• atlas

    bu başlık için bir lokasyon bilgisi verilmemiş
  • videolar

  • görseller

    • türkmenistan
    • türkmenistan
    • türkmenistan
  1. deniz lisesi'ne de deniz subayı yetiştirmek için öğrenci yollayan ve türkiye'yle birlikte adında türk sözcüğü geçen 3 ülkeden biri*..
  2. 1991 yılında rusyanın "besle sömür" politikasından, "sadece sömür" politikasına dönme kararını almasıyla birlikte bağımsızlığını kazanan türki cumhuriyet.

    uzun yıllar ruslar tarafından yönetilmesine rağmen ruslara karşı bir kin yerine bir sempati vardır. hatta gelir seviyesi yüksek, nispeten elit sayılabilecek yerlerde yaşayan insanlar ihtiyaç olmadığı sürece türkmence konuşmazlar aksine rusça konuşurlar. türkmenistanda yaşayan hiçbir rus da, temizlikçisinden sekreterine, kolay kolay türkmence konuşmaz.

    öz türkmen halkı gayet cana yakın insanlardır, fazla dedikodu yapmayı sevmezler. rus yönetimi zamanında, ruslar halkın temel ihtiyaçlarını karşılamışlar. tembelleşen halk aynı zamanda uyuşturucu bağımlısı haline de gelmiş. sosyal olarak ataerkil bir yapıya sahipler. çöpçülerin hemen hemen hepsi kadın, erkek çöpçü çok zor bulursunuz. devlet çalışanlarının en büyük gelir kapılarından biri "iş kolaylaştırmak için" aldıkları paralardır.

    para birimi manat ve ülkede kullanılan tek döviz dolar, ama ülkenin değişik bir para politikası var. merkez bankasının resmi kuru 1$ = 5200 manat ama bu sadece resmi evrak üzerinde, serbest piyasadaysa 1$ = 23.500 manat. türkiyedeki gibi döviz büroları bulmak mümkün değil, ancak belirli yerlerden el altından döviz bozdurabiliyorsunuz. en büyük gelir kaynakları doğalgaz ve pamuk. dünya doğalgaz rezervlerinin önemli bir kısmı türkmenistanda bulunuyor. mısırdan sonra en kaliteli pamuk türkmenistanda yetişiyor.

    yönetim biçimi rusya ile amerika arası bir sistem. halk maslahatı denen bir çeşit aristokratlar topluluğu var. maslahat içerisinde halkın ileri gelenleri, bilim adamları ve zenginler var. halk maslahatı "president"i (cumhurbaşkanı) seçer ve tam yetki verir. president herhangi bir sebepten bir bakanı hapse attırma yetkisine bile sahiptir. saparmurat niyazov ilk cumhurbaşkanıydı. ülkeye yaptığı hizmet azımsanamayacak kadar çok. bence en önemli icraatı kiril alfabesinden latin alfabesine dönmesi olmuş. ölmeden önce her yere kendi büstünü yaptırmış ve kendi yazdığı kitabı ruhnameden beyitler yazdırmış. ölümünden sonra yerine gurbanguly berdimuhammedov cumhurbaşkanı oldu. ilk iş olarak da kendi resmiyle bir para bastırdı. tabi ilk zamanlar eski cumhurbaşkanının anısına pek fazla bir saygısızlık yapmadı ama rusya ile doğalgaz anlaşması imzaladıktan sonra eski presidentin resimleri, heykelleri ve ruhmane beyitleri yavaş yavaş toplatmaya başladı.

    şu anda birçok türk firması türkmenistanda faaliyet gösteriyor özellikle tekstil ve inşaat alanında. ama maalesefki pastadan pay kapma hırsıyla kimse karlılığını sorgulamadan iş yapıyor.

    bir on beş sene sonra eğitimli kuşakla birlikte türkmenistan o coğrafyanın
    isviçresi olmaya aday bir ülke bence.

    yatırım yapacaksanız her an türkmenistanı kolluyor olun. ama şu an için yatırımı düşünmek erken.
  3. 1991'de rusya'dan kopup bağımsızlıklarını ilan eden ülke.

    ihracatı ihtalatının 2 mislidir. enerji, tekstil gibi şeyler ihrac ediyorlar. ve en önemlisi ihraç ürünlerinde hiçbir kota yok. yani istedikleri kadar ürün ihraç edebiliyorlar, hiç bir uluslararası kuruluşa üye olmadıkları halde.

    ülkerine batılı hiçbir sivil toplum kuruluşunun yerleşmesine izin vermiyorlar. belki de bu yüzden amerikan demokrasi kuruluşları tarafından"özgür, demokrat olmayan bir ülke" diye tanımlanıyorlar.

    türkmenistan aynı türkiye cumhuriyeti tarihinin ilk yıllarındaki gibi planlı ekonomiyle yönetiliyor. delicesine sanayi yatırımları yapılıyor. 2020 yıılına kadar herşey planlı. maddi olarak yükselmelerinin yanında manevi olarak da yükseliyorlar.

    çalışanlar ortalama 150 dolar bir maaş alıyorlar ama bir senelik telefon masrafı ortalama yarım dolar. kira 5 dolar. elektrik, su, doğalgaz, tuz zaten bedava. uçak biletleri bir lira. bir depo dolu benzin bir lira.

    nato'ya, imf'ye üye değiller.

    türk müteahhitleri ülkenin kalkınmasında büyük paya sahipler. 91 metrelik bağımsızlık anıtını bile türk müteahhitler yapmış.

    (bkz: saparmurat türkmenbaşı)
    (bkz: ruhname)
  4. bir depo benzinin 1 dolar olduğu, konutlardaki doğalgazın, elektriğin, suyun bedava olduğu, aylık ortalama 100 dolar ile rahat rahat geçinebilecek ülke...
  5. tarihi oldukça ilginç olan türki cumhuriyetlerden biridir. özellikle kuruluşunda ilginç bir ayrıntı taşır. ilginç bir biçimde 17 mart 1991'de gerçekleşen sovyetler birliği ile ilgili referandum'da en yüksek katılımın olduğu ve en çok birlikten yana oyun çıktığı bir soyvet cumhuriyeti'ydi. yüzde 97'den fazla katılım, yüzde 97 gibi bir yüzdeyle birlikten yana oy kullanılmıştır. üstelik birliğin dağılmasından 19 sene geçmiş olmasına karşın kendi sanayiisini rusya'dan sonra en çok koruyabilen ülke konumundadır. bunda doğalgaz kaynakları üzerinde oturuyor olması ise önemli bir pay olmuştur.

    kaynak: candan badem, sscb'de 17 mart 1991 referandumu, 2009
  6. başkenti aşkabat olan 6 milyon nüfuslu, müslüman türkmen, rus, ermeni, özbek ve tacik halkların azınlığı oluşturduğu, hazar denizine, irana, afganistana, kazakistana ve özbekistana sınırı olan ülkedir. ülkenin adı türkmen imandan türkmenistan olmuştur. 1992 yılında sscbden ayrıldıktan sonra saparmurat türkmenbaşı tarafından yönetilmeye başlanmıştır. şu an devlet başkanı prisident lakaplı gurbanguli berdimuhammedov. bayrağında bulunan beş yıldız ülkenin vilayetleri olan ahal, mary, balkan, daşoğuz, lebabı temsil etmektedir. ülke komünizmden kalma alışkanlıklı, yarı diktatör yarı saçma sapan meclisli hiçbir kifayeti olmayan bir rejimle yönetilmektedir. polis devletidir. rivayetler her 3 kişiden 1’inin polis olduğu şeklindedir. her 100 metrede bir muhakkak polis vardır caddelerde. trafik polisinin olmadığı yol yoktur. trafik denetimi ciddi anlamda çok sıkıdır. kuralların ihlali muhakkak cezai işlemle yaptırım görür ama rüşvet daha öncelikli kullanılan yöntemdir. polis kafasına göre çok büyük cezalar keser. şehirde tozlu, çamurlu, pis arabayla gezen anında cezayı yer. bu ülkede rüşvetin geçerli olmadığı hiçbir makam yoktur. trafik ışıkları insanı deli eder. 40 saniye yeşil 20 saniye kırmızı ışık olur mu, türkmenistan da olur (bolur). bu sürede kaç araba dur kalk yapabilir ki. ayrıca yeşilin son 5 saniyesi kimse kendini riske etmez bekler. döner kavşak diye bir şey söz konusu değildir. ve bu durum sürekli trafiği aksatır. otobüs duraklarında aşkabat’ın merkez kısmında klima vardır.

    türkiyeden aşkabata günde iki sefer gidiş bulunmaktadır thy’nin. biri türkiye saatiyle 21.30 da diğeri de 23.30 da. türkmen hava yollarıda türkiye ye uçmaktadır. türkmen vizesi çıkmış bir türk, iran üzerinden türkiyeye ulaşabilir. çünkü iran türkiyeye vize uygulamaktadır. ama tırla mı gider, otobüsle mi yoksa kendi arabasıyla mı onu bilemiyorum.

    iklimi sanıldığı gibi sert bir karasal etkiye sahip değildir. kış ayının başladığı tarih aralık ayının sonudur. ülke hazar denizine sınır olmasına rağmen turistik açıdan sıfıra yakındır. türkmenbaşında bulunan avaza bölgesini 2.dubai yapmak için büyük çalışmalar yapılıyor olsa da, yapılacak olsa da hiçbir şekilde bu ülke turistlik bir yer olamaz.

    resmi dili türkmence olsa da gazetelerden tutunda, tv kanallarına, levhalardan, yemek yediğiniz mekândaki menüye kadar her şey rusçadır. her türkmen rusça bilir, ama hemen hemen ülkede yaşayan hiçbir rus türkmence bilmemektedir. türkmence peltek konuşulan bir dildir. konuşurken otomatikman diliniz peltek olmak durumundadır. her türk kendini türkçe anlattığında yanıt bulsa da türkmenceyi kısa sürede hiçbir türk kapamaz. ama 3 aylık bir periyot dan sonra her türk türkmence gow (iyi, güzel) gürleşmeye (konuşmaya) başlar. bu ülkede hem kapalı mekanda hem sokakta hem de ofislerde kesinlikle çilim çekmek gadagandır (sigara içmek yasaktır). bu kural hem sıklıkla çiğnenmektedir bir o kadar da uygulanmaktadır. her yerde türkçe şarkılar duymak mümkündür, ayrıca her sanatçımızın bir şarkısı muhakkak bir türkmen tarafından çevrilerek karşınıza çıkar. yalından, ferdi tayfura, hadiseden, ahmet kayaya kadar. ama tarkan ve ibrahim tatlıses deyince olay biter. bilmeyen dinlemeyen türkmen yoktur. en önemli sanatçıları nuri meredow du. o da kendini uyuşturucuya vererek öldü. türk kanalları ciddi bir biçimde takip edilir. emrah’ın yaşar ipek diye kardeşi olduğunu ben burada bayan taksi şoföründen öğrendim. varın siz düşünün buradaki türkmenlerin türkleri ne kadar tanıdıklarını.

    ülkenin para birimi manattır. 1 manat 0,5 liradır. 1 dolarda 2.85 manattır. euro’nun geçerli olduğu bir mekân yoktur. ülke doğalgaz ve petrol zenginidir. 1 depo benzini 8 dolar civarında bir paraya almak mümkündür. herkes tarafından bilindiği gibi ülkede doğalgaz, elektrik ve su bedavadır. hazırı yiyerek geçinirler. ülke üretim değil sonuna kadar tüketim ülkesidir. ellerindeki doğalgaz ve petrol bittiği gün ülkede taş üstünde taş kalmayacak duruma gelecekler. fabrika, sanayi ve buna benzer şeyler sınırlı sayıdadır. ülkeden türkler ve fransızlar çıksın geriye hiçbir istihdam kalmaz. at bakanlığı, dokuma bakanlığı, halı bakanlığı ve buna benzer bakanlıklar bulunmaktadır.

    müslümanlık seviyesi alttadır. yani bizim ülkemizle kıyaslandığında %20’miz kadar müslümanlar. gerçi bunu mukayese yapmak benim işim olmasa da genel geçer doğrularla yola çıkıldığında hemen hemen her burada yaşayan türk aynı yorumu yapacaktır. hıristiyan adetlerini kabullenmişlerdir. onlardan daha güzel taze yıl kutlamaları yaparlar. noel baba ayaz dede ismiyle anılıyor, yanında bulunan küçük kız (yani torunu) çocuğu da kar pamuk.

    bu ülkede kullanılan arabaların birçoğu dubai den ya da abd den getirilmektedir. o ülkelerde yaş sınırına takılan arabalar bu ülkede lüks sıfatıyla kullanılmaktadır. en çok tutulan marka toyota camry’dir. lada jiguli, kamaz ve gaz ruslardan kalan zamanları temsil etmektedir.

    inşaat sektörü ülkede büyük istihdam yaratmaktadır. hemen bir sırada saymak gerekirse polimeks, bahar, şahin, belda, erg, efor, total, sehil, lotus, atk, 5m, rönesans inşaat ülkede ciddi işler almaktadır. ama polimeks ve diğerleri diye ülkeyi ayırmakta yarar vardır. ayrıntılı polimeks inşaat yazım için, bkz;polimeks inşaat. bu firmalara tahsis edilen arabalar da ikinci en büyük geçim kaynağıdır. ayrıyetten elinizi kaldırdıktan sonra 30 saniye içinde geçen arabalardan muhakkak biri durur. çünkü o duran araç taksidir. taksi değilsede o saniyeden sonra taksidir. 5 manata en uzun mesafeye gidersiniz. ama türk olduğunuz çok belliyse biraz daha pahalıya patlayabilir. otobüse 20 tenne vererek binmek mümkündür. 1/5 manat 20 tennedir.

    ülkede sosyal aktivite bulmak ciddi bir sıkıntıdır. eğer barda, pavyonda, kafede vakit geçirmeyi sosyallikten saymak gerekirse sosyal bir ülkedir, sosyallikte kendinizi aşabilirsiniz. ama sinema, spor aktivitesi, konser, etkinlik, tiyatro vb etkinlik beklemek saçmalıktır. internet kafe yok denecek kadar azdır. zaten internet ölümle eştir. 100 dolara 2 gb internet alırsınız. indirdiğiniz extra programlarla yasaklı sitelere girmek için akla karayı seçerseniz. bir gün bir bakmışsınız internet çekmez ertesi gün çok iyidir. 35 40 dolarda modem için verirsiniz. onun için ülkeye gelecekler vınn vb araçlarını yanlarında mutlaka getirsinler.

    futbol federasyonu olmadan başkentte 6 tane stadyum vardır. buz hokeyi pistinden, olimpik havuzlara kadar her şey mevcuttur ama bunları kullanabilen kaç kişidir bilinmez. aşkabat için bilinen mekânlar florida(british), akaltın, grandotel,paytagt diye özetlenebilir. dinç cafe, horjun, yunus diye kafeler bulunmaktadır. yunus cafe diğerlerinden çok daha iyidir. ben seviyesiz bir mekânda her türlü halayımı çeker içkimi içerim deli gibi de türkü söylerim diyorsanız doğru mekân dinç kafedir. gece hayatı vardır, ama dikkatli takılmak gerekir kısacası. türkiye de gidilen bir mekânda dev ekranda muhtemelen mtv ya da fashion tv varken, türkmenistan’da türk kanalları açıktır. mesela ntv spor.

    mekân çok olmasına rağmen mekânlara tecrübe sahibi insanlarla gitmekte yarar vardır. yimpaş ismindeki alışveriş merkezi bulunmaktadır. türkiye özlemi çekenlerin bir numaralı yeri burasıdır. sadece türk ürünleri satılmasa da etrafta gördüğünüz insanlar dahil her şey türklere yöneliktir. jennet pazarı, rus pazarı, daşoğuz pazarı, mir pazarı gibi mekânlardan yaptığınız alışverişle yimpaş arasında fiyat olarak uçurumlar vardır.

    türkmen kızları ile türk kızları kıyaslanacak olunursa bizim ülkemiz çok daha üstündür. ama bu ülkede yaşayan ruslarla türkler kıyaslanınca aslında türk kızlarının bir hiç olduğunu düşünmek mümkündür. kim bilir rusya nasıldır bir rusya’ya gidene sormak lazımdır. yinede şişman türkmen kızı azdır. bizim ülkede hamur işi ve yağlı şeyler tüketilmektedir. bizim kızlar yere yakın şişmanken buradakiler uzun boylu ve zayıftır. hesap ödeyen bir türkmen kızı bulan türk o kızı muhakkak el üstünde tutmalıdır ama öyle bir kız zaten yoktur. türkmen kızlar yekpare uzun etekli bir kıyafet giyerler. farklı renkli ve farklı motifli de olsa klasik bir tarz vardır, bunun dışında giyinen türkmen bayan çok azdır. enteresan bir şekilde kadınlar ellerinden gelse sadece terlik giyerler. ayakkabıdan neden bu kadar nefret ediyorlar anlamış değilim. hava koşullarına göre terlik ve çorap giyerler. mutlaka çorabın rengi kıyafetle alakasız olarak iğrenç bir renktir. açık sarı, bordo, yeşil. hiç mi bu kadınlara görüntüyü ve güzelliklerini sadece bu çorapla bile berbat ettikleri söylenmemiş bilmiyorum. her türkmen kızında mutlaka olan ve görüntüyü bozan diğer bir ayrıntıda altın diştir. anahtarlık olarak tırnak makasını kullanan kaç tane bayan gördüm hatırlamıyorum bile. bıyıklı olanlar ise hala rüyalarıma giriyor.

    kadınlarla erkekler arasındaki fark bu kadar geçmişte yaşayan bir ülkeye kıyas yapıldığında eşite yakındır. kule vinç operatörü bir bayan görmek, alçı veya sıva işinde çalışan bayan ekibi bulmak, mermer ekibinde çalışan bayanları tespit etmek mümkündür. ama genel türkmen mantığında da kadın evde oturur, söz sahibi değildir, çocuk bakar, yemek yapar, temizlik yapar.

    doğum günleri büyük coşkuyla kutlanır. doğum günü olan kimse o gün kraldır. bu özellik hıristiyanlardan geçmiştir. yeni yılı neredeyse hıristiyanlardan daha çok önemsemektedirler. bu tip özellikleri ruslardan kalmaktadır. yeni yıl hazırlıkları için süslenen çamlar ve yapılan aydınlatmalar harcanılan paralar ciddi boyuttadır.

    okulda, uçakta, otobüste, stadyumda, hipodromda, her yerde prisedent var. öylede gıcık bir tipi var anlatmak mümkün değil. hakkında konuşanı bulmak zordur. konuşmayanlarda sevmez aslında. halkın üzerinde öyle bir ağır baskı oluşturmuştur ki halk isyan edecek olsa kendi kendini imha eder. 200 dolara çalışırla bir ay en ağır işlerde. o parayı da 3 günde yer bitirirler sonrada aç gezerler. prisident helikopterle geçecek diye şantiyenin kapandığı zamanları hatırladıkça daha çok canım sıkılıyor. hem kendine hem halkına güvenmiyor öyle bir adam işte. bütün şehri mermer kaplamıştır. dışarıdan lüks gözüken koftiden mermer dış cepheli yapılmış evlerde kiralar 600-1200 dolar arasında değişir. evlerin fiyatlarlıda 100000-150000 dolar arasıdır. bu evlerin çok büyük bir kısmı bomboş durur. ne satın alan çıkar ne de yaşayan. zaten ev satın alanları da gel bakalım bu parayı nerden buldun diye bir kez daha sorguya alırlar. yollar granit mermer kaplıdır. türkiye de cm ile satılan granit bu ülkede yerlere gömülür.

    türklerin en büyük sıkıntısı deport korkusudur. bir anda her şeyini kaybetmiş bir şekilde kendini kapının önünde bulan kimse sayısı ciddi anlamda fazladır. evli olmadığınız biriyle evde bulunmanız yeterlidir. dikkat çekici olan durum evde olmanız yeterli sebeptir. polisler ve bayanlar bu yolla para kazanırlar. deport olayı bir sektör halinde yaygınlaşmış durumdadır. sokakta bir kızla yürürken bile arasıra dikkat etmek zorunda kalırsınız. türk olduğunuzu belli etmeniz durumunda gel bakalım koçum ne ayaksın sen deyip sizden para tırıklamaya çalışan polisler olabilir. polis ne derse odur. itiraz şansınız çok sınırlıdır.

    ülkede gezilecek görülecek doğal bir güzellik yoktur. her şey yapaydır, önceden yapılan da yenilenmek amacıyla sürekli değiştirilmektedir. daşoğuzda 2. mekke medine olduğu bilinmektedir. ama manevi amaç dışında gidip görmeye değer mi bilmemekteyim. zaten ülkeye dışarıdan girmek harbiden zordur. çalışma vizesi hariç vize alabilen kaç kişi vardır diye sorulsa cevap 1 ayda 100 kişi değildir. ayrıca ülkeye uçaktan iner inmez 137 dolar ayakbastı parası verilerek girilir. bu parayı vermek için de 1 saatlik bir kuyruk beklemek gerekir.

    rusyadan sonra üretim diye bir şey söz konusu değil, sscb zamanında çalışkan kuvvetli bir yapıdayken şu an diplere vurmuş durumdalar. ne fabrika var ne de başka bir üretim. şu an kendilerini 21. yy türkmen altın asırı diye tanımlıyorlar. halk sefillikle boğuşurken ülkedeki jeepler cirit atmaktadır. o kadar gereksiz ve saçma binalar yapılmaktadır ki her yeni gelen vay anasını nereye geldik biz diye bir şok olmaktadır. yılda 1 kere kullanılacak bir bina için 100 milyon dolar feda olsun mantığıyla binalar inşa edilmektedir.

    ruslardan kalan evlerin bina renkleri soluk gri, çirkin krem rengi. türkmenlerin alkoller araları fazlasıyla iyi. içki de ucuz 0.5 litre votka(arak) 7 manat, birada aynı para. ama bir mekânda tuborg efes baltika içecekseniz en kötü yerde bile fiyat 19 manat civarıda. içki hayatın her yerinde en küçük lokantada akla gelen her yerde alkol var. ve de çok uygun fiyatlarla. gümrükten içki alıp ülkeye giden biri kazıklanmış olur kısacası.

    ve de sakın türklerle türkmenlerin kardeş olduğu yalanına inanmayın gayet bizden haz etmiyorlar. çıkar ilişkisinden başka bir durum yok ortada her yerde olduğu gibi.

    ülkede mağaza anlayışı yoktur. tek tük mağazalar dışında yok levis mış, yok nike mıs, yok efendim sony miş, yok mc donalds mış böyle amerikan adetleri yoktur.

    kurban bayramında bir yerde koyun satıldığını görmedim, bir damla da kan bulamadım etrafa baktığımda. kesen var mıydı yok muydu çözemedim. ama ciddi anlamda et ucuz ve tadı güzel. şaşlık ve lüle kebabı tatmaya değer. türkmenlerde araplar kadar olmasa da eti elleriyle yerler. ekmek yani çörek bizimkine hiç benzemeyen tatsız tutsuz bir üründür.

    türkmenistan tam anlamıyla yavan bir şehirdir. bir hamburger düşünün bayat ekmekli, ketçapsız mayonezsiz, ama içindeki et lezizdir, ama bu hamburgerin yanında kola da yoktur. işte o kadar yavandır bu ülke.

    gözü açılmamış ve açılmayacakların ülkesidir.

    not: bu yazı hızla birileri tarafından silinebilir
    basıma bu yazı yuzunden bir sey gelirse sasırmam