selimiye camii  

edirnenin ünlü camilerinden biri, edirnenin çoğu yerinden görülebilen eser...

mimar sinan'ın kanuni sultan süleyman döneminde edirneye yaptığı eseridir. böyle görkemli bir yapının neden istanbula değilde edirneye yapıldığı konusunda bir çok rivayet dolaşır, olabilecek birkaçı ise, avrupa kıtasına böyle büyük bir eser bırakmak, aya sofya gibi bir yapının gölgesinde kalmasını engellemek ve avrupa seferlerine çıkan orduların edirnede son bir gaz alıp yola devam etmeleri olarak özetlenebilir.

caminin ortasında bir su var,tabii millet hazreti su diye koşuyor başına.yanında 2 bardak asılı.herkes bir öncekinin suya daldırıp içtiği bardaktan bir de kendisi içiyor -herkesin tükürdüğü sudan içmek gibi-, kimisi elini daldırıp suyu içiyor.temizlik imanlarını mı gevremiş,bilemiyorum...camiiden de etkilenmedim hiç.çok pis ve bakımsızdı.sadece imam akustiği göstermek için okuduğu zaman camiinin akustiğine hayran kaldım.

mimar sinan'ın selimiye camii'nin kubbesini o genişliğe oturtmak için 13 bilinmeyenli bir denklemi matematiğin bilinen 4 ana işleminden farklı beşinci bir işlem bularak çözdüğü söylenir. ayrıca minarelerin şerefelerine çıkanların yolda birbirlerini görmemeleri ise büyük bir bir dehanın ürünüdür. almanlar aynı sistemi meclislerinin önündeki dev kürede kullanmışlar. mimar sinan bu sistemi 2 metre çapındaki minarelere yüzyıllar önce monte edebilecek bir dehadır. almanların dehası ise, o çirkin metal yığınına selimiye'den fazla turist çekebilmelerindedir.

edirneninin 4 yönden olan şehir girişlerinin kesiştiği merkezdedir, hangi girişten bakarsanız bakın 2 minerali gözükür simetrisi muhteşemdir, geceleri tam karşısındaki banka oturup selimiye yi seyretmenin çok ayrı bir hazzı vardır, huzur bulursunuz.

''bunun minareseni hem nazik, hem üçer yolları olmak gayet müşkil olduğu, ukala-yı halk-ı cihan daire-i imkandan hariç didikleri bir sebebi, 'ayasofya kubbesi gibi bir kubbe devlet-i islamiyyede bina olunmamıştır'diyü kefere-i fecerenin mimar geçinenleri, 'müslümanlara galebemiz var' didikleri ben hakirin kalbinde kalmıştır. mezkur cami binasında himmet idüp bi-avni'llahi teala saye-i sultan selim han da izhar-ı kudret idüp bu kubbenin ayasofya kubbesinden altı zira kaddim ve dört zira derinliğinde ziyade eyledim.''
demiştir mübarek "sina ağa"

edirne’de osmanlı mimarlığının başyapıtı olarak nitelenen camidir. mimar sinan seksen yaşında gerçekleştirdiği bu camiyi "ustalık eserim" diye tanımlamıştır. yapıya kubbe kasnağındaki otuz iki, cephelerdeki altı sıra halinde yerleştirilmiş çok sayıda pencereyle aydınlık bir görünüm kazandırılmıştır.

selimiye denilince şunları yazmak icab eder acizane kanaatimce

biz bülbül-i muhrik-dem-i gülzâr-ı firâkız
âteş kesilir geçse sabâ gülşenimizden
selîmî (tâlibî) - sultan 2. selim

yani:
ayrılık gülşeninin öylesine yakıcı ötüşlü bülbülleriyiz ki, ötüşümüzle öyle yandı ki ortam; hani serinleticiliğiyle meşhur sabah rüzgârı bahçemizden esip geçecek olsa, ateş kesilirdi.

son devrin en büyük şairlerinden hatta acizane kanaatimce en büyük şairi olan yahya kemal beyatlı , selimiye'nin banisi olan 2. selim'in yukarıya dercettiğimiz beytini görünce "en az selimiye kadar ihtişamlı bir eser, bir şair olarak bu beytin sahibi olmayı isterdim" demekten kendini alamamıştır.

şaşkınlık uyandıran husus şudur ki, işin tabiatı gereği bir miktar megaloman tabiatlı gördüğümüz şairlerin, hele başka şairi övmesi sık rastlanan hadiselerden değildir.

nitekim nükte:

kanuni devrinin devlerinden olan zâtî’ yi esasen ve –mecburen!- pek takdir eden, bir muhteşem eserine tahmis de yapmış olan aynı devrin diğer bir devi hayâlî bir sırası düştüğünde zâtî için "o şiiri yenecek bir şey zanneder" deyivermiştir.

mimar sinan’ın ustalık eseri olarak adlandırdığı ve ıı. selim’in fermânı üzerine yapımına başlanan camidir. ancak ıı. selim caminin tamamlandığı göremeden vefat etmiştir. cami 14 mart 1575 yılında ibadete açılmıştır.

selimiye camii’nde en çok dikkat çeken hususlardan birisi, tek bir mekân elde etme çabasıdır. yani caminin iç mekanı sütunlarla bölünmeyerek tek ve geniş bir mekanın ortaya çıkması sağlamıştır. ayrıca caminin belirgin diğer bir özelliği, herhalde zerâfettir. mesela süleymaniye camii insana ihtişam duygusunu hissettirirken, selimiye camii ise zerâfet ve incelik duygularını hissetirir insana sonuna kadar.

caminin ortasındaki müezzin mahfilinin ve ufak havuzun niçin yapıldığına dair, doğruluğu sabit olmayan bir hikaye anlatılır. buna göre, caminin yapıldığı yerde yaşlı bir hristiyan kadının evi ve bahçesi bulunmaktaymış. kadın evini terk etmek istememiş önce, ama camide onun hatırasına bir şey yapacaklarını vaat ederek ikna etmişler. bu müezzin mahfili ve mahfilin mermer direklerinden birine kazılmış ‘ters lale’ resmi bu kadın için yapılmış.

peygamberimiz hz. muhammed (s.a.v.)'i rüyasında gören padişah 2. selim peygamberin emri üzerine onun rüyada işaret ettiği yere bir cami yaptırmaya karar vermiştir.1569 yılında temeli atılan ve inşaatı 6 yıl süren selimiye camii'nin mimarı mimar sinan'dır.1575 yılında bitirilen ve 27760 kese akçeye malolan caminin bitmesini,onu yaptıran 2. selim'in ömrü yetmediği için görememiştir.

16. y.y'ın en görkemli yapısı olan bu cami sultan yıldırım beyazıt'ın sarayının yerine ve baltacılar dairesinin yanına inşa edilmiştir.

mimar sinab'ın "ustalık eserim" dediği selimiye camii'nin kubbesinin çapı 31,5 m'dir.dünyada benzeri bulunmayan bu kubbe 8 sütun üzerine oturtulmuştur.kubbenin altında 12 sütuna oturtulmuş "müezzin mahfeli" bulunur.mahfelin sol köşesindeki mermer sütun üzerinde kabartma "ters lale motifi" bulunur.

hünkar mahfelini süsleyen çinilerin bir kısmı 1877-1878 osmanlı-rus harbi sırasında general skoplof tarafından söktürülerek moskova müzesi'ne gönderilmiştir.

caminin 4 köşesinde 3 şerefeli minareler bulunur.bu minarelerin 2 tanesi 3 yolludur;yani her şerefeye ayrı merdivenden ulaşılır.bu merdivenler en son 3. şerefede birleşirler.ayrı merdivenlerden çıkan kişiler asla birbirlerini göremezler.evliya çelebi minarelerdeki toplam 12 şerefenin 2. selim'in 12. padişah olduğuna işaret ettiğini söylemiştir.istanbul istikametinden gelindiğinde de cami 2 minareli olarak gözükür.bu özelliklerinden dolayı yabancı bir mimarın selimiye camii'ne "bu bir kul yapısı değil gökten inme bir mabet" dediği rivayet edilir.

caminin 999 penceresi yoktur.avlu pencereleriyle birlikte 384 penceresi mevcuttur.

19. y.y'da abdülmecid döneminde cami italyanlar tarafından barok tarzı süslenmiştir.1950 yılından itibaren bu süslemeler sökülerek cami aslına uygun hale getirilmiştir.

mimar sinan selimiye'yi yapmadan önce bir camide tüm hünerlerini sergilemiş: bu cami istanbul eminönü'ndeki rüstem paşa. yani selimiye'nin maketi diye tanımlanabilir. binaların arasında kaldığı için yükseltilmiş bu cami otobüs duraklarının hemen ardındadır. galata köprüsünün eminönü'ne bakan tarafından süleymaniye cami'ne bakarken ön tarafta minareliri yükselir.

osmanlı hükümdarı ıı. selim tarafından mimar sinan'a yaptırılan selimiye camii, edirne'de, şehrin en yüksek noktasında yıldırım bayezıt'ın yaptırdığı baltacılar koğuşu'nun kalıntıları üzerine yapılmıştır. yapımına 1569'da başlanmış ve 1575'de tamamlanmıştır. osmanlı-türk sanatının en muhteşem eseridir. mimar sinan, selimiye için "ustalığımın eseri" demiştir. açık havalarda rodop dağları'ndan ve uzunköprü'nün süleymaniye köyü'nden görülebilmektedir.
caminin mermer, çini ve hat işçilikleri de önemlidir. yapının içi iznik çinileriyle süslüdür. büyük kubbenin tam altındaki hünkar mahfili, 12 mermer sütunludur ve 2 metre yüksekliktedir. çinilerin bir kısmı 1877-1878 osmanlı-rus savaşında, rus generali skobelef tarafından sökülerek moskova'ya götürülmüştür.

selimiye'de güzel ayrıntılar vardır.cami duvarında güneş saati bulunur,avlusunda bulunan sütunlardan birinin kaidesinde ıı.selim'in tuğrası vardır.bahçe kapılarında yukarıdan ve yanlardan bağlanmış zincir asmalar vardır,gelen ziyaretçiler ve misafirler,selimiye'ye eğilerek yani selam vererek girerler.

özelliği, tek bur kubbe altında devasa bir açıklık geçilmiş olmasıdır. 8 sütunla desteklenen devasa tek kubbe altındaki total ibadet mekanı örneği çok az bulunan bir mekandır.

ayrıntılarından ziyade genel kütlesi ve iç açıklığıyla dikkat çeken bir yapıdır ancak günümüzde kafes kirişlerle veya diğer yöntemlerle geçilen daha büyük açıklıklar, bu mekanın devasılığının değerini bizim gözümüzde küçültmektedir. o yüksekliklerde binalar yapmak için antik yunanın 3 metrede bir 2 metre çaplı sütun koyma zorunluluğu olduğunu bilseydik cami bize etkileyici gelirdi. evet.

hollanda'nın huizen kasabasında aynı isimde bir cami daha vardır.

dün akşam saatlerinde kimliği belirsiz kişiler tarafından molotofkokteyli saldırı düzenlendiği haberi ajanslara düşmüştür. ayrıntısı için buyrun cenaze namazına;

http://www.haberturk.com/...

yapımında altın oran gibi özel bir oranın kullanıldığı anlaşılan yapıdır bu oranın adı sinan oranı"bu minarelerin yüksekliğiyle ana kütlenin uzunluğu arasında 0.83 oranıdı"

az önce önünden geçerken içerdeki turistleri sayamadığım cami.

hakkında çok fazla efsane dönen, mimar sinan'ın "ustalık eserim" dediği, neredeyse tüm dünyanın haberdar olduğu mimari başyapıt. neden edirne'de yapıldığına dair sorulara verilen ve birçok çevre tarafından doğru olduğu kabul edilen cevap ise; sultan selim'in ihtişamlı bir cami yaptırmak istemesi ama babası adına istanbul'a yapılan süleymaniye camii'ne karşı bu camiyi yaptırmanın saygısızlık olduğunu düşünmesi sonucu edirne'nin uygun görülmesi ve caminin buraya yapılmasıdır. camiyle ilgili rivayetler arasında caminin tam olarak tamamlanmadığı da vardır. bu rivayetin doğru olma ihtimali yüksek dayanağı ise edirne'de kışların çok soğuk olması ve şadırvanın üstünün açık olmasıdır. zira kışın ortasında orada abdest almak pek mümkün görünmemektedir.

caminin arka avlusuna (müzenin olduğu kısım) gidenler (şadırvanların üst hizasına yakın bir yerlerde) cephedeki taşlardan birinin bir kısmının olmadığını göreceklerdir. balkan harbi sırasında camiye de saldırı düzenlenmiş ve bazı toplar camiye isabet almışlardır. daha sonraki zamanlarda atatürk'ün edirne'yi ziyareti haber alınınca cami hızla restore edilmeye başlanmıştır. yalnız atatürk geldiğinde o kısmın restorasyonu daha tamamlanmamıştır. atatürk camiyi ziyaret ettiği sırada savaş izlerinin ortadan kaldırılmaya çalışıldığını görüp bu kısmın restorasyonunu durdurmuş ve " gelecek nesiller bunu görüp şu anki durumumuzu anlasınlar. mabetlerimiz dahi topa tutulmuştur." gibi bir cümle kurmuş ve o kısmı ibret göstergesi olarak bırakmıştır. ne yazık ki atamızın bu isteği sözde kalmıştır. bu durumu şu an birçok edirneli dahi bilmemektedir. ayrıca orada bu durumu açıklayan herhangi bir not, yazı v.b bulunmamaktadır.

gelelim caminin meşhur ayasofya'yla kıyaslanan kubbesine. öncelikle ayasofya'nın kubbesi tam daire değildir. eliptik bir dairedir. yani ayasofya'da bir kısa çap bir de uzun çap vardır. selimiye cami'nin kubbesi tam dairedir ve çapı ayasofya'nın kısa çapından uzun, uzun çapından kısadır. ama selimiye'nin tam daire olması, kubbe yüksekliği ve yapım tekniği onu gerçekten şaheser kılmaktadır. bir rivayete göre mimar sinan bu kubbeyi yapıya başlamadan önce yerde yapmış ve "ben bunu bu yapıya oturtacağım" demiştir. ama bu pek insanın akıl sınırları dahilinde bir ihtimal değildir. çünkü o kubbenin ağırlığı günümüz şartlarında dahi, deformasyona uğratmadan, hareket ettirilebilecek bir ağırlık değildir.

yapıyla ilgili bir diğer can alıcı nokta pek bahsedilmemesine rağmen minarelerdir. minareler bulunduğu kesitle o yüksekliğe ulaşması gerçekten bir hünerdir, büyüdür, efsundur. normal bir insanın yapabileceği birşey değildir. ne yazık ki minarelerden sadece birisi günümüze kadar orjinal kalabilmiştir. diğer üç minare yıldırım, yangın gibi sebeplerden yıkılmış ve yeniden inşa edilmiştir. hatta inşa sırasında minarelerden birini, günümüz teknolojisine rağmen, mimar sinan'ın yaptığı kadar iyi yapamamışlardır. o meşhur "edirne'ye girerken dört minare iki tane görünüyor" sözünü bozmuşlardır çünkü şehre yaklaştığınızda arkadan minarelerden birisinin alemini görürsünüz ve arkada bir minare olduğunu anlarsınız. bu arada edirne'de hiç bulunmayanlar için söyleyeyim o minareler gerçekten de öyle bir yerleştirilmiştir ki, arkada minare olduğunu anlayamazsınız. günümüz aletleriyle bile ne kadar hassasiyet gerektiren bir çalışma o zamanı siz düşünün. minarelerde birbirini görmeden şerefelere çıkma olayı minarenin ortasına mercedes yıldızını andıran bir taş blok koyularak yapılmıştır. ama bu bloklar zemine geldiğinde girişlere nasıl dağıtılmıştır hakikaten bilmecedir. çünkü zeminde minare girişlerine ayrılan kısım çok geniştir bu bloklar ne şekle sokulmuş da o genişlik sağlanmıştır o kısmı çözmek insan zekasını aşmaktadır. ayrıca şu an kapalı olan ve birçok kişi tarafından bilinmeyen bir bölüm de (şu an hangileri olduğunu hatırlamıyorum) minarelerin bazılarının alttan tünellerle birbirine bağlı olduğudur. bu sistemin amacı müezzinlere kolaylık sağlamakmış ama günümüzde gelişen teknolojiyle ihtiyaç kalmamıştır. ayrıca duyduğum kadarıyla o kısımlar bakımsızlıktan hafiften çökmüş içi toprak dolmuştur. minarelerle ilgili bir rivayetse sanırım 1970'li yıllarda (bkz: yanlış olma ihtimali yüksek tarih girmek) yapılan restorasyonla ilgili. işi üstlenen japon mühendisler hesap yapmışlar, kitap yapmışlar ve bu minarelerin bu kesitle uzun süre ayakta kalamayacağını, temelinde kaymalar olacağını düşünmüşler ve minare temellerini kelepçe diye tabir edilen bir sistemle yapı temeline sabitlenip bir bütünlük sağlanmasına karar vermişler. daha sonra minareleri destekleyip temelini açmışlar ama kendi uygulamak istedikleri sistemi minarelerin temelinde görüp tabiri caizse göt olup * minare temelini tekrar kapatmışlar. sonra bizim türkleri karşılarına alıp "kardeşim, bizim gibilerin şimdi kıçını yırtarak bulduğu, bu sistemi vakti zamanında yapısında kullanan mimarınız var da bizi neden çağırıyorsunuz. siz manyak mısınız" demişler. bizim türkler de "eeee... şeyy... kemmm... kümm..." demişler. adamlar da iç kısımların restorasyonunu yapıp parayı da çatır çatır alıp gitmişler.

mimar sinan2ın ustalık eseri, bir simetri ve mühendislik harikası...

edirne'de bulunduğum bir sürede, önünden geçerken ikindi ezanını duymamla içine girmem, cemaat ile birlikte ikindi namazını kılmam bir olmuştur. işte böyle bir camiidir selimiye camii.

(bkz: tezkiret ül bünyan)

öyle heybetli görünürki geceleri bakanın içine huzur olur.

bir rivayete göre yapıldığı yer lale bahçesiymiş.mekanı edirne'nenin her yerinden göründüğü için sahibinden istenmiş fakat sahibi vermemiştir.uğraşlar sonucu kadın ikna edilmiş fakat anı olarak kadının tersliğini simgeleyen bir ters lale yapılmış cami içindeki bir mermer sütuna.bazı hurafecilerde lale aşağıya doğru ilerliyor mermerde ve en asagıya indiğinde kıyamet zamanı demektedir.

edirneyi evvelden hiç görmemiş kişi iki minaresini görüp bura selimiye değil diyemez bilakis selimiye bağırır burdayım ben diye

şimdilerde ise dövizi necasetten taharete tercih edenler yüzünden hüzünlüdür. camiye ayakkabı ile girenler mi dersiniz, daha eşiğe varmadan çıkarıp yine bir şekilde çorabı ile girmesine rağmen camiyi kirletenler mi dersiniz galoş giyenler mi dersiniz... kısaca sırtlan kümesi...

cami çıkışları daha beter bir turist ayakkabısı cami dışında çıkartılmış ayakkabılığa koymuş geziyor hadi eyvallah diyelim çıkmağa niyetlendiği gibi ayakkabılığın hemen yanında ayakkabılarını giymesi ne demek ? (merak etmeyin sadece sözlükte yazmıyorum yetkililere şikayet ettim onlar da yetkisiz olduklarını iddia ettiler)

acilen sultanahmet tarzı bir giriş usulüne ihtiyacı olan camidir. hoş sultanahmet'e turist girişleri de o kadar düzenli değildir lakin selimiye'yi gördükten sonra öp-başakoy oldu bir anda.

(bkz: turistlerin cami gezmesi)

simetri ve mühendislik harıkuladesi