3 kasım 1985 günü
anamuhalefet partisi
halkçı parti ile
sodep’in birleşmesiyle
erdal inönü’nün genel başkanlığı’nda doğan siyasal parti.
shp kurulmasıyla birlikte çekim merkezi olacağını ve oy patlaması yapacağını düşünüyordu. ancak bu gerçekleşmedi. birleşmeden sonra girdiği ilk seçim olan 1986 ara seçimlerinde shp’nin oyları %22,7’de kaldı ve boş bulunan 11 milletvekilliğinden sadece 1’i shp’nin oldu. üstelik bu seçimlerden shp'nin üçüncü parti çıkması ile
türkiye'de o güne kadar seçimlerde ilk iki sıranın biri sağ diğeri sol parti tarafından paylaşılması kuralı bozuldu.
1987 genel seçimlerinde de, %24,8 oy alan shp, 99 milletvekiliyle yine anamuhalefet partisi oldu. shp en büyük başarısını 1989 yerel seçimlerinde aldı. %28 oy oranıyla birinci parti olan shp, başta ankara, istanbul ve izmir büyükşehir belediye başkanlıkları olmak üzere birçok ilde seçimleri kazandı. ancak bazı belediyelerde kısa süre sonra başlayan yolsuzluk iddiaları partinin yıpranmasına yol açtı.
20 ekim 1991 tarihinde yapılan erken genel seçimlerde shp’nin
halkın emek partisi(hep) ile ittifak kurarak seçimlere gitmesi de partinin ağır eleştiriler almasına yol açtı. bu arada parti delegelerinin yaklaşık %40’ının destek verdiği
deniz baykal’ın, sık sık imza toplayıp olağanüstü kongre yaptırması, ancak bu kongreleri erdal inönü’nün kazanması, partinin üst yönetiminde yaşanan huzursuzlukların su yüzüne çıkmasına yol açtı. bu gibi eksilerle 1991 seçimlerine giren shp, %20,8 oranında oy alarak parlamentoya 88 milletvekili sokabildi.
tbmm’nin toplanmasından kısa süre sonra
hep’lilerin ayrılmasıyla ve
deniz baykal’la birlikte hareket eden milletvekillerinin
chp’yi yeniden açmasıyla partinin milletvekili sayısı 49’a düştü. ancak shp, dyp ile kurduğu koalisyona devam etti.
turgut özal’ın ölümü üzerine boşalan cumhurbaşkanlığı makamına
dyp genel başkanı ve başbakan
süleyman demirel’in seçilmesi üzerine shp genel başkanı
erdal inönü, genel başkanlıktan ayrıldı. 9 eylül 1993’te yapılan kongrede shp genel başkanlığına seçilen ankara büyükşehir belediye başkanı
murat karayalçın, dyp ile koalisyonu sürdürdü ve başbakan yardımcılığı ile dışişleri bakanlığı görevlerini tıpkı erdal inönü gibi üstlendi. shp, 14 şubat 1995’te, 3821 sayılı kanuna dayanarak 9 eylül 1992’de yeniden açılan
chp’yle birleşerek siyasal hayattan çekildi.
