james caviezel'in jesus rolunde oynadığı, mel gibson yönetmenliğinde çekilen ve hz. isa'nın hayatının son 12 saatini konu alan film. aşırı kan var filmde. neredeyse filmin her karesine kan sıçramış durumda. lakin herşeye rağmen bende hayal kırıklığı yaratmayan bir film oldu.
mel abimizin*isanın son 12 saatini bize bir antisemitizm yoluyla anlattığı film.film aramice,ibranice ve latince dillerinde gösterilmekte.film bir filmden çok sanki bir tür dini belgesel niteliğinde.filmi izledikçe insanın içine antisemitizm kavramı daha da bir oturuyor.insan"yeter artık abi vurmayın o da insan" şeklinde bağırıyor resmen.hatta bu işkence kavramı filmin sonuna doğru o kadar artıyor ki işkence yapan yahudiler bile"abi vurmayalım yeter" durumuna geliyor.hatta isa'ya tüm film boyunca kırbaç atan adam bile filmin sonunda isa'ya su vererek kendine yakışan bir küfür edirttiriyor.
filmin bir slow motion niteliği taşıması da ayrı bir konu."ha biticek,ha ayağa kalkacak,ha yürüyecek" derken bir bakmışsınız 90 dakika dolmuş.yanlış hatırlamıyorsam isanın çarmığı taşıma sahnesi yaklaşık 45 dakika sürmekte.filmde bir ırk ayrılığı olduğu kesinlikle doğrudur.filmi bir yahudiyle beraber aynı sinema salununda izlememenizi tavsiye ederim.nitekim şu sahneleri gören her yahudinin içinde ırkçılık kavramı kabaracak ve kendini kaybedebilecektir.
bir de filmde nedense aynı şeyler ele alınıp devamlı yoğurulup durulmuş.filmin yarısından çoğu neredeyse işkence sahneleriyle geçmekte.devamlı atılan kırbaçlar,işkenceler,çivi çakmalar,dalga geçmeler yeter artık dedirttiriyor.filmde ara sıra son yemekten ve isa'nın hayatından kesitler görüyoruz.isa'yı bir kişi olarak göstermek ne kadar doğru bu da filmin başka bir tartışılır yani.
hristiyanlık hakkında pek bir bilgimiz olmadığı için(genellikle lisede tarih bizde islamiyet öncesi ve sonrası diye ikiye ayrıldığı için) bazı sahnelerde resmen fransız kalıyoruz olaylara."abi bu kim,neden böyle yapıyor" şeklinde diyaloglar sık sık yaşanmakta.
son söz olarak:film dini bir belgesel niteliğinde olup,görsellik bakımından şiddet sahneleri içermektedir.16 yaşından küçüklerle kalp rahatsızlığı olanların filme gitmeleri sakıncalıdır.filme gitmeden once aşağıda verilen okuyalım-öğrenelim bölümleri okunmalı ve konu hakkında bilgi sahibi olunmalıdır.
mel gibson ı gerçeklik, kostüm ve sanat yönetimi bakımından kutlamak lazım. gerçekten iyi iş çıkarmış. ama bundan bir sinema filmi olmaz. arada sinemasal geçişler yapılsa da film olanları anlatmaktan öteye gitmiyor. karakterler, konu işlenişi falan yok. ama james caviezel i tebrik etmeden geçemeyeceğim. süper canlandırmış hz. isa yı. diğer oyuncular ise vasatın altında. monica belluci nin varlığının nedenini anlayamadım. çok gereksiz. olayın dini boyutuna hiç girmeyeceğim. her şey apaçık ortada. kısacası sadece meraktan izlenebilecek bir film. zaten dünya çapında gişe rekorları kırmasının da başka bir sebebi olamaz.
hristiyanların duygularını sömürerek hasılat rekorları kırmaya çalışan bir mel gibson filmi. * hiçbir tarihi yada dini bilgi vermeden sadece izleyicilere eziyet çektiren film. 15 dakikalık kırbaçlama sahnesiyle istediğini yapmış, yeterince dikkatlerini üstüne çekmiş kötü yapım.
yapılan eziyet görüntüleriyle insanların vicdan duygularını sömürme yoluyla para kazanma yöntemini ortaya koyan film. nerdeyse tamamen görüntü, konuşma az. duygular tam ifade edilememiş. film bağlayıcıda değil.
sinema tarihinin * en kanlı filmleri arasında kendine üst sıralarda yer edinen, yavaş halde değil de normal hızda gösterilse 1 saatte bitecek olan film.
öncelikle filmin propaganda yapması konusunda düşüncelerimi belirteyim, her dinin mensubu böyle konusu olan bir film çektiğinde mutlaka kendi inançları doğrultusunda çekecek ve yine aynı doğrultuda inancını yüceltecektir. o yüzden "yalan bunlar, aslında isa allah'ın oğlu değildir" gibi yaklaşımlara gülüp geçmek gerekir. hristiyanlığın yüceltilmesi söz konusu olduğundan din konusunda aklı karışık olan insanlar tabi ki etkilenebilir ama bu da kanımca filmin hatası değildir.
filmin sinema yorumuna geçince beklediğimden biraz farklı bulduğumu söyleyebilirim. bilinmesi gereken ilk nokta isa ve hristiyanlık hakkında birşeyler bilerek izlemek daha mantıklıdır. çünkü karakterlerin tanıtılması veya olayın öncesinin hatırlatılması gibi öğeler atlanmış. öte yandan filmin geçtiği zaman süresi gerçekten kısıtlı olduğu için (12 saat) filmde bir gerçek zamanlılık havası sezmek mümkün, bu nedenle olayın izlediğimiz kısmı çok ayrıntılı verilmiş diyebiliriz. ayrıca mel gibson da bundan yola çıkarak filmin ilk 10 dakikası haricinde farklı bir teknik kullanmış. filmin bir insanın hayatınin finalini anlattığını düşünerekten sürekli bir film finali havasında ve coşkusunda çekmiş. yani film sanki çok daha uzun bir filmin finali gibi diyebiliriz. diğer bir deyişle film boyunca duygusal ve görsel yoğunluğu, benzer tarz filmlerin finalindeki zirve noktasında tutmuş. böyle olunca izleyenlere filmi baştan sona* coşkuyla takip edebilme fırsatı tanımış. bence olayın içeriğiyle de bütünleşen bu teknik, sonu herkesce bilinen bir olayı anlatan filmin izlenebilirliğini artırmış. çünkü böyle bir film uzun süre duygusal olarak vasatı aşmasaydı çok sıkıcı olabilirdi. ayrıca mel gibson bu yoğunlukla insanları yormamak için de araya çok güzel geçişlerle dozu kaçırmadan flashback'ler* serpiştirmiş.
filmin herhangi bir filmden daha fazla ticari kaygı taşıdığına inanmıyorum, bunun için de şunu kanıt olarak gözterebilirim. film bildiğiniz gibi, aramice, latince ve ibranice olarak çekilmiş, bunun birçok kişi için izlenebilirliği düşürdüğünü söyleyebilirim. amerikalılar ve ingilizler bizim gibi altyazı ile film izlemeye pek alışkın değillerdir. filmin bu yanı onlar için eksi puan olmuştur diyebiliriz. artı, film anadili ingilizce olan veya filmi ingilizce izleyebilecek olan, ancak başka ülkelerde yaşayanlar tarafından izlenememiştir. örneğin benim önümde bilet kuyruğuna girenler filmin ingilizce olmadığını öğrenince, gruplarında bir yabancı olduğu için bilet almadan çıkmışlardır. fikrimce filmin bu özelliğimel gibson'ın filme gösterdiği özenin de bir kanıtıdır.
film hakkında olumsuz söyleyebileceğim şeylerden biri monica belluci'nin varlığı, gerçekten öyle bir yüzün çok ama çok gereksiz olduğunu söylemeliyim. çünkü güncel ve bilindik yüzler bu tarz filmlerin duygusal bütünlüğünü bozmaktadır. ayrıca kendisinin oyunculuğu da beni hiç mi hiç tatmin etmemiştir. diğer oyunculuların fena performanslar sergilemediğini de eklemek isterim. isa rolündeki james caviezel*in ise görevini fazlasıyla yerine getirdiğini belirtmeliyim. öte yandan diğer bir olumsuz taraf da, bu kadar epik bir filmin müziklerinin vasatı aşamaması oldu. müzikler de bekleneni verseydi yukarıda anlattığım teknikle beraber çok daha etkileyici bir film izleyebilirdik...
sonuç olarak, ne kadar coşkulu olursa olsun filmin hristiyanlara daha çok hitap ettiğini kabul etmek gerek. ben filmde duygulanarak ağlayan dindar hristiyanları hayal edebiliyorum, muhtemelen de öyle olmuştur. ancak yine de sinemaseverler kaçırmamalı diyorum. en azından farklı bir tecrübe olacağının garantisini verebilirim...
bir amerikan filminde ingilizce konuşulmaması yeterince ilginçken, anlattığı dönemin dilinde çekilmiş olması gerçekten takdir edilmesi gereken bir durumdur ki, bu film de bunun en güzel örneklerinden biri. ancak, başı belli sonu belli, ve santimetrekareye düşen kan miktarı da fazla olan the passion of the christ ne çağrı kadar başarılı ne de stigmata kadar etkileyici. kısaca, dayanılması zor bir film.
kanaatimce mel gibsonun braveheartta da yaptığı kanlı canlı sahneleri olduğu gibi gösterme özelliği bu filme de cuk oturmuştur. bu sahnelerin bilen bir insan tarafından abartılı bulunması imkansızdır. mel gibson'un nasıralı isa'nın çektiklerini gerçeğe (hıristiyanlar tarafından inanılana) olabildiğince benzetmeye çalışarak anlatmaya çalıştığı çok açık biçimde görülüyor. buna saving private ryan'ın başındaki normandiya pornografisi'nin bir benzeri denebilir, düpedüz vahşet, ruh sağlığı açısından sakıncalı denilebilir ama abartılı denilemez...
filmle ilgili genel düşüncem ise filmin, son 12 saatte isa'nın aklından geçenleri anlatmakta çok yetersiz kaldığıdır. burada isa'nın aklından geçenler sözünü kullanmak ne kadar doğru bilemiyorum ama son yemeğe, marangoz işlerine ve daha birçok şeye yapılan flashback'ler çok kısa kısa tutulmuş, çok şeyi havada bırakmış, beni tatmin etmemiştir. ama bunun filmin tipik bir holywood filmi kıvamına gelmemesi için yapıldığı düşünülebilir. eğer böyle düşünülürse mel amcaya bu konuda hak verilebilir ama filmin izleyiciye isa'nın son saatlerinde yaşadığı ve bu dinin kilit noktalarının oluştuğu ayrıntıları verme görevi de iş böyle olunca başarılamamış. bunun yerine izleyicinin olayları hahambaşının sorgulama sahnesinden sonra yakından takip eden köylü yerine konulması durumu söz konusu ki bu da insanın sadece izleyip "vah yazık yav..." demesine yol açıyor. asla içeriğin fakir olduğu söylenemez ama incil'in çok önemli bir bölümünü anlatan bu filmde daha zengin bir içerik olabilirmiş...
filmin tamamen antiseminist bir bakışa sahip olduğunu söylemek mümkün değil. hıristiyanlar tarafından yahudilerin yaptığı şeyler olarak kabul edilen şeyleri katolik yapımı böyle bir filmde başka türlü göstermek olmaz. ayrıca birçok yerde isa'nın "tanrım onları affet. onlar bilmiyorlar..." sözlerine tanık oluyoruz ve sadece yahudilerin değil romalı askerlerin, halktan insanların da olayın içinde olduğu apaçık ortada. direk yahudilere bir düşmanlık söz konusu değil. ancak yine de isa ve haç golgotha'ya giderken oluşturulan şeytan karakteri hahamların arasında dolaşmaya başlayınca, işkence sahnesinde hahamların göründüğü sahneden hemen sonra şeytan gülen suratlı bebeğiyle (orayı anlamadım aslında-bebek ne alaka) ortaya çıkınca insan "ulan!" demiyor değil...
şeytan karakteri filme biraz fazla olsa da oyunculuk ve doğru yerlerde kullanılmasıyla hiç sırıtmamış. cinsiyetteki belirsizlik çok güzel. isa karakteri de güzel canlandırılmış. ama oyunculuk olarak bir ekstrası yok. "karakter işte" diyesi geliyor insanın. süper başrol oyunculuğu der untergangda var godfatherda var ama burda yok, olması da gerekmiyor sanki...
sahnelerin bazıları çok çarpıcı. meryem'in işkence'den sonra gelip kanları silmesini mi yazayım, isa düşerken çocukluğunun meryem'in aklına gelmesi mi yoksa çarmıhtan ceset'in alınışı mı yazayım. 3 sahnede de meryem var aslında, demek ki ana olunca işin içinde, daha bi yer ediyor.. ama gökten düşen damla da süper sanki. slow motionlar ise bi garip...
sonuç olarak film çekilen azap konusunda doyurucu olsa da zayıf kalmış bence. hıristiyanlık hakkında bilgi veren bir film olma özelliğine sahip değil. hıristiyanlığın çağrısı hiç değil. kim bilir. aile babası koyu katolik iskoç kahraman belki ileride çekilen çilenin az tutulup isa'nın söylemlerinin çok olduğu bir filmin hazırlığını yapmıştır bu filmde. belki de yapmamıştır...
son söz: "passion"u "tutku" diye çeviren zihniyet hangi zihniyetle bir tutulmalıdır acaba?
filmde hz. isa'ya yapılan tüm işkencelerin romalı cellatlar tarafından gerçekleştirilmesi ve hz. isa 'nın yanısıra 2 suçlunun da çarmıha gerilmesi sebebiyle nasıl antisemitizm propogandası yaptığını anlamadığım film. ayrıca şeytan mı yoksa azrail mi olduğu belli olmayan varlık ve alakasız bi elemanın cehennemvari bir mekandaki kısa görüntüsü anlayamadığım diğer noktalardır.
tamamen izleyenin sinirlerini sınamaya yönelik olan, başladığı andan bittiği ana kadar hemen hemen her saniyesinde işkence barındıran, çekilme amacının ne olduğunu gerçekten çok merak ettiğim filmdir.
