preveze deniz savaşı  

27 eylül 1538 tarihinde andre dorya komutasındaki haçlı donanması ile barbaros hayrettin paşa komutasındaki osmanlı ordusu arasında preveze açıklarında yapılan deniz svaşı.

barbaros hayrettin paşanın ezici üstünlüğü ile sonuçlanan savaştan andre dorya kaçarak canını zor kurtardı.

türk denizcilik tarihinde oldukça önemli olan savaş.

16 yüzyılın ilk yarısında, osmanlı donanmasının adalar denizi’ndeki son fetihleri bütün avrupa devletlerini telaşlandırmıştır. bir araya gelen papalık, ispanya, venedik gibi devletler bir haçlı donanmasının hazırlanmasını kararlaştırmışlardır. hazırlanan haçlı donanması korfu adası’nda yığınak yapmaya başlamıştır. aralarında yaptıkları görüşmelerde ispanyollar, kendileri için birinci derecede önemli olan cezayir’in osmanlılardan alınmasını, venedikliler ise son zamanlarda kaybettiği ege adalarının kurtarılmasını ilk hedef olarak öne sürmüşlerdir. bu ittifakın komutanı 22 eylül 1538’de 49 kadırga ve 50 barça (kalyon türünden küçük savaş gemisi) ile korfu’ya gelen andrea doria idi.


osmanlı donanmasıise barbaros hayrettin paşa komutasında kürekli çektiri sınıfından olmak üzere 122 parçadan ibarettir. barbaros hayrettin paşa, donanması ile istanköy taraflarında bulunduğu sıralarda durumu öğrenmiş ve harekete geçerek haçlı donanması hakkında bilgi almak üzere turgut reis’i öncü olarak göndermiştir.

barbaros süratle ilerleyerek yolda kefalonya adası’nı vurduktan sonra preveze körfezi’ne girmiştir. 25 eylül 1538’de andrea doria komutasındaki 302 parçadan oluşan haçlı donanması korfu’dan güneye doğru hareket etmiş ve preveze önlerine gelerek demirlemiştir. haçlı donanması, akceom burnuna asker çıkarmak istemişse de daha önceden buraya çıkan osmanlı askerlerinin ateşi ile karşılaştığından geri dönmüştür.

osmanlı donanmasını arta körfezi’nden çıkararak açık deniz savaşına zorlamak isteyen andrea doria, denize açılmıştır. barbaros hayrettin paşa, gece yarısı düşmanı takibe çıkmış, haçlı donanmasının ayamavra adası istikametinde seyrettiğini anlayınca rotasını bu yöne çevirmiştir. böylece iki donanma ayamavra adası’nın batısında 3 - 4 mil kadar açıkta karşı karşıya gelmiştir.

osmanlı donanması; ortada barbaros hayrettin paşa, sağda salih reis, solda seydi ali reis olmak üzere hilal şeklinde savaş tertibi almış olup, arkada turgut reis komutasındaki gönüllü kuvvetleri ihtiyat görevini üstlenmiştir. düşman ise üç saf hâlinde sıralanmıştır. ön safta büyük kalyonlar, ikinci safta andrea doria’nın başında bulunduğu kadırgalar, arka safta ise çektiriler yer almaktadır.

27 eylül 1538 tarihinde yapılan preveze savaşı barbaros hayrettin paşa’nın çok akılcı taktikleri ve askerlerin kahramanca savaşmaları sayesinde sayıca çok üstün olan düşmana karşı kazanılmıştır. hiç ummadıkları bir anda cepheden haçlı hatlarına saldırarak bir yarma harekâtına girişen barbaros hayrettin paşa’nın taarruzu, müttefik saflarını allak bullak etmiştir. arkadan çevrilerek imha edilme tehlikesiyle karşı karşıya kalan andrea doria geri çekilme emri vermiştir.

preveze zaferi, akdeniz’deki türk hakimiyetini tam anlamıyla pekiştirmiş, türklerin karada üstünlüğü yanında denizlerdeki üstünlüğünü de avrupa’ya kabul ettirmiştir. bu savaş sonunda akdeniz bir türk gölü hâline gelmiştir. bu savaş; dünya denizciliğine bir örnek, tarihte birçok amirale ders olmuş, deniz harp okullarında eşsiz taktik olarak öğretilmiştir.

kaynak:tsk

lise yıllarımda rüyama girmiş savaştır.. şöyle ki tarih hocası sözlü yapmakta ve bana sorduğu sorunun cevabı da bu savaş.. bense preveze diyemeyip prezervatif diyor sınıfa rezil oluyorum falan filan.. şimdi düşününce de pek bi saçmaymış aslında..

osmanlılar tarafından zafer olarak anılmıştır; çünkü osmanlı donanmasından savaşa katılan 122 gemiden herhangi biri hasar bile almamış olmasına rağmen 300 ihtiyat (piyade birliklerinin, mühimmatın ve erzağın bulunduğu gemiler), 300 savaş gemisinden (40 tanesi osmanlı donanmasında bile bulunmayan çok büyük kalyonlar) oluşan haçlı donanmasının 100'den fazlası batırılmış, bir o kadarı da ele geçirilmiş ve teslim alınmıştır.

bu sonucun elde edilmesinde en önemli rol, bu savaştan 40 yıl kadar önce vefat eden kemal reis'e (piri reis'in amcası olur) aittir. denizcilik ve mühendislik dehası olan kemal bey osmanlı savaş gemilerinin burnuna üçer adet uzun menzilli top yerleştirmeyi başarmış ve böylece osmanlı gemileri dünyadaki en gelişmiş savaş araçları haline gelmiştir. akdeniz'in türk gölü haline gelmesindeki en büyük pay bu nedenle kemal reis'e aittir.

savaşın başka bir ilginç noktası da başlangıçta rüzgar ters yönde esmekte ve işler kötü gitmekteyken barbaros hayrettin paşa'nın iki yelken bezine kur'an ayetleri yazdırıp kaptan köşkünün iki yanından sallandırmasından hemen sonra rüzgarın yön değiştirmesi sonucu leventlerin moralinin düzelmesi ve gaza gelmeleri olmuştur. böylelikle hilal şeklinde dizilmiş donanmanın arkasına gizlenen turgut reis'in gemileri, yön değiştiren rüzgar nedeniyle yerinden kıpırdayamaz hale gelmiş haçlı donanmasının arkasına sızabilmiştir.

haçlı donanmasının sahip olduğu 162 kalyon, 140 büyük sandal ve 60.000 bahriyelinin karşısına, osmanlı donanmasının 122 kadırga ve 20.000 levent ile çıktığı deniz çarpışması. sonuç olarak barbaros hayrettin paşa kumandasındaki türk donanması, ezici bir zafer kazanmıştır.