vakti zamanında pkk meselesi yüzünden tak edipde sınıra askerleri sevk emri verdiğimiz andan itibaren ilişkilerimizin daha dostane bir havaya girdiği ülkedir. bu manevranın kısa bir süre sonrasında da apo yakalanmıştı...
ortadoğu haritasının masa başında cetvelle çizildiğini ispatlayan ülkelerden bir tanesidir. nüfus çoğunluğunun çoğu sünni kökenli olmasına rağmen, son iki hükümdarı çıkartan esad ailesi nusayri kökenlidir.
çok şirin bir şehir olan halep'i sınırları içinde barındıran ülke. halep kalesinden halep kuşbakışı seyredildiğinde şehirdeki binaların tamamına yakınının beyaz olduğu görülür. halep ismi de oradan gelmektedir. "halib" arapça'da "süt" demektir.
gördüğümüz kadarıyla hatunları etine dolgun ülke. hatunların hepsinin bakımlı olması, götü yamuk beli bükük hatun görmeyişimiz nazarımıza ilginç gelmiştir. şavurma ve şiş tavuğun* 1 dolardan ucuz olması bir yana, etrafta bunun dışında yiyecek bulamamak bir müddet sonra kusma isteği de uyandırıyor. humus falan gene iyi de şam sıcaktan pişiyor be yiğidim. şu anki gözlemlerime göre henüz abd askeri görmüş değilim. bir de şam'a giderseniz emeviye camii'nin orayı yeteri kadar gezdiğiniz takdirde "ilk türk hava şehitleri" yazılı üç mezar bulacaksınız. fatiha'nızı esirgemeyiniz.
bir zamanlar abdullah öcalan meselesi yüzünden aramızın çok kötü olduğu ülke. suriye sınırına askeri yığınak yapılması ve barajlardan suyun kesilmesiyle, suriye teröristbaşını serbest bırakmak zorunda kalmıştır.
türkiye'nin 90'larda israil'le yakın ilişki kurmasının en önemli sebeplerinden biri olan ülke. zira hala hatay sorunun resmi olarak çözülmediğini iddia etmeleri, abdullah öcalan'a ev sahipliği yapıp her türlü pkk faaliyetine izin vermeleri ve gap ile birlikte iyice problem olan su sorunu nedeniyle türkiye kendini daha güvende hissetmek adına bölgede kendine bir partner bulma arayışına girmişti. e diğer taraftan suriye israil'e karşı olan terör örgütlerini de destekliyor ve golan tepeleri nedeniyle anlaşmazlık yaşıyorlardı.. böylece suriye ile olan benzer problemleri iki devleti birbirine yakınlaştırmış oldu.
abd tarafından "gizli" nükleer reaktor yapmakla suçlanan ülke. hatta iddialarını abartarak yardımı da kuzey kore'den aldıklarını söylüyor abd. bu gidişle ırak'tan sonraki hedef gibi.
(bkz: http://edition.cnn.com/...)
abd de işgale sebep ararken biraz akıl-mantık koysun şu bahanelere yahu. iran'dan almak varken adamlar gidip ağzı kokan ve aralarında hiçbir ilişki olmayan sikko kuzey kore'den niye alsın?!çık çık...
uzun bir aradan sonra lübnan ile diplomatik ilişki kurmaya hazırlanan ülke. suriye uzun süre lübnan'da asker bulundurmuş, rafik hariri'nin öldürülmesiyle suçlanmıştı.
zamanında apo'yu vermeseydi 2 saate tamamını işgal edebileceğimiz dönemin genelkurmay başkanı tarafından söylenen, dost mu düşman mı belli olmayan arap ülkesi
90 ların sonunda türkiye suriye sınırına asker kaydırmaya başladığında abd'nin şam eski büyükelçisi bir açıklama yapmıştı. aynen şöyle demişti: "suriye'yi işgal etmeleri durumunda türkleri durduracak tek şey çay molaları olacaktır" bu dönemde iran ve suriye nin yanında türkiye ile kuyruk acıları olan yunanistan, kıbrıs rum kesimi ve ermenistan bir blok oluştururken, türkiye, normalde bir müttefikliği olmayan ürdün ve israil ile karşı bir blok oluşturmak durumunda kaldı.
son padişahımız vahdettin, büyük kumandan selahaddin eyyubi, hz peygamberin torunu hz huseyin, büyük sahabiler bilal-i habeşi, halid bin velid, büyük peygamberler hz. yahya ve zekeriya, büyük alim muhyiddin-i arabi, büyük kağan kutalmışoğlu süleyman şah ve büyük hakan ertuğrul gazinin babası süleyman şah, ilk türk hava şehitleri ve daha adını sayamadığımız onlarca sahabi, alim, evliya, veli, asker ve devlet adamının mezarlarını topraklarında barındıran, eskiden arap topluluklarının en önemli ticaret ve ilim noktalarından biri, osmanlı döneminde biladüşşam yani şam vilayetleri denilen bölgeleri kapsayan, günümüzde totaliter bir baas rejimi tarafından yönetilen, güney komşumuz, gidip görülesi, ziyaret edilesi, osmanlı bakiyesi ve sıcak kanlı, misafirperver ve türk dostu insanların yaşadığı, tanımadığımız, yanlış tanıdığımız veya bize yanlış tanıtılan, pkk-fırat nehri kısır politik döngüsüne sıkıştırılmış ilişkiler yaşadığımız 20 milyon nüfuslu arap ülkesi... başşehri şam, diğer güzel şehri haleptir.. 200 bin türkmen yaşar burada.. bir o kadar da kürt.. süryani, ermeni ve arap hıristiyanlar da cabası. ayrıca hz. isanın konuştuğu aramice dilinin tek konuşulduğu yer olan malula kasabası da burada bulunur.. peygamberimiz hz. muhammed'in 12 yaşlarında bir ticaret kervanıyla gelip konakladığı, rahip bahira'nın kilisesinde yemeğe davet ettiği ve peygamber olduğunu anladığı busra kasabası ve antik şehri de bu topraklardadır.. hz isa'nın dünyaya geri geldiği zaman ineceği söylenen şam'daki emeviye camii'nin akminaresi de buradadır.. gidip görmeyen, gezmeyen çok şey kaybeder.. düşmandan çok dosta ihtiyacımız olduğu bir asırda yanıbaşımızda duran dost canlısı insanların ülkesi..
zanneldiğinin aksine iran veya ırak gibi büyük petrol kuyularına ve tesislerine sahip olmayan bir ülkedir. türkiye'den biraz fazla petrol çıkartan bu ülkenin petrol ile ilgili geliri, petrolün çıkartılması ile değil, petrolün işlenmesi* ve taşınması esnasında doğan gelirlere bağlıdır. zaten araştırıldığında ekonomisinin hizmet ve tarım sektörü üzerine kurulu olacağı görülmekle beraber en büyük ihracatını ırak ve suudi arabistan gibi dünyanın en büyük petrol üreticilerine yapan bir ülkenin buralara petrol ihraç etmesi mümkün olmadığına göre, ihracat ve ekonomisinin ham petrol üzerine olmadığı bellidir.
suriye ekonomisinde ham petrolün payını gördük. suriye sınırındaki mayınlı arazide petrol bulunup, bulunmadığı maden mühendislerinin alanı tabii. ama merak ediyorum, diyelim ki bu arazileri kiralayanlar petrol çıkarma niyetinde olacak, tpao bu mayinli arazilerin 200 metre berisindeki hazine arazisinde petrol kuyusu açamaz mı? sıvı bir madde değil mi bu petrol yahu? 200 metre ileride olacak da 200 metre geride olmaz mı yani?
nüfus artış oranı 2.1 (dünyada 50. sırada yani düşük bir oran)
nüfusun %90 ı arap, kalanı kürt ermeni türk
%74 sünni, %16 diğer müslümanlar, %10 hristiyan (hristiyan oranının yüksekliğine dikkat çekerim)
ekonomik olarak dünyada 67. sırada
5.5 milyon işçi gücüne sahip
işsizlik oranı %8.6
askerlik süresi 30 aydır (nüfus az olunca böyle oluyor haliyle)
savaşabilecek 5 milyon erkek, 5 milyon kadın nüfus vardır (nüfusun genç olmasının getirisi. yarısı savaşabiliyor)
askeri harcamalar devlet bütçesinin %6 sıdır. ve bu dünyada 12. büyük orandır.
----------------------------------
bu tip resmi bilgileri verdikten sonra gelelim gayri resmi bilgilere;
halkı osmanlıyı sevmez, türkleri de çok sevmez yalnız içten içe bir hayranlık ve merak vardır. yani bir suriyeli için türkiye; türklerin gözündeki avrupadır diyebiliriz.
başkentinin şam olması en güzel şehrinin şam olması anlamına gelmez. gelgelelim şam'ı hiç sevmemişimdir. tipsiz binaları, istanbuldan beter trafiği bir yana tarihi eserlerin dahi bu yüzden cazibesini kaybettiği bir şehirdir. evet, bir kaç gün gezilebilir ama yaşanılası değil...
en beğendiğim şehir bir kıyı kenti olan lazkiyedir. lattakia diye geçer. sahil kenarındaki lüks evleri, palmiyeleri size izmir'i anımsatabilir.
taksilerin sol kapısı açılmaz. yasak olduğundan o kapıyı açan kol yerinde değildir.
kullanılan arabalar oldukça eskidir. yenilerse çok ufak uzakdoğu arabalarıdır. bir kaç tane de şahin görmedim değil.
şehirler arası yolları geniş, rahat ve güzeldir. burada 80 model otobüslerin dahi yüzün üstünde gittiğini görebilirsiniz. ki yolda bir kıvrılma da olmaz, çölün ortasında düpdüz gidersiniz. çöl dediysek sahra gibi değil. düz yer, verimsiz ova da diyebiliriz. neyse...
insanları aklınızdaki arap imajına uyar. temizlik anlayışları, adap kuralları bize göre değil. varın gerisini varın siz anlayın.
cumhurbaşkanın dahi gittiği en iyi tatlıcısı bile bir şeye benzemez. metal kaplarda bilindik dondurmayı gürültü eşliğinde istemeyerek yiyebilirsiniz. ayrıca bunu yaparken hemen karşınızda sizin yerinize oturmuş beşar esad'ın resmi olabilir. onlara göre çok güzel bir yer neticede.
yol kenarında konaklama yerleri olur ya bizde. orada bu tip restauranta gittim. tabanından tavanına, masasından avizesine kadar her yer mermerdi. gösterişe, abartıya düşkün millet sonuçta...
kasap reyonu gibi biyer var. oradan etini seçiyorsun. masana oturuyorsun. bir süre sonra kocaman metal bir tepsiyle getirip önüne bırakıyorlar. yanına lavaş, istersen çatal... tabak yok.
felafel diye müthiş bir yemekleri var. tipi nugget gibi tadı kendine has, lavaşa sarılıp dürümle yeniyor. çok ucuz olmasının yanı sıra suriye deki en güzel şeylerden biri de bu yemektir.
kutu kola türk parasıyla 25 kuruştur. magnum tipi dondurmalar, 50 kuruştur. bu tip abur cubur ucuz işte. etin fiyatı aşağı yukarı aynı. diğer şeyler, ülke içi üretimse ucuz ithalse türkiyedeki gibidir.
bir ana okulu öğretmeni aylık 100 dolar alıyor. memur da alsın alsın 200 250 dolar alıyordur en fazla.
ev yaptırmak falan da ucuz tabi ona göre. yani avrupa türkiye ilişkisi gibi paranın ve alım gücünün değeri.
arap kızlarına gelince; güzellerdir. esmer değil buğday mı ne deniyor ya, esmerin açığı ama tam beyaz değil, ondan işte. teni ermenilerinki gibidir diyebiliriz. iran gibi bir yer düşünmeyin. insanlar kot pantolonla falan dolaşıyorlar. ortalama bir anadolu şehrinden farkı yok. hatta arap abartısının bir yansıması olarak çok süslü tabiri caizse panda makyajlı, havalı ve çekici arap kızlarını görmeniz çok olası. şaşırmayın.
felafel yiyin demiş miydim?
yemekleri abi usülü yerler. nedir abi üsulü? büyük bir kapta, tencerede neyse işte, yemek gelir. ortaya konur. herkes ondan yer. son yıllarda tabak kültürü daha da artmış. özellikle şehirlerde...
türkiye den kaçan bazı ermeniler suriye ye kaçmıştır. araplardan ayrı yaşarlar. denize çıplak girdikleri rivayet edilir. (arap kulislerinde konuşulanlar bunlar. mezhepleri nedir bilmiyorum.)
suriye yönetim olarak türkiye'ye yakındır. olası bir saldırıda türkiye ye tabi olabileceği dahi konuşulur durur. ayrıca hatay suriye'nin musul kerkük'ü dür. ve bu nedenle türkiye ile arasında o bölgede kız alıp vermelerle etnik bir bağ da oluşmuştur. bu o kadar komik ve gerçek dışı bir ifade değildir. çünkü suriye ordusunun durumu vahimdir. 10 uçağı varsa birini parçalayıp yedek parça olarak kullanabiliyorlar.
iranla kültürel, etnik, ekonomik, politik vs her alanda farklıdır. lütfen zencilere arap demeyiniz. onlar arap değil.
