra efendim biz bu yazıları bilgisayarlarımızda yazıp wondrous'un makinesinde kaydetip internette görebiliyoruz.

bu alet tam anlamıyla yüzyılın icadıdır. hatta insanlığın en önemli ikinci buluşudur (bkz: tekerlek). şu anda içinde bulunduğumuz dijital çağın en temel öğesidir. ya da başka bir açıdan bakarsak dijital çağın sebebidir.

şu anda bu yazıyı okuduğunuz bilgisayarınızda bu aletten en az bir milyar tane bulunmaktadır. eğer sistem donanımınızda gelişmiş ekran kartları, bol keseden alınmış ramlar varsa bu sayıyı 5 ile çarpabiliriz.

bu alet bulunmadan önce mantık devrelerinin röleler ile yapıldığını, bunların güç tüketimi oldukça yüksek olduğu için genelde bu mantık devrelerinin yanına bir de santralin kurulduğunu bilin sevgili kardeşler. ve bu küçücük alana milyonlarcasını sığdırabildiğimiz aletin bulunuşuna bir daha sevinin, şükredin.

öyle böyle değil. bu eleman ve küçük kardeşi diyot o kadar deli dehşet önemli nesneler ki, eğer abd "türkiye'ye transistör ambargosu koyuyorum, kimse onlara bunu satamaz" derse mahvoluruz. aklınızdan geçen bütün elektronik aletler bu elemanların 1 ~ 10^9 tanesi kullanılarak üretilir. olmazsa, onaramazsınız, üretemezsiniz, yenisini koyamazsınız. bitariz. ama bizim o çok sevgili çok çok değerli sanayicilerimiz hala "salak tüccar" mantıksızlığıyla maliyetinin çok olduğunu, dışardan hazır almanın rahatlığını düşünüp yarıiletken üretimine girmezler. iran bile üretiyor.

geçen sene mit (yarmış üniversite) gitti tek elektronlu transistör yaptı. biz el kadarını bile yapamadık. ha durun... şimdi hakkımızı yemeyelim, tübitak orduda bazı denemeler için küçük bir laboratuvarda sayılı üretimler yapmaktaymış...mış da mış mış...

(bkz: holding/!hell guardian)

ya bu dandik devre elemanının yanık olmasından dolayı kaç tane devre labından sıfır aldım.

(bkz: transistör kazancı)

tekerleğin icadı kadar önemli sayılan icat.

genellikle siyah olan bu elektronik devre elemanları elektronik teknolojilerinde akımı istediği yöne geçiren bir araç olarak kullanılırlar.

akımı kontrol etmek için kullanılan bir devre elemanıdır.küçük akımlarlarla büyük akımları kontrol etmeye yarar.

akımı istediği yöne geçirmez; tek yönde akımın şiddetini artırıp azaltmaya yarar. kollektör-emetör arasında akan akımı baz(beyz)-emetör akımı ile kontrol edilir.

transistörün en önemli parametreleri (bkz: beta kazancı) ve kollektör-emetör arasındaki kapasitenin boyutudur.
bilgisayarınızda da bulunan işlemcilerimizin hızını bu kollektör-emetör arasındaki kapasite belirlemektedir.
kapasite ne kadar küçük olursa transistör o kadar hızlı çalışır.

elektronik labaratuvarlarını işkencevi kılan şey.
labdaki 10 transistör içinden yaklaşık 2-3 tanesinin sağlam olduğunu ve deneyde 5-6 transistör kullanıldığını düşünürsek; devreyi ilk taktığınız transistörlerle çalıştırabilme şansınız yaklaşık 0.00243 civarındadır.
transistör küçüktür ama mide bulandırır!

(bkz: moore kanunu)

(bkz: twisted transistor)

walter brattain, john bardeen ve william shockley'nin bell laboratuvarlarında ürettiği, üç terminalli, elektroniğin kalbi olan eleman. bu üç kişi transistörü icat ederek nobel'i* ilk defa mühendislerin almasını sağlamıştır.
en bilinen türleri bjt'ler ve fet'lerdir. bjt'ler akım kontrollü iken, fet'ler gerilim kontrollüdür. bjt'nin akım kontrollü olması demek, baz terminalinden uygulanan akıma göre kolektör terminalinden emiter terminaline akan akımın kontrol edilmesi demektir. bu esnada bjt aktif bölgede çalışır ki beta kazancından da bu bölgede bahsedilir. bjt'nin dijital devrelerde anahtarlama olarak kullanıldığı durumlar da vardır ki bu esnada transistör doyum ya da kesimde çalışır. bunun dışında bjt'nin ters aktif bölge olarak bilinen ve çok sık kullanılmayan bir bölgesi daha vardır.
fet'lerin ise gerilim kontrollü çalışması, savaktan* kaynağa* akan akımın, geçit* ve kaynak arasına uygulanan gerilim ile kontrol edilmesinden ileri gelir. eğer uygulanan gerilim savak ve kaynak arasında kanal oluşmasını sağlayacak olan eşik geriliminden büyükse akım akar.