cumhuriyetin kurucusu atatürk; "bugün sovyetler birliği dostumuzdur, müttefikimizdir. bu dostluğa ihtiyacımız vardır. fakat yarın ne olacagını kimse bugünden kestiremez. tıpkı osmanlı gibi, tıpkı avusturya-macaristan gibi parçalanabilir, ufalanabilir.bugün elinde sımsıkı tuttuğu milletler avuçlarından kaçabilirler. dünya yeni bir dengeye ulaşabilir. işte o zaman türkiye ne yapacağını bilmelidir. bizim dostumuzun idaresinde dili bir, inancı bir, özü bir kardeşlerimiz vardır. onlara sahip çıkmaya hazır olmalıyız. hazır olmak yalnız o günü susup beklemek değildir. hazırlanmak lazımdir. milletler buna nasıl hazırlanır? manevi köprüleri sağlam tutarak. dil bir köprüdür... inanç bir köprüdür...tarih bir köprüdür... köklerimize inmeli ve olaylarin böldügü tarihimiz içinde bütünleşmeliyiz. onlarin (soydaş türk kardeşlerimizin) bize yaklaşmasını beklememeliyiz. bizim onlara yaklaşmamiz gereklidir."
atatürk'ün bu hususta bir başka vecizesi ise şöyledir: türk birligi'nin bir gün hakikat olacagına inancım vardır. ben görmesem bile gözlerimi dünyaya onun rüyaları içinde kapayacağım. türk birliği'ne inanıyorum. onu görüyorum. yarının tarihi yeni fasıllarını türk birliği ile açacak. dünya sükununu bu fasıllariçinde bulacaktır. türk'lügün varlığı bu köhne áleme yeni ufuklar açacak. güneş ne demek, ufuk ne demek o zaman görülecek. hayatta yegane varlığım ve servetim türk olarak doğmamdı.
1990 yılında sovyetler birliği'nin dağılmasıyla kazakistan, türkmenistan, kırgızistan, özbekistan, azerbaycan cumhuriyetleri ortaya çıkmıştır. rusya federasyonu içerisinde ise tataristan, başkurdistan, çuvaşistan, yakutistan, tuva, altay, hakasya, dağıstan, taymur, karaçay ve balkar özerk cumhuriyetleri tesis edilmiştir. moldova'da gagauzya, ukrayna'da kırım özerk cumhuriyeti kurulmuştur. çin halk cumhuriyeti'nde ise doğu türkistan özerk yapıya sahiptir.türk dünyası 250 milyonu bulan nüfusuyla türkiye'nin sorumluluğu altındadır.
kazakistan cumhurbaşkanı nursultan nazarbayev'in bağımsızlığın ilanından sonra istanbul'da yaptığı konuşma, türk cumhuriyetleri'nin bu beklentisini ve geleceğe yönelik umutlarını yansıtması bakımından son derece önemlidir:
“ancak bahar sellerini ne kadar engellemeye, önüne bentler çekmeye çalışırsanız çalışın, su yine de kendi yolunu açacaktır. işte tarih nehri ile de aynısı olmuş ve ‘soğuk savaş' engelini yıkan tarih insanlık kanunlarıyla belirlenen esas yatağına dönmüştür...halklarımız arasında karşılıklı anlayış ve güven duygusu oluştu. dostluk etkili bir işbirliğinin en güvenilir garantisidir. bu durum bizi umutlandırıyor.” şu anda düşünülen türk birliğinin batı ve doğu türkiye diye ayrılacağı yönündedir.yeni kurulan birliğin federasyon yapısında olması istenmektedir.
kaynak;
wikipedia