merhaba! itü sözlük, içeriği dünyanın değişik noktalarında bulunan yazarlarca oluşturulan bir interaktif sözlüktür. daha fazla bilgi alabilir, üye olarak içeriğin genişlemesine katkıda bulunabilirsiniz.

sanat eseri

  1. bu başlıkta
  2. bakın dur
  3. sırala
  1. sanat felsefesine göre sanat eserini belirleyen beş özellik vardır.
    bunlar:
    - sanat eseri insanın bilinçli, amaçlı bir etkinliğinin, yaratıcı gücünün faaliyeti olmalıdır.
    - insana estetik bir haz ve heyecan vermelidir.
    - sanat eseri tek ve özgün olmalıdır. çünkü onu yaratırken yaşanan duygu bir kez yaşanır.
    - pratik kullanım değeri ve faydası olmamalıdır. bu tür eserler zanaat eseridir.
    - sanatçının kendine özgü teknik ve üslubunu yansıtmalıdır.
  2. bugün batı dünyasında süregiden "sanat nedir?" tartışmaları aslında immanuel kant ve georg wilhelm friedrich hegel tartışmalarından/karşılaştırmalarından kaynaklanır ve günün sonunda sanat eserinin bir ustalık eseri, belli bir teknik ya da piyasada mal olarak görülemeyeceği savlanır. beri yandan da sanat eserinin yaratılan yeni ölçütlerde bir dehanın sergilendiği ya da eserin yaratıldığı dönemin ruhunu yansıttığı altı çizilen noktalardır.

    bununla beraber yüzyıllardır sanat eserleri piyasada alınıp satılmaktadır ve dolayısıyla sanat eserleri son tahlilde birer metadır ancak sanat eserlerini diğer meta ve meta gruplarından ayıran temel üç özellik göze çarpmaktadır: *

    1. sanat eserleri bireyler tarafından yaratılır ve her sanat eseri bir diğerinden tamamen farklıdır fakat bu durum sanat eserinin tek olduğu anlamına gelmez. mesela vincent van gogh'un her bir eseri muhteşemdir ama eninde sonunda belli bir dönemin ve okulun yaratığı olduklarından belli bir noktaya kadar kendi içlerinde ya da dönemin bir başka ressamının eserleriyle ikame edilebilirler.

    2. sanat eserleri temelde tüketim mallarıdır ama aynı zamanda birincil ya da ikincil piyasalarda alınıp satılabilirler. bu sebeple sanat eserleri aynı zamanda birer spekülasyon aracıdırlar.

    3. sanat eserlerinin özellikle müzeler ya da galeriler tarafından satın alındıklarında kamu malı olarak değerlendirilmeleri gerekir. bu bağlamda sanat eserlerinin kültürel sermaye** olduğunu söylemek yanlış olmayacaktır.

    sanat eserlerinin bu kadar iktisadi bir gözle incelenmesine birçok akademisyen tepkiyle yaklaşmaktadır. ekonomistlerin sanat eserlerinin değerlendirilmesinde nasıl bir rolü olduğu konusunda bruno frey'in "arts and economics" adlı kitabına bakılabilir.


    *: gérard-varet, l.-a. (1995) “on the pricing the priceless: comments on the economics of the visual art market”. european economic review, 39, 509-518.

    **: burada sözü geçen "kültürel sermaye", pierre bourdie'nun sosyolojik kültürel sermayesinden daha çok david throsby'nin iktisadi kültürel sermayesidir.
  3. tek amacı olan kendi bütünlüğü içinde varlığını gerçekleştirme hedefine ulaşmış yaratımdır. misal, işlev içeren bir yaratıma ekli olması durumunda, işlevsel eşini de sanat eserine dönüştürmez; fakat tek başına işlevsel olabilen öğeleri kendisinde barındırdığında bu ögeleri işlevlerinden koparır. estetikmiş, aktarımmış bunlar sadece özellikleridir, tanımı değildir, olsalar da olur olmasalar da olur.