25 aralık'ı 26 aralık'a bağlayan gece sarıkamış şehitlerimizin yürekleri yakan faciaya kurban verilmesinin yıldönümüydü. 92 sene geçti ama acısı hala taze vatansever yurttaşlarımızın yüreğinde. acısı gibi nefreti de öyle.
öyle bir faciadır ki sarıkamış, sadece kaybedilen onca şehit düşünülmemelidir (sayısı doksan bin denir genelde. ama aslında altmış bin olduğu konusunda ingiliz ve bazı türk tarihçiler de bazı kitaplar yazmıştır.). sarıkamış aslında türk milletine yüklenmiş büyük bir vebal ve aynı zamanda tarihin bize verdiği büyük bir derstir.
o zamanlar galiçya'dan, güneyden, süveyş'ten vs. yenilgiyle dönen askerlerimiz yorgun argın toplanarak erzurum ve ya samsun üzeri sarıkamış'a intikal etti. bizi, zaten padişahın üzerinde iktidar olarak kendini halka kanıtlamış üç çıban, enver paşa, ferit ve talat oyunlarıyla savaşa sokmuşlardı. almanlarla gizliden anlaşıp, padişahın haberi olmadan dalavereyle savaşa soktular. enver paşa da 30'lu yaşlarda fazla yükselmenin, deneyimsizliğin ve torpilin getirdiği cehaletle yetkinliğini aşan bir görevde bulunuyordu. vatanseverdi ama cahildi. sarıkamış raporlarını dinlemeden orayı almayı kafaya koydu. mart ayını beklemeden... genelkurmay'ın 30'lu yıllarda açıkladığı rapora göre sarıkamış dolaylarında görev yapan 150 bin kişiden 12 bini geri döndü. 138 binin akıbeti bilinmiyor. 90 bin kişinin şehit olduğu sanılıyor. onca asker kaybedildi. doğu boş kaldı. bu yüzden ermeniler orada boşluktan faydalanıp 52 bin yurttaşımızı katletti. ermeni sorunu da o zamandan başımıza bela kaldı. sarıkamış'ta kaybedilen şehitlerimiz, o zamanlar osmanlı'nın en kültürlü ve eğitimli insanlarıydı. bu sebeple diğer savaşlarda ve cumhuriyet kurulduktan sonra, bilgili insana, vasıflı insana çok ihtiyaç vardı. bu da kalkınmamızı çok etkiledi. şu sorunun cevabını çok merak ediyorum. eğer orada o eğitimli insanlarımız kaybedilmeseydi, atatürk önderliğinde türkiye'nin şekillenmesi ne derece değişik olurdu? ayrıca sarıkamış'a güneydeki 2 taburun biri gönderilmişti. bu sebeple güney boş kaldı ve daha sonra misak-ı milli içinde yer alan musul ve kerkük'ü kaybetmemiz kolaylaştı.
almanların çıkarları uğruna, rusları oyalamak adına bu kadar vebal ödemek ne derece kabul edilebilir. enver paşa almanlarla yanlış hatırlamıyorsam 5 milyon altın karşılığında anlaşmıştı bu görevi üstlenmek için. yani savaşa girmek de dahil.
sarıkamış'tan en büyük dersi atatürk aldı. taarruz stratejisi ve zamanlaması, ne kadar ders aldığını gösteriyor. dinlenme, güç toplama konusunda ne derece önem verdiği her hamlesinde görülüyor.
atamızın sarıkamış ile alakalı bir mektubu bulunuyor ismet paşa'ya. 7 ekim 1924 yılındaki ziyaretinde, buradan çok etkileniyor atatürk. ismet paşa'ya yazdığı mektupta, buranın 30 yıl rus boyunduruğunda yaşamış olmasından ve özel öneminden dolayı, buranın halkına her yerden daha fazla önem verilmesi konusunda, isteklerinin ivedilikle yapılması konusunda bir mektup yazıyor. şehitlerimizi ve atamızın bu vasiyetini unutmamalıyız. her türk evladı, damarlarındaki kanın her damlasında yüzbinlerce şehidin hakkı olduğunu bilerek yaşamalı.
