sahaflar çarşısı  

eski yoğunluğunu yaşayamayan beyazıttaki mekan

kitap alırken iyicene araştırma, pazarlık yapma ve kitapçılarla muhabbet etme zevkini yaşatan yer. vaka-i hayriye sırasında yeniçerilerin asıldığı ağacın etrafında bulunmaktadır.

sahaf kavramını değiştiren mekan.artık yeni kitaplar satılmaktadır.

kapalı çarsi nın fesçiler kapısı ile beyazid camii arasında bulunan çarsidir. osmanlı döneminde medreseler etrafında ögrencilerin ögrenim ihtiyaçlarını karşilamak için bulunan sahaflara, kapalı çarsi nın 1460 lı yıllarda yapımı tamamlandığında ayrılmış olan dükanlardan oluşur.

orijinali sahhaftır.artık buraya rağbet fazla kalmamıştır.çünkü artık kar amacı güdülmektedir.ve eski kitaplar konularına göre burada sahhaf esnafına dağıtılırmış.yani çarşıya kitap geldiğinde her isteyen her kitabı alamazmış.bunları düzenleyen bir abileri varmış.konularına göre;siyaset,din,sağlık,tarih vs. ayırırlarmış kitapları.ve o zamanlar akademi dünyasının,üniversitenin ve öğrencilerin müdavimi olduğu bir yermiş.öyle ki divan-ı lügat-it türk adlı eseri ali emiri efendi burada tesadüf eseri bulmuştur ve bütün maaşını kitaplara yatırmaktadır.sahhafa bu kitabı kesinlikle satmamasını söyleyip diğer bir sahhaf arkadaşından borç alıp kitaba sahip olmuştur.zaten aklı fikri kitapdadır ali emirinin.sırtında çuvalla gelirmiş sahhaflar çarşısına.işte kitaplara olan bu sevgisinden dolayı süleymaniye kütüphanesinin bir bölümü ali emiri kütüphanesi ismiyle anılır olmuştur.imrenilecek adamdır vesselam.oranın ekabirlerindendir yani.sonra bu kitabı çok isteyen olmuşsada laf koymak suretiyle hiç birisine vermemiştir.hatırladığım kadarıyla dışarı ülkelerdende isteyenler olmuştur kitabı diplomatik yollarla.ancak vermemiştir helal olsun.zaten ömrü boyunca kitaplarından ve kedilerinden başka birşeyi de olmamıştır.evlenmemiştirde.bir tek şey yapmıştır.maaşını aldığı ilk gün sahhaflara uğramış bütün parayı bitirmiştir.diyarbakırlıdır.böyle değişik kişiliklerede sahipti sahhaflar çarşısı.artık daha çok hediyelik eşya satan bir yer hükmüne sahip oldu.veya şöyle bi gezi havasına sokuldu sahaflar.artık ne avlunun ortasındaki ibrahim müteferrikaya bakan kaldı ne de eski kitapları soran....

evliya çelebi ’ye göre sahafçılar çarşısında elli kitapçı dükkanı ve üç yüze yakın çalışan varmış. sahaflar, osmanlı padişahının önünden cülus törenlerinde veya çeşitli nedenlerle yapılan etkinliklerde geçerlerdi. bu geçit töreninde üzerine yerleştirdikleri kitapların bulunduğu taht-ı revan da çok önemliydi. kitaplar bugünkü gibi raflarda değil. tahta tezgah üzerinde üst üste konulurdu. sahaf da tahta zemine yaydığı kilimin üzerine oturur satışını yapardı.
sahafların etrafında hattatlar, mücellitler, müzehhipler, kağıtçılar, ebrucular, kalemtıraşçılar, mürekkepçiler toplanmış zamanla. çarşıda kitap sahiplerinin getirdiklerinin yanı sıra terekelerden, aile mirası olarak kalan kütüphanelerden gelen kitaplar da varmış.
sahaflar dışında bohçacılar denilen bir başka grup, ellerine geçirdikleri ender yazmaları, minyatürlü eserleri bir bohçaya sararak meraklılarının konaklarına götürürmüş. kitap meraklısı da satın aldığı kitabın ücretini bir seferde ödemez, böylece takside bölermiş. bu sayede bohçacının yeniden gelmesini ve yeni kitaplar getirmesi de garantiye alınımış.
gelin görün ki şimdilerde ne sohbetine doyum olmayan arif sahafçılar kaldı ne de güzelim eski kitaplar kaldı. geriye içinden insanlar geçen basit bir çarşı kaldı sadece.

beyoğlu'nda da aslıhan pasajı ismiyle bulunan kitap cennetleri.

zannımca aslıhan pasajı (nam-ı diğer beyoğlu sahaflar çarşısı) istanbul'da ayakta kalan en mütevazi ve en zengin sahaflar çarşısıdır. istiklal caddesinden galatasaray lisesi'ne kadar indikten sonra lisenin karşı sokağında yer alır.

osmanlıca eserler bile bulunabilmektedir. ikinci el satış fiyatları çok uygundur. kafayı bozup ders kitapları satmaya başlayan beyazıt sahaflarına benzeyene kadar eldeki tek tercihtir burası.

istanbul beyazıttaki bol kedili çarşı. geçmişte eski kitapların rahatça bulunabileceği bu çarşı artık kpss, dgs, öss, üds, yds, ales gibi sınavların hazırlık kitapları ile muhtelif üniversite ders kitaplarının bulunduğu bir mekan haline gelmiştir. ama yine de sabahları fakülteye giderken -o saatte poğaça kokusu kitap kokusunu bastırsa da- içinden geçip gitmek güzeldir.

beyazıt meydanı, beyazıt camii, kapalı çarşı ve beyazıt devlet kütüphanesi arasında kalan tarihi sahaf (eski kitap satılan yer).

sahaflar çarşısı eski değerlerini bir bir yitiriyor.

beyazıt meydanı yönündeki girişinde tarihi küllük kahvesi vardı bir zamanlar. sonra onun yerini çınaraltı kahvesi aldı. orhan veli'nin, oktay rifat'ın küllük'ünün tadını veremese de, solunu beyazıt meydanı'na, sağını sahaflar çarşısına, önünü tarihi beyazıt kütüphanesine, arkanı da beyazıt camii'nin duvarına verip oturduğun yerinde sıcak demli çayını yudumlarken uçuşan güvercinleri seyredebileceğin ve tarihi sonuna kadar ciğerlerine doldurabileceğin bir yerdi çınaraltı yine de. şimdi onu da kaldırmışlar.

ona has eski kitap kokusunun yerini de yeni baskı öss test kitaplarının, soru bankalarının plastik kokusu almış. eski kitap satan bir iki dükkan kalmış koca çarşıda. sahaflık işini inadına sürdüren dükkanlardan birinin güleryüzlü sahibi amca "sahaflık para getirmiyor artık. ne yapsınlar? millet geçim derdinde.." diyor, hüzünle raflarındaki eski kitaplarına bakarken.

sahaflar çarşısı, alelade bir kitap çarşısı olmamak için direniyor. küllük ya da çınaraltı yoksa da yanıbaşında, tek başına ayakta kalmaya çalışıyor. kimse gelip eski kitap sormasa da dükkanlarını her gün açıyorlar, o değerli kitaplarının tozunu alıp onları özenle raflara yerleştiriyorlar. bir dağınık, yırtık kitabı ciltlemek bile onları mutlu edebiliyor.

hala sahaflar çarşısı, alelade bir kitap çarşısı olmamak için direniyor.

kitapları eline alırken bundan önce bu kitabı senden başka birinin daha eline aldığı ve o insanın kim olduğunu bir nebze bile anlayabilmek için yaprakların piskopatça çevrildiği mekandır.

sadece adı kalmış kendisi yok olmuş mekan.

havas ile ilgili olduğunu bildiğimiz eski el yazması bir kitap ile ilgili daha detaylı bilgi alabilmek için gittiğimizde oks, öys, öss,kpss vs... hazırlık kitapları satan yerleri eledikten sonra geriye çok az dükkan kaldı. kalan dükkanlarda da doğru düzgün bilgi verecek kimse yoktu.

kitabın bir kısmı arapça bir kısmı osmanlıca idi. içeriğinide az çok biliyorduk ancak dükkanlardan birinde kitabın namaz sureleri olduğunu söyledi birisi. hoş bizde salağa yatıp kitap hakkında hiç bir şey bilmiyor gibi davranıyorduk ama bu kadar da sallamak olmaz ki kardeşim. bir başka dükkanda da zararsız bir kitap, seçme dualar var içinde dendi. gerçi bu bilgileri verenler zaten kafamızdaki sahaf tanımına uymayan gençten insanlardı. sorunda zaten kafamızdaki sahaf tanımına uyan kimselerin artık çarşıda olmamasıydı.

neyse pes etmeyip bütün günü o civarda geçirince, tatmin edici bilgi küçük ayasofya civarından geldi. elimizdeki kitabın en az iki yüz yıllık havas ile ilgili çok değerli bir kitap olduğunu öğrendik. içinde şifreler filan varmış, kağıdı dövme kağıttanmış falan. tırstık, korktuk, elimiz ayağımıza dolanarak eve döndük.