thomas more  

utopia adlı kitabın yazarı kitabın çoğunda yeni bir devlet ütopyası anlatılmaktaydı

vii. henry, more'dan, yasalara boyun eğeceği konusunda and içmesini ister. bu teklifi reddeden more, 1534 yılında londra kulesi'ne hapsedilir. 1535 yılında more'a, pişman olup düşüncelerini değişitirirse affedileceği söylenir ama more, ''suç düşünceleri başkalarına yaymakla olur ama ben sustum sadece, böyle olduğu sürece hiçbir yasa beni haklı olarak cezalandıramaz'' der ve kral tarafından idam cezasına çarptırlır. gözlerini cellata bağlatmaz, bu işi kendisi yapar ve sakalını düzelttikten sonra ''sakalım vatana ihanet etmedi, en azından benimle birlikte idam edilmesin'' diyerek son sözlerini söyler ve kafası kopartılarak idam edilir. en önemli kitabı utopia, yazar öldükten 16 yıl sonra ingilizceye çevirilir. gelmiş geçmiş sayılı sosyalistlerdendir thomas more.

d.1477- ö.1535. hayatı çelişkilerle dolu olan insan. 13 yıl boyunca krallık baş danışmanlığı yapmış, sonra vııı. henry'yi ingiltere kilisesinin başı olarak tanımadığı için başı vurulmuş, ama papa xı. pius tarafından aziz ilan edilmiştir. kimilerince hümanist, kimilerince sosyalist olarak tabir edilir. "ütopya" kitabı çeşitli şekillerde yorumlanmıştır. o zamanlar yeni keşfedilen yeni dünyayı cennet modeli, sosyalist bir ütopya yada ingiliz emperyalizminin o zamandan tasvir edilmesi gibi görüşler vardır kitap üzerinde.

ütopya sözcüğünü dünya literatürüne ilk kazandıran kişidir. yunanca qu -değil- ve topos -yer- sözcüklerinden olmayan yer anlamında türetmiştir ve akıl yoluyla yönetilen ortak mülke dayalı devlet olarak betimlemiştir. kitabını utopia yazarken roman kavramı daha ortaya çıkmadığından kurgusal bir metin niteliğindedir.
yunan kültürüne ilgi göstermiş, ingiliz parlamentosunda yer almıştır. bilgisiyle sempati toplayan more adalet bakanlığına kadar yükselmiştir. bu sırada kralın boşanma talebini kabul etmediğinden sarayla arası bozulmuştur.
vııı. henry’nin parlamentodan geçirdiği üstünlük yasasını da inançlarına ve hukuka aykırı bulduğu için kabule yanaşmamış ve kralın papadan üstün olduğuna dair yemin etmeyi reddetmiştir.af dilemeyi de reddedince, 1535 vatana ihanet suçlaması ile idam edilmiştir.

utopia adlı yapıtında, "başka yerlerde o kadar tatlı, o kadar tok gözlü olan koyunlar, sizin memleketinizde(ingiltere) öyle açgözlü, öyle doymak bilmez olmuşlar ki, insanları bile yiyorlar; kırları, evleri silip süpürüyorlar." demiştir ki ingiltere'nin ve liberal yapısının ne kadar gaddar olduğunu belirtmiştir.

koyu dindarlığı nedeniyle döneminin bir başka önemli insanı olan luther in yandaşlarını, protestanları yaktırmıştır. demekki aslında utopia o kadar da cennet değildir.

ciddiye alınmaması gereken bir adam. çok ütopik fikirleri vardır.

kurduğu komünde üçüncü gün kavga çıkmış, komün rüyası beklediğinden erken sona ermiş ingiliz filozof.

(bkz: a man for all seasons)

kral sekizinci henry kendisinin papa'ya karşı çıkardığı "act of supremacy"* denilen yasaya ünlü kişilerin boyun eğmesi için and içmelerini ister. bu esnada lord olan thomas more bunu hazmedemeyip görevinden sağlık sorunlarını gerekçe göstererek çekilir. bu esnada bu boyun eğmeyi kabul etmediği için hapse atılır.

bir söylentiye göre kral gizlice lord more'u ziyaret edip more'u andı içmesi için kandırmaya çalışmış lakin more bu andı içmesinin vicdanına aykırı olduğunu belirtmiştir.

1 temmuz 1535'te more'un yargılanmasi yapılır. pişman olduğunu, düşüncesini değiştirmesini beyan etmesi durumunda bağışlanacağı kendisine bildirilir. buna karsilik moore:

"suç,düşüncesini başkalarına yaymakla olur. oysa ben sustum sadece. böyle sustum diye hiçbir yasa beni adalete göre haklı olarak cezalandıramaz" der.

more idam cezasına çarptırılır. ve o zaman şöye der:

"parlamentodan çıkan "act of supremacy" tanrının yasalarına aykırı idi. parlamento bir adamı kral ilan edebilir, ama bütün dünyada katolik kilisesinin başı ilan edemezdi. bir şehir, bütün bir ülke adına yasa çıkaramayacağı gibi ingiltere- yani bir tek hristiyan ülkesi- bütün öteki hristiyan ülkeleri adına yasa çıkaramazdı."

6 temmuz 1535 gününün sabahı more kafası kesilerek idam edilir. ölürken son sözü bile şaka olmuş: başini kütüğe koyduğu zaman, sakalını dikkatle bir yana çekmis:

"ne de olsa sakalim vatana ihanet etmedi, o da idam edilmesin" demis.

utopia'dan derlenmiştir.

sir'dir bu adam aynı zamanda. ota boka sör mınıskiyim. sir alex ferguson, sir thomas more.

konu bu değil ama. bu baba bence hakediyor. bakınız ünlü ütopya kitabında ne demiş:

"and surely there is no one who doesn’t know how absurd and even dangerous for society it is to punish theft and murder alike. ıf the thief realizes that theft by itself carries the same peril as murder, that thought alone will encourage him to kill the victim whom otherwise he would only have robbed. apart from the fact that he is in no greater danger if he is caught, murder is safer, since he conceals both crimes by killing the witness. thus while we strive to terrify thieves with extreme cruelty, we really urge them to kill the innocent."

yani diyor ki, hem adam öldürmeye hem hırsızlıpa aynı ceza verilirse (misal idam), büyük suçu teşvik etmiş oluruz. iyi bir ekonomik ve hukuki tahlil.

ütopya'yı ilk okuduğumda komik geldi. ama böyle kitaplara başka gözle bakmayı öğreneli çok oldu.

ütopya çok sade yazılmış bir kitap hele ki bu tarzda bir kitabın hem sade hem de etkileyici yazılması sadece ustaların işidir, bir günde bitirdiğim nadir kitaplardan. thomas more değile ütopyadan bahsettim ama kitap adamın kendisi zaten.

erasmus'un dostu onun deyimiyle a man for all seasons kişidir. yani her mevsime dayanaklı kişi. neden sonuç ilişkileri ile son derece tutarlı son derece onurlu olan bu kişidir, hak bildiği yoldan geri dönmemiş zübük kral sekinci henri'nin yapmış olduğu hokkabazlıklara körü körüne değil aklıyla karşı gelmiştir. gelgelelim ki cühalaların çokluğu onların manevralarından bezip - ki kendisini onların seviyesine af dileyerek düşmemiştir- hakkın rahmetine kavuşmuştur.