the painted bird  

(bkz: boyalı kuş)*

jerzy kosinski nin romanı. ikinci dünya savaşı'nda orta avrupalı bir ailenin küçük çocuklarını uzak bir köye göndermesiyle başlar ve bu çocuğun yaşadıkları anlatılır. kesinlikle küçük yaşlarda okunmaması gereken bir kitaptır. zira, cam bir şişenin vajinanın içinde parçalanması gibi olaylar zihninize ömür boyu kazınabilir.

okuyanda derin etkiler bırakan kitap.

spoiler

yamulmuyorsam ya rusya ya da polonya'da oturan bir ailenin çocuğu ikinci dünya savaşının patlak vermesi ile esmer olan çocuklarını büyük şehirden kaçırarak bir köye gönderir. ona baka kadının ölmesi ile çocuk oradan oraya savrulur durur. esmer olması sebebiyle her gittiği köyde (sarışın alman gavatlarla dolu) hor görülür aşağılanır, ss subaylarına verilemek ile tehdit edilir. dolayısıyla köle gibi kullanılır. pek çok vahşi olaya tanık olan çocuğun dili tutulur, olaylar gelişir...

jerzy kosinski'nin büyük üne kavuştuğu romanıdır.roman yüzünden kosinski'nin annesinin evine saldırılar düzenlenmiş, kadın yerinden yurdundan bir süreliğine uzaklaşmak zorunda bırakılmıştır."çocuğun çekmediği çile kalmadi" dersiniz ama ilerleyen sayfalarda görürsünüz ki kalmıştır ve daha çekecektir. kitabın bilhassa 19. kısmı çok etkileyicidir. kitap anlaşılan nejat yavaşoğulları'nı da etkilemiş olmalı ki böyle bir şarkı yapmıştır. mutlaka okunması gereken bir kitaptır.

ırkların arılaştırılmaya çalışıldığı,dilin,dinin,rengin ölümcül tecritlere yol açtığı yılların sarışın avrupasında, esmer yahudi görünüşlü bir çocuğun-kuş sürüsü içersindeki "boyalı kuş"-oradan oraya savruluşunun hikayesidir

roman birinci ağızdan ve bir çocuğun yaşam öyküsü kurgusuyla yazıldığı için jerzy kosinski hiçbir şeyi gizleme ihtiyacına girmemiştir.
romanda en çok ilgimi çeken bölümlerden biri de küçücük çocuğun çektiği onca karabasanlı günlerden sonraki en büyük hayali: insanların saç ve göz rengini değiştirebilmek için bir ilaç bulmak istemesi. “yakmak için koca koca fırınlar yapacaklarına, yahudiler ile çingenelerin göz ve saç rengini değiştirmek daha kolay olmaz mı?” (s.108)

yılanın deri değiştirmesini insan ruhunun aynı şekilde gövdeden kurtulup uçtuğunu ilahi güce kavuştuğunu ve orada bir nefesle diriltildiğini, duruma göre insanların melek olduğunu ya da cehennem ateşine atıldığını öğreniyor altı yaşında bir çocuk.
romandaki köylülerin o kadar farklı inançları vardır ki! çocuğun herhangi birinin ağzındaki dişleri saymasının o kişinin hayatından bir yılı götüreceğine inanışları, günahkar kişilerin yaşadığı ya da bir cinayetin işlendiği evlerin damına leylek konması...

“komet” denilen conserve kutusu da romandaki anahtar kelimelerden biridir.

teninin renginden dolayı savaş boyunca yaşadığı her köyde “çingene” ve “uğursuz çocuk” gözüyle bakılan bir çocuğun savaş yıllarını olduğu gibi sunduğu romandır. hemen hemen her sayfada kötülük, savaş, nedeni bilinmeyen dayaklar, şiddet, ve kan vardır. fazlasıyla sade bir dille yazıldığı için kitap okunurken ister istemez okuyucunun yüz hatlarından hissettiklerinin çok kolay anlaşılacağına inanıyorum: gerginlik, bazen titreme, kitabı kapatma isteği, satırlar ilerledikçe “nasıl yani?” sorusu…

* romanın adına gelirsek: kuşlarıyla ünlü lekh, ormandaki güze kuşları yakalar ve en güzel kuşlardan birini rengarek boyar. çocuk da ormanda diğer kuşların arasına katarak o kuşu özgürleştiğini sanar ama aksine zavallı kuşun kendileri gibi olmadığına inanan kuşların cinayetiyle yüzleşir.
* roman, satırlarda geçen almanlar, doğu avrupa, ikinci dünya savaşı ve sovyet askerleri gibi kelimelerin yaşattığı havadan dolayı dünya büyük bir yankı uyandırmıştır. merak edenler okur diye düşünüyorum.

bittikten sonra bile içindeki karakterlerin çevrenizde dolaşmasını sağlayan nadir kitaplardan biri..*
bu özelliği bakımından ayrıca (bkz: suç ve ceza) *

konu olarak benzeri için ise ayrıca (bkz: bülbülü öldürmek)

kitapta anlatılan olayların tamamına yakınının yaşanmış olması kosinski'nin intiharını az da olsa açıklar niteliktedir.

..sonra kuşun başını, boynunu, kanatlarını bu renklerle bezer, tüylerine bir demet yabani çiçeğin göz kamaştırıcı parlaklığını verirdi. boyalı kuş söylenir durur bağrışına gelen bir sürü kuş, tepemizde dönmeye başlardı...onlara ulaşmak isteyen tutsak debelenir, bütün gücüyle öter, boyalı boynunun içinde kalbi delice atardı. yeteri kadar kuş toplandığında bir işaretle tutsağı koyvermemi isterdi. bulutların üstündeki küçük kuş mutlu ve özgür, kardeşlerinin gürültücü sürüsüne katılırdı. diğerleri bir süre şaşkın bakarken benzerini görmedikleri kuş, boşu boşuna kendilerinden biri olduğuna onları inandırmaya çalışırdı. parlak renklerin iyice şaşırttığı kuşlar onu kuşkuyla inceler, sonra birbiri ardından saldırıp boyalı tüylerini gagalayıp yolmaya koyulurlardı. tüysüz ve kan içinde kalan zavallı kuş havada duramaz, düşerdi. aynı sahne sık sık tekrarlanır, kurbanlarımızı hep ölü bulurduk....

(bkz: the painted veil)

bitirdiğimde içimde tüm dünyanın okumasını sağlama isteği uyandıran 2.dünya savaşını anlatan en etkileyici romanlardan biri. sanki her bölümde ayrı bir hikayeye geçiyormuşcasına ilerleyen kitap merak uyandırmayı başarıyor. kosinskinin biyografisi okunduğunda romanının kendi hayatından büyük izler taşıdığını söylemek de mümkün.

(bkz: brad pitt)

algıda seçiciyimdir.

jerzy kosinski imzalı, ikinci dünya savaşı başlarında savaş yüzünden ailesinden ayrılmak zorunda kalan altı yaşındaki bir yahudi çocuğun avrupanın muhtelif şehir ve köylerinde almanlardan kaçışını ve hayatta kalma mücadelesini anlatan roman. çok sürükleyici ve sarsıcı anlatımına rağmen sonu istenen tadı vermemektedir.

jerzi kosinski tarafından yazılmış roman.

savaşlar sadece topla tüfekle olsa ve sadece yıldızlı, madalyalı üniforma giyen ihtiyar generaller ölse... değil mi?
cephe gerisinde apayrı bir cehennem var ve kosinski bu cehenneme bir kuşu boyayıp bırakmış...

"boyalı kuş" sadece kitapta bir paragrafta geçiyor ve dalgın bir okuyucu bunu es geçebilir. boyalı kuş bir imge ve farklı olanın nasıl toplum tarafından dışlandığını anlatıyor. kitabın da kahramanı, faşizmin kırmızı kırmızı bayraklarıyla her yerde ve her an hissedildiği nazi almanyası'nda kara kaşlı kara gözlü bir çocuk. herkesin ari ırktan geldiği ve elbette ki sarışın olduğu bir memlekette "boyalı kuş" olmanın kabusunu yaşıyor bu çocuk.

ailesi bir miktar para karşılığında oğullarını saklanması için bir köye gönderiyor ve hikaye böyle başlıyor. kitap boyunca kahraman oradan oraya savruluyor. bütün hikayeyi çocuğun ağzından okuyoruz. korkunç şeyler yaşamasına rağmen kitap boyunca bunları çok normalmişçesine anlatıyor çocuk. tabi bu normallik nereye kadar gidecektir işte buna da şahit olmamız gerekiyor...

boyalı kuş kısa, net ve çarpıcı bir romanmış. neden bunca sene okumamışım bu da benim ayıbımmış. bari bu kitabı okumayanlara da tavsiye edip bu ayıbımı da örtmeye çalışayım.

kitap boyunca işlenen tüm konular bi şekilde diğeri kavramını getiriyor beraberinde. hep farklı olanı öldürme, yoketme, kısmen içselleştirme isteklerimizi su yüzüne çıkartıyor her bölüm. bir grup kendini bilmez sıpa sürünün içinden seçtikleri bi kuşu farklı renklerde boyadıktan sonra tekrardan sürünün içine salıyorlar. farklı olanı tehdit olarak gören sürü ise kuşu havadayken parçalayarak öldürüyor. kitabın adı da burdan geliyor.
her ne kadar yaşadıklarını yazmış densede biraz fazla abartı içeriyor hikaye. zira bi çocuk günlerce bi yerde asılı kalıcak, buz yarılıp nehre düşücek, her bölümde manyak manyak işler gelicek başına ama hala hayatta kalıcak.