tarihi dokusunu korumayı çok iyi başarabilmiş güzeller güzeli karabük ilçesi. sakin, sessiz, pek fazla numarası olmayan küçük bir yerdir ancak, kendini öyle sevdirir ki, terkedemezsiniz birtürlü...
unesco dünya miras listesindeki ülkemizdeki tek şehirdir, ayrıca içinde club car(golf arabası) ile elektronik rehber eşliğinde dolaşabilirsiniz, lokumu, evi, sokakları, doğası, kanyonları, arkeolojik alanları v.s. ile dolu dolu bir şehir. öyleki barındırdığı kayıtlı kültürel varlıkların sayısı istanbul ve bursadan sonra üçüncü sıradadır, şöyle bir düşündüğümüzde ülkemizde 81 il olduğunu düşünürsek ve her ilin kendine özgü kültürel varlığını göz önüne getirdiğimizde şu küçüçük safranbolu, bursa ve istanbul gibi osmanlıya başkentlik yapmış şehirlerden sonra üçüncü sırada...
gidin görün arkadaşlar, şöyle bir kaç gününüzü ayırın, inanın değer...
lisedeyeken buraya gidebilmek için turizm dersinden dönem ödevi alınmış, yollara düşülmüştür. 2 gün boyunca tepe tepe gezilmiş tozulmuş, cinci hamamı, kadıoğlu et lokantası, kaymakam köşkü, o zamanlar yeni restore edilmekte olan cinci hanıyla, güzel restoranları, kafeleri, tadından yenmeyen evleriyle bana çok güzel bir tatil yaşatmış olan şirin ilçe. sürüsüyle fotoğraf çekilmiş, onların tabına bir servet verilmiş(çekim hatasından dolayı fotoğraflar masmavi çıkmıştır o ayrı), bir dolu dökümanla eve geri dönülmüştür. fakat tembellikten dönem ödevi yapılamamış, tarihte bir ilk olarak öğrencinin karnesine turizm dersi notu 1 (yazıyla "bir") gelmiştir.
bi bataklığın, çorak bi tarlanın, heryerin güzel olduğu bi zaman dilimi vardır. bazı yerler için bu belki sadece bi andır. ışığın açısının rüzgarın şiddetinin en ideal şekilde ayarlanıp maximum estetiğe ulaşılan bi an: mutlaka heryer için vardır. bu zaman diliminin uzunluğu değişir. işte belki bi an, belki bir kaç dakika ya da bazen her zaman. safranbolu'da bu zaman dilimi kesinlikle "sabah"tır. sabah ezanının okunmasından 15 dakika öncesinden dükkanlar açılıncaya kadar. konaklanan konaktan çıkılır. ne yapacağın hakkında bi fikrin yoktur. -bu önemli, kesinlikle ne yapacağını bilmiyor olman gerekir.- sabah ezanı okunuyordur ve herhangibi camiye girersin. ama aslında o herhangi bi cami deildir. çıktığında o sokullu mehmet paşa camiinin serin avlusunda biraz oturursun. seneler önce yapılmış güneş saatine falan bakarsın. ve kapıdan çıkarken anlarsın ki o avlu artık asla herhangibir yer olmayacaktır. henüz kapalı olan bakırcılar çarşısının içinden geçip yukarıya doğru sokakların arasında kaybolmaya başlarsın. etrafta fotoğraf çeken yerli ya da yabancı turistler yoktur. sen de çekmezsin fotoğraf. çünkü orda asıl güzel olan o yokuşlu sokakların iki yanında sana doğru eğiliyormuş gibi duran ahşaptan konaklar deildir. güzel olan o hafif rüzgar, sakinlik, o ışığın o anda üzerine düşme açısıdır. gümüş sokaka geldiğinde yorulmuşundur. saçma sapan bi tadilata uğramamış bi evin kapısının yanında duran ve senelerdir orda durduğu için artık yayvanlaşmış bi ağaç kütüğüne oturusun biraz. fazla vakit kalmamıştır. aşağıya yemenciler arastrasına doğru inersin. orda bi yerde yeni açılmakta olan bi kahve vardır. içeri girdiğinde kahveci sana "hoşgeldin -misafirim-" der. demek ki bu zaman diliminde insanlar da güzel oluyordur. çayını bitirdiğinde adam "tazeleyim mi -misafirim-" diye sorar. ama artık vakit dolmuştur. esnaf dükkanını açmaya başlamıştır. çıkarsın, konağa geri dönersin. pansiyoncu "sen de garip bi admmışın birader" der biraz da sabahın bu vaktinde uyandırıldığı için homurdanarak.
gezilip görülesi yerlerden biridir. genel olarak lokumu ve tarihi evleri ile tanınır. ayrıca mencilis mağarası ve incekaya su kemeri de görülesi yerlerdendir.
gidildiğinde insanı sanatla, zanaatçyla buluşturan kentim, memleketim, nefesim... eski çarşısına iner bir köşeye oturursun; her an, her dakika bir tablo gibidir ya da çekilesi fotoğraf karesi. objektifi çevirdiğin herhangi bir yer mükemmel bir fotoğraf olarak çıkar, ışık hep sizinledir... tarihi adım adım hissedersin.. tarihi evleri kışın sıcak, yazın buz gibidir, mimari ve yapı mazemesinin özelliğidir. her kapıda o aileyi temsil eden simgesel işaret bulunur. tavan işlemeleri insanı hayran bırakacak cinstendir. evlerin salonunun ortasında kocaman bir havuz vardır. etrafında hoş beş edilirmiş eskiden toplanılıp... hiç bir ev bir diğerinin güneşini kapatmayacak şekilde inşa edilmiştir. safran denen çiçekten adını almıştır safranbolu. safranlı lokumu ile ün salmıştır.
çok güzel bir aksanı vardır, samimi gelir insana. örneğin; tarlada bir amcanın diğerine "götüme saplada git" diye seslendiğini duyabilirsiniz. amcamız sabandan veya kazmadan bahsediyordur, "getirme, toprağa saplada git" diyordur. ya da tarihi bir evi gezerken, evin sahibi yaşlı teyze size "gapıyı gıygaşuk bırak gızcuğazım- oğulcuazım" diyebilir, kapıyı "aralık" bırak demek istemektedir... safranbolu insanı, ziyaretçilerinden diğer turistlik beldeler gibi bir şey beklemez yeter ki gezilmesini, görülmesini, tanınmasını ister memleketinin. oturalan bir çay bahçesinde "merhabası yanında" der çayı getiren emektar amca... bağlar gazozunu içmeden dönülmemelidir. hala memleketten şişe şişe bağlar gazozu depolamaya sebebiyet veren bir gazozdur. gerçi şu sıralar formülü bozuldu eski bağlar gazozu kalmadı deselerde.bir efsanedir o gazoz...
bunca yazılandan sonra "memleketime gitmek istiyorum artık" diye isyan etmeme sebep olan özlenesi yerdir kısacası.
unesco tarafından 1994 yılında 1031 evi ile korma altına alınan ve her taşı tek tek kaydedildiğinden çivi bile çakılamayan, atmosferi ile büyüleyen ve zamanın çok yavaş geçtiği, ruha dinginlik veren yerdir.
bir tepesi vardır ki manzaraya bakmak isterseniz 1 ytl vereceksiniz. manzara 1 ytl etmez mi? ölçülemez tabi. bir de safranbolu'ya gelmişken bi amasra'ya uğramakta fayda var. 2 saat kadar bir mesafe gideceksiniz, ama fatih sultan mehmet'in dediği gibi "çeşm-i cihan"ı göreceksiniz.
evlerinin çok katlı olması ilk özelliğidir ki ataerkil aile düzeninde her kat ayrı bir ev hüvviyetindedir.gelin damat hepsi ayrı bir katta yaşar.ikinci önemli özellik ev çevresinin yüksek duvarlarla 1-2 m.çevrili olmasıdır zira bahçe sefası olacağından dışarı içeriyi içeri dışarıyı rahatsız etmesindir amaç.3.ve en önemli özellik ise arazi yapısının da engebeli olması nedeniyle hiçbir ev mümkün mertebe diğer evin cephesini kesmez.tüm safranbolu evlerinde bu özellikler ortaktır ve yaşayan osmanlı mimarisidir.bir rivayet fatihin oğlu cem sultan şehirde şehzadelik yapmıştır.otantik ve duygu yüklü bir şehirdir o.orjinallerinde evler mor sarı gibi farklı renklerle donatılmasına karşın günümüz restorasyonunda tekmili birden beyazdır.
altı tane büyük kanyona sahip en güzel bir ilçedir. bu kanyonların beş tanesi baştan sona gezilebilir. düzce kanyonu nun ise bir kısmı doğal yaşam alanı olarak sevimli keklik ve alabalık hayvanlarına tahsis edilmiş ve telle kapatılmıştır. dört tanesi baştan sona gayet kolay parkurlardır. sakaralan kanyonu ise profesyonel ekipmansız geçilemeyen bir kısmı ile insanların hevesini kursağında bırakmaktadır. diğer tüm güzelliklerinin yanında kanyoning (o ne demekse) yapmak için eşsiz bir şehirdir safranbolu.
beypazarı ile yanlış bir şekilde karşılaştırılan en güzel bir ilçedir. karşılaştırılma nedeni tarihi evleridir. beypazarı halkı işlerine geldiği için safranbolu beypazarı'ndan esinlenmiş gibi anlatır. evleri hakikaten birbirine çok benzer. fakat bunun sebebi beypazarı'nda çıkan büyük bir yangındır. zaten bu yangınlardan 3 veya 6 tane mi ne çıkmış beypazarı'nda. bu büyük yangın sonrasında çoğu evin yandığı beypazarı'na safranbolu'lu ustalar gitmiş. yani beypazarı evi diye bilinenler de safranbolu evidir. zaten safranbolu çok daha uzun yıllar önce zamanına göre gelişmiş bir şehirdir. kervan yolu üzerinde olduğundan ticaret çok gelişmiş ve o güzel evleri yaklaşık 300 yıl önce yapmaya başlamışlardır. şu an safranbolu'daki bilinen eski ev de yaklaşık 200 yaşındadır, ki ben o evde rehberlik yapardım. beypazarı halkı ve rehberleri bunu kabul etmek istemezler ama evleri ve bu olayları iyi bilen biri sıkıştırdığında her şeyi kabul ederler. ha burada beypazarı ve halkına bir gıcığım yok. fakat yanlış bilgi ile ilgi çekmeye çalışmak yanlıştır, ki her şeyi olduğu gibi anlatsalar da bir şey kaybetmezler. çünkü beypazarı ankara merkeze yakınlığı dolayısıyla daha elverişlidir. dediğim gibi beypazarı'na karşı bir tavrım yok. biraz araştırınca herkesin görebileceği doğrulardır bunlar.
"gayza"dan hatta "gayza başı" dan bahsedilmemesinin olanaksız olduğu safranbolu bir batı karadeniz ilçesidir ki gayzanın bu ilçeye kattığı anlam orada gerçekleştirilenlerle özdeştir. mesela gayzada içilir, sıçılır, siyaset yapılır, memleket kurtarılır, aşklar yıldızlara haykırılır, kentin ışıkları ile gözler büyülenir, isyan edilir, bolca kusulur, çamura saplanan arabalara el atmak suretiyle itilir, jandarmadan ve değişik sesler çıkaran köpeğimsi yaratıklardan kaçılır, kent insanına tepeden alaycı bakışlarla küfürler edilir, tanrıyla ya da insan kendisiyle hesaplaşır ama genelde bu pek oraya gelmiş başka tanıdıklara rastlayarak yapılamayan bişeydir de. insanın orada götünün donmasının oraya kattıgı ayrı bir önemi de vardır muhakkak.
not: gayzaya genelde gece gidilir benim burada kullandıgım gibi gitmek deyimiyle tabir edilmez. gayzaya çıkılır!
kar yağdığında mutlaka çıkılması gereken bir gayzası vardır ki anlatmaya kelimeler yetmez. karda ateş yakıp mangalda sucuk yapılmalı, şişenin dibine vurulmalı, domuzlar eşliğinde şarkılar söylenmelidir.
aşağı tokatlı mahallesinin, yukarı tokatlı mahallesinden daha yukarda olduğu bir yer. tarihi evlerini, büyüleyici atmosferini falan geçtim, sırf bunun için bile gurur duyarım toprağımla.
safran bitkisinin dünyada yetiştiği iki noktadan biri olup adını da bu bitkiden almış minik ilçemiz..m2'ye 10 farklı bitki türünün düşmesiyle kanımca tabiat ananın cömertlikte sınır tanımadığı,mimarisi ile japonların merakını cezbetmiş bir cennettir.. rumların mübadele döneminde terk ettiği o günden bugüne tarihi dokusunun kaybettirilmediği nadide bir ilçemiz.. 4 mevsimide yaşayabilen her mevsimin ayrı bir güzelliği olduğunu hissettirmeyip yaşatan bir doğa harikasıdır... arasta çarşısında alışveriş cinci hamamında göbektaşı ve kesenin tavsiye edilebileceği yegane yerdir...(dip dibedirler vakit kaybı yoktur..) çifte kavrulmuş ve safranlı lokumun ana vatanıdır paranız yoksada denemeniz için bütün lokumcularda ikram edilir... (çekinmeye gerek yoktur denemek ücretsizdir)
karabük'ün en güzel ilçelerindendir. buram buram tarih kokar. taş kaldırımları, safran çiçeği, lokumu-çifte kavrulmuş pudra şekerli olanı favorimdir, deneyin efendim- tarih mirası evleri, kanyonları ile kalbimizde sımsıcak bir yere sahip olan memleketim toprağıdır. unesco tarafından koruma altına alınmıştır. her daim gidip görülesi, yaşanası yerdir. sımsıcak insanları vardır. değerini ayrılınca anlıyorsunuz. bakın söylüyorum, ayrılmadan anlayın değerini. sonradan çok özlüyorsunuz. anam burası da pek küçük, bi gidiyim bir daha gelmem demeyin sakın. her tatili ipler çeker olursunuz. benden söylemesi.
