|
|
- türkçedeki gramer kurallarından, sert sesizle biten bir kelimeye getirilen ekin ilk harfi yumuşak sessiz bir harfse, sert hale gelmesiyle ilgili olanı (mesela "3'de" yanlış, "3'te" doğrudur)
- bir sözcükteki ünsüzler arasında görülen benzeşme olayına ünsüz benzeşmesi denir.
ünsüz benzeşmesi aşağıdaki biçimlerde görülür:
titreşimsiz ç, f, h, k, p, s, ş, t ünsüzlerinden biriyle biten bir sözcüğe titreşimli c, d, g ünsüzlerinden biriyle başlayan bir ek getirilirse , bu ünsüzler ç, t, k seslerine dönüşür:
bu ünsüz benzeşmesi sözcük içinde de görülür:
as-tır-dı
pekiş-tir-di
görüş-tür-dü
ünsüz uyumu kuralı, yalnız yapım ekleri için değil; ad durumu eklerinden –da, -dan; eylem çekim eklerinden –dı (-di,-du, -dü) ve –dır (-dir, -dur, -dür) koşacı için de geçerlidir. bu ekler, titreşimsiz bir ünsüzle biten sözcüklere getirildiğinde sırasıyla –ta (-te), -tan (-ten), -tı (-ti, -tu, -tü) ve –tır (-tir, -tur, -tür) olur.
bu kurala uymayan ekler de vardır: -ken, -ki, -tı.
akarken onunki inilti
uyuken bizimki gürültü
- dilbilgisi öğrenirken, "fıstıkçı şahap" ve "çift haseki paşa" hatırlatma cümleleri sayesinde, aklımda en kolay kalan konudur.
özellikle haber programlarının alt yazılarını yazanların, haberdar olmadığı dil bilgisi kuralıdır. tv izlerken, sık sık 2005'de, gaziantep'de vs. gibi yanlış yazımlarla karşılaşırsınız.
|