tarihçi  

(bkz: the historian)

tarih bilimiyle uğraşan, tarih yazan kimse.

bu insanların doğa bilimcileri ile pek çok ortak noktası vardır. iyi bir tarihçi olmak için önyargıları bir kenara koymak gerekir. tarihsel olayları ve kişileri çözümlemeden önce, tarihçinin kendi içindeki psikolojik süreçleri çok iyi anlamış olması gerekir. nesnel olmanın, yaptığı yorumlara bilinçaltı yargılar katmamanın bir numaralı koşuludur bu. bu bakımdan iyi bir tarihçi, içgörüsü berrak ve kendisiyle barışık insandır diyebiliriz. gelelim örneklere:

a) bir tarihçi düşünün. cumhuriyet rejimi ile bir şekilde alıp veremediği bir şeyler olsun. mesela idealleri uyuşmuyor olabilir (komünist?, turancı?), ümmetçi olabilir ya da en basitinden babası cumhuriyet devrinde sosyal statüsünü kaybetmiş ve ailesinin çektiği acıları cumhuriyet rejimiyle bağdaştırmış olabilir. geride yatan sebepleri bizi ilgilendirmiyor, önemli olan tarihçinin bu duyguları kendi içinde çözümlememiş olması. 1923-46 devriyle ilgili yaptığı çözümlemelerde yargılayıcı davranıyor, atatürk için despotik, rejim için totaliter gibi sıfatlar kullanıyorsa artık nesnel değerlendirmenin ve tespitte bulunmanın ötesine geçiyor demektir. tarihçi kimliğini kemalist ideoloji ile ilgili kişisel yargılarını ve duygularını ifade etmek için kullanıyordur. bu bilim etiği ile hiç bir şekilde bağdaşmaz. biraz etrafımıza bakarsak bu tür tarihçilerin (hem de diğer açılardan çok iyi tarihçilerin) mevcut olduğunu göreceksiniz.

b) eğer devlet okulları için kitap yazan resmi tarih yazıcısı değilse aynı eleştiriyi aynı dönem için kahramanlık türküleri çığıran bir tarihçi için de getirebiliriz. atatürk'ü bir kahraman olarak görüyorsa, bağımsızlık kazanıldıktan sonra monarşi benzeri bir yönetim isteyenleri vatan hainliği veya gaflet ile suçluyorsa yine kendi ideolojisini ve duygularını yaptığı işe karıştırıyor yine yargılıyor demektir. zaten resmi olarak içinden geçtiğimiz eğitimde kullanılan tüm tarih kitapları bu tür tarihçiler tarafından yazılmıştır.

iyi tarihçi yargılamaz. tespitte bulunur. tespitte bulunurken kullandığı dilin (despot cumhuriyet, diktatör atatürk, gafil rauf orbay, vs.) bilinçaltı veya bilinçüstü yargıları belli edeceğini bilir ve bu hatadan kaçınmak için sürekli bir çaba gösterir. belki kimse tamamen bunu başaramaz ama gerçeğin peşinde koşan bir bilim insanı olmanın gereği budur.

peki tarihi olaylarla ilgili kendi değer yargımız olmayacak mı? elbette olabilir. tarihî kişilikleri bugünün değerleri ile yargılamak istersek kimse bizi engelleyemez. bir vatansever olarak atatürk'ün bir kahraman olduğuna inanmak ve bunu dile getirmek de insanın en doğal hakkıdır. ancak bunu tarihçi kimliği ile yapmak burada vurgulamak istediğim sorundur.

herşey olup bittikten sonra tarihçiler gelir , akımları , dönemleri ve o dönemin kalıplarını oluştururlar ; bizden önceki dönemlerin bizim için şu anda yaşadığımız hayattan bu kadar uzak ve farklı görünmesinin sebebi budur.

tarihçi yani müverrih. aynı zamanda bu insanlar vakanüvis olarak da anılmaktadır. ancak vakanüvis daha çok devlet tarihçisi ünvanına sahiptir ve resmidir. dört veya beş yıllık okul mezunudurlar. gecelerini gündüzlerine katıp kitap okumuşlardır ve bu kitapların hepsi okkalıdır. tuğla gibi tarif edilen kitaplardandır. ince bir araştırma sezisine sahiptirler. pek çoğu söylenen sözleri veya okudukları bir şeyi unutmazlar. hafızaları kuvvetlidir ve olaylar arasında ki ilişkileri daha iyi yorumlarlar. geçmişten günümüze süregelen olayları veya sürmeyen olayları iyi sentezlerler. olaylar arasında olacak bir çok hamleyi önceden görebilme yetisine sahiptirler. hemen hepsi üniversitede dersi sallamadıysa osmanlıca bilir. sanat tarihine meyyal ise size yolda yürürken bütün camilerin veya çeşmelerin tarihini,kitabelerinde yazan yazıları günümüze çevirir ve bundan büyük zevk duyar. çok okur. delicesine okur belki. okuması lazımdır çünkü geçmişi bilemezse hiçbirşey söyleyemez. evleri çoğu zaman bir kütüphaneyi andırır. odalarına kitaptan girilmez. sadece kitapları değil sürekli yayınları,güncel siyasi olayları yakından takip ederler. müzeler,kütüphaneler,cami bahçeleri,kiliseler,yayınevleri aşındırdıkları kapılardır. bibliyografyaya çok önem verirler. olayları buna göre anlatırlar. çünkü dipnotsuz olan bilginin masaldan veya efsaneden ibaret olacağını bilirler. atmazlar. içinde bulundukları toplumun elbetteki özelliklerini kültürlerini dinini davranışını almışlardır. ama olayı anlatırken kendi kimliklerini unuturlar. din,dil,ırk ayrımı gözetmez olayın hem nalına hem mıhına vururlar. politik tarihçiler vardır,hikayeciler vardır,sanat tarihçileri vardır,popüler tarihçiler vardır,akademik tarihçiler vardır. büyük bir camiadır bu camia. kopamazsınız,ayrılamazsınız. sizi anlatıyordur her gün. her olayı anlattığınızda kalbiniz çarpar, yeni birşey öğrenme arzusuyla dalarsınız sayfaların içine. para için yapılmaz. çünkü diğer bilim dalları gibi parasıda yoktur. ancak her öğrendiğiniz kelime size paradan daha çok mutluluk verir. ve bir süre sonra konuşurken herkes sizi dinler. biri bişey söyler sora da derki "siz daha iyi bilirsiniz" öyle değilmi bu adamı mest eder işte. en sevdiğiniz konuda size başkaları tarafından liyakat verilmiştir. olur verilmiştir. siyasette siz sahibi olursunuz. tarihte siz söz sahibi olursunuz ve başlarsınız daha çok daha çok okumaya. böyledir tarihçilik işte. elbette onlarda herşeyi bilmiyordur ama sürekli aramadadırlar. ne demiş lucien fubrie"tarihçi bilen değil, arayandır".

"haklıyı ayırt eden" değil, "ayırt eden" kişidir. gerçi yakın geçmiş sözkonusu olunca epistemolojik çuvallamalar çoğalabilir. doğaldır. misal; postmodernizmi haklı çıkaracağız diye kurtuluş savaşı_mız karşısında tarafsız kalacak halimiz yok.

"tarihçiler toplumun en güçlü ve en tehlikeli üyeleridir. dikkatlice takip edilmeliler... herşeyi bozabilirler."
nikita kruşçev

elizabeth kostov adlı yazarın çok beğendiğim romanı. konusu ise annesi yıllar önce ölen küçük bir kızın babasının kütüphanesinde bir kitap bulmasıyla başlıyor. bulduğu kitap drakulayla ilgili ve kız araştırmaya başlıyor bu olayı.konunun derinlerine indikçe drakuladan fatih sultan mehmete uzanan bir hikaye çıkıyor ortaya.konusu fantastik de olsa inanılmaz sürükleyici, akıcı bir dille yazılmış bir roman.

tarihin büyük kısmı düzmece olduğundan, tarihçilerin de büyük kısmı düzücüdür.. ben tarihe olan sevdamı orta okul sıralarında bıraktım.. türkler her savaşı kazanmış kazanamadıklarında da yenilmiş ama ezilmemişti.. ayrıca türk ordusu 1 tabursa karşıdakiler 10 taburdan az değildi hiç bir savaşta.. bir kere de yanlış yapsın bizimkiler bir kere de ezilerek yenilmiş olsun; ama mümkün değil.. çünkü bizim tarihçilerimiz son derece nesnel! her şeyi olduğu gibi yansıtmak da görevleri.. bu yalnız bizim için geçerli değil tabi.. her millet kendi için aynı yöntemi kullanıyor kendini ve vatandaşlarını kandırıyor.. bunun da sebebi her ülkenin milliyetçi birer toplum yaratma isteğidir.. tarihi olaylarda her zaman bütün milletler haklıdır yeter ki hangi taraftan bakacağını bil..

@3084792 girisiyle dikkatimi çeken altıncı nesil yazar, hoş gelmiş.

geçmiş olsun dileklerimle, acil şifalar isteklerimi kombine yapıp x2 ile tepkimeye soktuğum yazar.
hepatit tedavisinde umarım başarılı bi sonuç elde eder.

- tarih yazmak, tarih yapmak kadar mühimdir; yazan yapana sadık kalmazsa, değişmeyen hakikat insanlığı şaşırtacak bir mahiyet alır.
mustafa kemal atatürk

ne yazıp yazmadığı bile belli olmayandır. ilk defa nickimin altına bişeyler yazdığında gördüm. ama bi' iç acısı olmalı ki çok kaba bir üslupla yazmış.