safran  

safran ülkemizde çok eskiden beri yetiştirilen önemli ilaç, baharat ve boya bitkisidir. osmanlılar zamanında safran üretimini 8-10 tona çıktığı kayd edilmektedir. safranbolu,istanbul, tokat, izmir, adana ve şanlıurfa civarlarında yetiştirilen safran bu gün sadece safranbolu davut obası köyünde çok dar bir alanda(3-4 dak) yetiştiriciliği yapılmaktadır.

safran (crocus sativus) soğanlı bir bitkidir. soğan çapları 2-4 cm kadardır. soğanlar küremsi ve hafif basık olup ağ şeklinde kabuklarla sarılmıştır. yaprakları dar buğdaygil yaprağına benzer, yapraklar çiçeklenme zamanında veya çiçeklenmeden sonra görülür. eylül, ekim aylarında açan çiçekler, açık viole rengindedir. çiçeğin içindeki erkek organları sapları beyaz tepesi sarı renklidir. dişi organ üç parçalı olarak uzayan portakal sarısı renginde olup, bitkinin faydalanılan kısmı bu kısımdır.

safran baharat, boya maddesi, ilaç ve kozmetik sanayi ile halk hekimliğinde kullanıldığı söylenmektedir. safranbolu da tüketim daha çok aşure ve zerde yapımında ve lokum imalatın da kullanılmaktadır. safran yetiştiriciliğinde oldukça fazla insan gücüne ihtiyaç vardır. soğan dikilmeden önce çok iyi bir toprak hazırlığı ister. derin sürümden sonra 3-4 kez ikileme ister. soğanlar 30-40 cm sıra arası çizilere, 20 cm derinliğe dikilir. en iyi gübreleme yanlış ahır gübresiyle(soğanları örtecek kadar) örtülür ve yiye toprakla kapatılır. dikim ağustos 20 – eylül 10 arasında yapılır. dikildiği yılın 15 ekim – 15 kasım tarihleri arası çiçeklenmeye başlar. ilk yıl çiçek verimi önemsizdir. 2.yıl dekardan 0.75 – 1 kg kadar ürün alınır. 3. yıl verim 1 – 1.5 kg kadardır.4 yıl dekardan 1 kg kadar daha ürün alabilmektedir. 4. yıl sonunda haziran – temmuz aylarında soğanlar sökülerek başka bir alana 4 yıl için tekrar dikilir. soğan üretimi için dikilen soğan miktarının 2 katı kadar soğan elde edilir.

safranbolu da, safran üretimi 3- 4 dekarlık bir alanda yapılmaktadır ve giderek azalmaktadır. azalmayı etkileyen en önemli faktör yetiştirilmesindeki zorluk, yetiştiriciliği yapacak genç çiftçilerin olmaması ve diğer köylü çiftçilerin bu konuya karşı ilgi duymamalarıdır. safranın önemi ve yayımı anlatıldığında ise üretim materyali olan soğanın temin edilememesidir. soğan dikimi 3 –4 yılda bir yapıldığında her yıl ekim şansı yoktur. üretilen safran soğanı yine aynı miktarda alana dikilmekte ve alan genişlemesi sağlanamamaktadır.

safran soğanlarının yer altı zararları da soğan üretimini azaltan unsurlardandır. bu zararlı ile şu an itibarıyla mücadele yöntemi bilinmemektedir.

latince stigmata croci
arapça kurkum, za'faran
çince fan hung hua
fransızca safran
almanca safran
yunanca zaforá
hintçe kesar, zafraan
italyanca zaffarano, zafferano
japonca safuran
rusça shafran
ispanyolca azafrán

(bkz. safkan)

yumurta sarısı

zerde adındaki harika tatlının baş malzemesi. aktarlarda gram ölçüsüyle satılır, fiyatı diğer tatlı malzemelerine göre çok pahalıdır.

(bkz: safranbolu)

taksim yeni melek gösteri merkezi'nin hemen yaninda bulunan, yabancı mutfakların ülkemizdeki en güzel temsilcilerinden biri olan restoran...tuzlu olmasına rağmen özel günlerde severek gidilir...önceden yer ayrılması ve şef wilco'nun soğan çorbası tavsiye edilir.

kilosu 15.000 ytl civarındadır.

(bkz: renault safrane)

safranbolu'da lokumu da yapılır. şeker komasına girmek için birebirdir. insan durduramıyor kendisini her defasında bu son bu son diye yiyorsun. bi bakmışsın birinci paket bitmiş. ikinci paket bitmiş, üç,dört. o derece. özellikle denenmesi gereken çifte kavrulmuştur.

yarım kilo safran 80.000 çiçekten toplanıyormuş.
bu derece zahmetli bir bitki (baharat)tır.

japonların özellikle ruj ve kimono boyası olarak kullandıkları bitkidir. toplandıktan hemen sonra tekrar açmaya başlarlarmış.

yunanca krokos kelimesinden türemiştir.

paellanın vazgeçilmezi olan enfes baharat. en mübahı iran dolaylarından gelendir.

eski güven turizm şoförleri tarafından kurulmuş, merkezi safranbolu olan otobüs firması.

15. yüzyılda ingiltere'de 8. henry hükümranlığında, safranı herhangi bir şeyle seyrelterek* karıştırmanın cezası ölümmüş. hükümlüler kazıklarda yakılır yada diri diri gömülürlermiş.

ayrıca ingiltere essex'teki saffron walden şehri adını bu baharattan almıştır. 15. yüzyılda essex, ingiliz safran ticaretinin merkeziydi. efsaneye göre, 14. yüzyılda ortadoğu'dan bir hacı , bastonuna sakladığı bir safran çiçeği soğanıyla walden şehrine gelir. o zamana kadar şehrin adı sadece walden'dir. sonradan safran ticaretinin merkezi haline gelmesiyle adı saffron walden olarak değişir.

şu görsellerde gördüğünüz sarfan çiçeklerinin en ortasındaki sarı tozumsu kısmın kurutulmasından elde edildiği, kısaca sinekten yağ çıkarmaya benzediği için çok pahalı olan baharattır. zerde yapımında kullanılır.