|
|
- kimi yapılarda kullanılan ana taşıyıcı sistem tipi. gelişimi kabaca ve kısaca şöyle:
bilindiği üzere yapıların ayakta durması için çoğunlukla kolon-kiriş ve bazen de betonarme perdelerden oluşan taşıyıcı sistemler teşkil edilir. bu sistemler sayesinde, yapılar hem ölü yük, hem de deprem yükleri altında ayakta dururlar. lâkin yapıların boyu uzadıkça etkiyen yanal yükleri karşılamak için taşıyıcı eleman boyutlarını (yani kolonları ve dolayısıyla buna bağlı olan kirişlerin ebatlarını) büyütmek gerekir.
eğer yapının yüksekliği çok fazla olursa, bu büyüyen eleman boyutları yüzünden binada yeterince yaşam boşluğu (bildiğiniz salon, oda, banyo tuvalet vs) kalmaz; yani, bina yapım amacını karşılamamaya başlar. böyle bir dizaynda birbirinden en fazla 3'er metre uzaklıkta bulunan kocaman boyutlarda kolonlardan oluşan beton ve/veya çelik yığınından başka bir şye imal edilmemeiş olur.
işte burada değişik bir sistem devreye girer. bu sistemde binanın ortasında tüp denilen bir yapı teşkil edlir. bu yapı ziyadesiyle rijittir. bu tüpün çevresinde de döşemeler bulunur ve ta yapı dış kenarlarındaki kolonlara kadar uzanırlar. böylece mimarların istediği yeterli yaşam boşluğu sağlanmış olur; üstelik de buna gayet sağlam ve sağlıklı biçimde ayakta durur. işte bu tip apıların taşıyıcı sistemine tüp sistem denir.
tüp sistemler (çok ama çok kaba bir rakamla) 45~50'den fazla kata sahip binalarda uygulanması statik ilkeleri açısından zorunlu olan sistemlerdir.
bu sistemlerde döşemeler, tüp ve çevre kolonlar arasında rijit diyafram oluşturarak kat içerisindeki yanal yük aktarımını gerçekleştirirken, çevre kolonlar da esas olarak yanal yüklemeleri üstlenirler.
türkiye'de işbank kuleleri* tüp sisteme sahiptir. dünyada en popüler tüp sistemlerden biri ise yıkılan world trade center ikiz kuleleridir.
*:hatalıysam ara
|
