takrir i sükun kanunu*  

militan demokrasi kuramının t.c.deki uygulanışlarından ilklerinden biri.
demokrasinin sağlığı için bazen görünüşte demokratik olmayab uygulamalar da yapmak gerekliliğinin canlı örneği.

o 4 yıllık bir nevi sıkı yönetim dönemi sırasında devletin demokratik ve sosyal huzurunu bozacak herşey cezalandırılacaktı..
*

üç maddeden oluşan kısa bir kanundur:

madde 1. irticaa ve isyana ve memleketin nizam-ı içtimaisi (toplumsal düzen) ve huzur ve sükûnu ve emniyet ve asayişini ihlâle bâis (bozmaya yönelik) bilumum teşkilât ve tahrikat ve teşvikat ve neşriyatı (örgütlenmeleri, kışkırtmaları, yüreklendirmeleri ve yayınları), hükümet reisicumhurun tasdikiyle ve re’sen ve idareten men’e mezundur (kendi başına yasaklamaya yetkilidir). işbu ef’al erbabını (bu eylemleri işleyenleri) hükümet istiklâl mahkemesi'ne tevdi edebilir.
madde 2. işbu kanun tarih-i neşrinden (yayımlanmasından) itibaren iki sene müddetle meriyü’l-icradır (yürürlüktedir).
madde 3. işbu kanunun tatbikatına icra vekilleri heyeti (bakanlar kurulu) memurdur.

edit: parantez içindeki açıklamalar kanun metninde yoktur. tarafımdan türkçeleştirilmiştir.

"ne var be bana da verseler o kadar yektiyi ben de cumhuriyeti getiririm,ben de savaş kazanırım,ben de devlet kurarım" diyen şabalak kuklaların içlerindeki kini ve nefreti kusmaya yarayan olaylardan sadece biridir.

tek parti diktatoryası 1925'teki bu kanunla kurulmaya başlıyordu. sebebi yine kürt isyanlarıydı.

(bkz: şeyh sait)

zira akabinde terakkiperver cumhuriyet fırkası kapanmış ve izmir suikasti davasıyla türkiyede örgütlü muhalefetin sonu gelmişti. hemen ardından kurulan serbest cumhuriyet fırkası da ancak 3.5 ay dayanabilmişti. bu arada o dönemki üç partinin de adındaki cumhuriyet kısmına dikkat çekerim. cumhuriyet karşıtı görünmemek için ön şart, partinin isminde cumhuriyet bulunmasıymış sanki.

bu arada diktatorya lafını kötü bir şey olarak algılamayalım illa. zaten o dönem adı cumhuriyet olan her yönetim esasında diktatörlüktü. yani diktatörlük kötü bir şey olmayabilir belki de.

(bkz: proletarya diktatörlüğü)

şeyh sait ayaklanması sonuçlarından biridir. doğu anadolu bölgesinde bozulan huzuru sağlamak amacı ile 4 mart 1925 çıkarılmış olup, 1929 yılına kadar yürürlükte kalmıştır.

irtica konusunda cemil koçak geçtiğimiz günlerde oldukça güzel yorumlar yaptı. ben de katılıyorum.

irtica kavramı 31 mart vakasında ortaya çıktı, diyor. ancak aslında meselenin irtica meselesi olmadığı, orduda bir kesimin (ittihatçıların) diğerine karşı üstünlük kurmak için karşı cepheyi "irticacı" diye sıfatlandırdığını anlatıyor. buna göre orduda ya gerçekten ideolojik bölünmeler vardı ya da bu kullanılıyordu.

cumhuriyet döneminde de aslında ittihat ve terakki geleneği devam etti. enver, cemal gibi ittihat terakkinin birinci derece çekirdek kadrosunun başarısız olması üzerine, cumhuriyet osmanlı'nın tarihe gömülmesiyle beraber ikinci çekirdek kadro tarafından kuruldu.

ancat ittihatçılık hiç bitmedi.

nasıl ki 1914'te ittihatçılar tehcir ile ermenileri sürdüyse, 1924'te benzer şekilde rumlar sürüldü. irtica kavramı da karşı cehpeye karşı üstünlük kurmak için geliştirilen argümanlardan biriydi. irtica bu sürede sürekli kullanıldı, topluma karşı bir tehdit gibi yansıtıldı. halbuki osmanlı bile şeriat ile yönetilmiyor, irticai bir durum arz etmiyordu. buna rağmen neden irtica kavramının kullanıldığı, ittihatçılık geleneğinde yatıyor.