rajaz  

camel'ı tanımama sebep olan şaheser:

when the desert sun has passed horizon's final light
and darkness takes it's place...
we will pause to take our rest.
sharing songs of love,
tales of tragedy.

the souls of heaven
are stars at night.
they will guide us on our way,
until we meet again
another day.
when a poet sings the song and all are hypnotised,
enchanted by the sound...
we will mark the time as one,
tandem in the sun.
the rhythm of a hymn.

the souls of heaven
are stars at night.
they will guide us on our way,
until we meet again
another day.
when the dawn has come
sing the song,
all day long.

we will move as one,
bear the load
on the road.

the souls of heaven
turn to stars
every single night
all across the sky...
they shine.

yaklaşık 8 küsür dakika süren, camel'i lady fantasy' den sonra camel olmasını sağlayan, hafif, gitarlarıyla mutlu kılabilecek, gerçektende dinleyici cennette hissettirebilecek en mükemmel parçalardan biri. progressive olamaz daha farklı, daha yoğun birşey kanımca.

an gelir, keşke imkanım olsa da, dinlesem, rahatlasam diye iç geçirirsiniz, an gelir kaldıramazsınız bu albümü, altında ezilir kalırsınız. anlık bir albümdür yani, her dinlediğinizde başka birşey hissettiren...

tek kelimeyle muhteşem camel albümü:

"the music of poets once carried caravans across the great deserts.
sung in a simple metre of the animal's footsteps, it transfixed weary travellers on their sole objective...

...journey's end.

the poetry is called 'rajaz'.
it is the rhythm of the camel."

"bir zamanlar şairlerin müziği, kervanların uçsuz bucaksız çölleri aşmasını sağlardı.
hayvanların ayak seslerine uygun, basit bir ölçüde icra edilen bu müzik yorgun yolcuların yegâne hedeflerine odaklanmasına yardımcı olurdu; yani yolculuğun biteceği ana...
bu şiire 'rajaz' denir.
'rajaz' devenin* ritmidir."

1999 tarihli bu camel albümünü tanımlamak için daha fazlasını söylemeye gerek var mı bilmiyorum; ama bu albüm benim için, grubun bugün itibariyle yaklaşık 35 yıllık kariyerinde çıkardığı en iyi albümdür. (mirage ve the snow goose'a haksızlık etmemek lazım tabii ki; ama bu albüm bambaşka.)

şu şarkılardan oluşur:

1. three wishes
2. lost and found
3. the final encore
4. rajaz
5. shout
6. straight to my heart
7. sahara
8. lawrence

albümdeki tüm şarkılar, çöl rüzgarlarıyla savrulan kum taneleri gibi.
andy latimer, buğulu sesi ve doğu nağmeleriyle inleyen gitarıyla insanın içine işliyor. colin bass'ın* bas gitarından çıkan melodiler bir deve kadar yavaş ama kendinden emin yürüyor. barry phillips çellosuyla adeta toprağı ve ruhları titretirken dave stewart'ın davulundan çıkan ritimler ise baş döndürüyor.

"the souls of heaven

are stars at night

they will guide us on our way

until we meet again

another day"



(bkz: üst üste dinlenilmesi kaçınılmaz olan şarkılar)

progressive olarak ele alırsak bir mirage olamayacak olan bir albümdür.ama konsept olarak ele alırsak bence mükemmel bir arka plana sahip dahiyane bir çalışmanın eseri olarak söylenebilir.bazı parçalar vardır sizi cımbızla alır ve incelikle başka bir diyara götürür işte rajaz albümünde aynı adı taşıyan parça size bu etkiyi verebilir.çölde kaybolan bir devenin yolunu aramasıdır sonunu bile bile.

"the souls of heaven
turn to stars
every single night
all across the sky...
they shine."

"devenin ritmi"

öyle ki her dinleyişimde camel'in moon dances isimli dünya turnesine ait posteri gözlerimin önünde canlanıyor. "çöl sıcağında serin esen rüzgar"*da tanrıyı aramaktan farksız bir şarkıdır "rajaz". çölde kaybolmuş yitik bir ruhun gerçeği aramasıdır bulamayacağını bildiği halde..

bir elini başının altına almış, bir eliyle gökyüzüne uzanmış, masmavi bir kadına dokunmaya çalışan bir adamın içinden çıktığı her halinden belli camel parçasıdır.

hayatımın çok mutlu bir dönemini anımsatmasından olsa gerek bu albümün bende çok ayrı bir yeri var. şarkıların her biri ayrı güzellikte ve tekrar tekrar dinlendiğinde bile sıkılmak söz konusu olmuyor. camel dinlemeye başlamak için iyi bir albüm...

uzun süren bir yağmur altında dinlendiği vakit uzaktaki karanlığa dalıp kaybolma hissini yaşatan şaheser camel parçası.

duygu seli diyeceğim de çok klişe olucak. sonra anti klişe timinden adamlar gelip beni sopalayacaklar diye korkmaktayım. bir de kesinlikle ve kesinlikle şu güne kadar yapılmış en iyi şarkılardan biridir.

bana göre tabi ki.

çok güzel bir şarkı ancak, camel dendiği zaman tercihim lady fantasy'den yana olur.

uzun zaman dinlenmediğinde özlenen şarkıdır.

garip bir durum belki, ama özleniyor bu şarkı evet. her sözü, gitar tınıları, yarattığı rahatlama duygusu özleniyor. vokal desen zaten olağanüstü. denecek bir başka söz yok kanımca.

bu şarkıyı dışarıda kar yağarken, elimde sıcacık çayımla pencereden dışarıya bakarken dinlemek isterdim.

(bkz: adamlar yapmış)