|
|
- insanlar arası ilişkilerin niteliği ve niceliği ile tanımlanan bir kapital. ilişkiler ne kadar güçlü ve etkin kullanılırsa o kadar artan bir kaynak olarak tanımlanıyor. eğer doğru insanları tanıyorsanız sosyal kapital denen kaynağınız zengin demektir.
toplumlara uyarlandığı zaman çok ilginç kültürel sonuçlara ulaşmamız mümkün. bizimkisi* gibi arkadaşlık, aile, mahalle, vb. bağlarının kuvvetli olduğu toplumlarda sosyal kapitalin de daha fazla olduğu iddia edilebilir. bireyselliğin ön plana çıktığı gelişmiş ülkeler ile karşılaştırıldığında sosyal güvenlik gibi konulardaki açıklara (yetersizliklere) bir alternatif olarak bu sosyal kapitalin önemli bir boşluğu doldurduğunu görüyoruz. bunun ideal veya kabul edilebilir bir çözüm olduğunu iddia etmiyorum. ancak devletten beklentilerinizin kötüleştiği oranda ailenizden (mesela emekliliğinizde size yardım edecek çocuklarınızdan) beklentileriniz artabiliyor. bu da yapmaktan kaçınamayacağım bir tespit.
bir örnek: türkiye'de bir ameliyat dolayısı ile kan ihtiyacı duyduğunuzda ne yaparsınız? hemen eş dost aranır, onların tanıdıklarına haber vermesi istenir. sözlüğe duyuru atılır vs. kan bankasına duyulan güven amerika ile karşılaştırıldığında azdır diye tahmin ediyorum. ihtiyaç duyulan kanın kurumsal bir çözüm yerine aileniz, arkadaşınız veya üyesi bulunduğunuz diğer oluşumlar sayesinde bulunacağına dair daha yüksek bir inancımızın olduğuna bahse girebilirim*. bu inanç da bizim toplum içinde sorunlarla başa çıkma şeklimizi kökten değiştirir. türkiye'de kan bankasına gidilmez, önce eş dosta sorulur, kızılay'dan önce itü sözlük, ekşi sözlük akla gelir. dediğim gibi bu düşünülebilen en verimli mekanizma değildir, türkiye'deki kültürel yapının dayattığı verimsiz ancak şu an için kolay kolay kaçınamadığımız bir mekanizmadır.
belki daha gelişmiş başka toplumlarda sosyal kapitale olan ihtiyaç bu kadar yüksek olmayabilir. kan bankasına başvurup hızlı bir şekilde cevap alınabileceğine dair olan inanç sosyal kapitale yapılan yatırımı da azaltabilir. bu bağlamda itü sözlük yazarlarının kan grupları başlığı ve altında (şimdilerde uçmuş bir arkadaşın yaptığı) serzeniş arasındaki ilişki daha anlaşılabilir bir hâl kazanıyor benim gözümde.
ekşi sözlük'te var olan kan aranıyor duyuruları gibi bir fasiletinin varlığı ve tanık olduğum kadarıyla gayet etkin kullanılıyor olması da bu analizimi destekler nitelikte. devlet ve toplumsal organizasyonlara olan inanç ne kadar azsa sosyal kapitalden beklentimiz de o kadar yüksek.
- tüm sosyal ağların, kollektif oluşturdukları değerlerine atıfta bulunurken, hem ağların kendi içinde hemde birbirleri arasında birbirleri için bir şeyler yapma eğiliminde bulunma ve bu ağların oluşturduğu değer anlamında kullanılan kavram.
|