teoloji ve metafizik'i gözlem deney ve deneye temelli bilimsel yaklaşımlar izlemek yoluyla reddetmeye dayanan bir akımdır. şu ahvalde 3 türünden söz etmek mümkün görünmektedir. 1-mantıksal pozitivizm, 2.deneysel pozitivizm, 3. sosyolojik pozitivizm. auguste comte kurucusudur.
felsefede olgularla desteklenen ya da olgularla ilgili verilere dayanan bilginin tek sağlam bilgi türü olduğu görüşünü öne süren felsefi akım.olguculuğun en temel özelliğiyse,geleneksel felsefe görüşlerini,olumsuz bir anlam yüküyle "metafizik" olarak niteleyerek karşı çıkmasıdır.bu akımı temsil eden en önemli isim kuşkusuz auguste comte'dur.
comte'a göre insanlık tarihinin üç aşamalı zihinsel gelişiminde,her aşama bir öncekine göre daha ileri ve gelişmiştir.insanlık başlangıçta açıklamaların doğaötesi güçlere göre yapıldığı dinsel bir aşamadadır.bunu izleyen ikinci aşama metafizik aşama olup,açıklamalar gene olgulardan uzak bazı kavramlara dayandırılır.üçüncü aşamada ise insanlar doğru bilginin gerektirdiği gibi, açıklamak istedikleri olguları gene bu olgulardan elde ettikleri verilere dayandırmayı öğrenirler;işte bu sonuncusu pozitif aşamadır.comte bu süreci bir insanın çocukluktan yetişkiniiğe geçiş aşamalarına benzetir.
hala çok büyük bir felsefe akımı imiş gibi gösterilen,
ama çoktan modası geçen ve üzerinden onlarca felsefi akımın
ve filozofun gelip geçtiği, felsefe tarihine daha çok yakışacak olan ekolün adı
olumlu (pozitif) olduğu için karşıtı olan tüm düşünce ve yaklaşımları reddedebilir. bu bakımdan kanaatimce negativizm diye karşıtlarının toplandığı bir bilimsel alan kurulmalıdır.
pozitivizm bilimi esas alan bir görüştür. bilimlerde deney ve gözlem yoluyla belirli olguların varlığı saptanır. sonrasında bu olgular arasındaki neden sonuç ilişkileri açıklanır. bu durumda pozitivizmde deney, gözlem ve nedensellik olguları söz konusudur.
pozitivizmin kurucusu auguste comte'tur. comte, pozitivizmi izah ederken üç hal yasası'ndan söz eder. comte'a göre insan zihninin olayları algılaması üç aşamadan geçmiştir. sahip olduğumuz zihniyetin evrimi aynı zamanda uygarlığın da evrimini gösterir. "üç hal yasası" olarak adlandırılan bu üç dönem şunlardır:
- teolojik dönem
- metafizik dönem
- pozitif dönem
giriyi daha okunabilir kılmak ve uzatmamak adına dönemleri ayrıntılı olarak anlatmayacağım.
(bkz: üç hal yasası)
ancak, comte'a göre üç hal yasası tarihsel zorunluluk olarak ortaya çıkmıştır. pozitif dönem 19. yüzyıl itibariyle geçilmiş olan dönemdir. bu dönemde sadece bilimsel yöntem esas alınmış, bilgi üretmek amacıyla sadece bilime başvurulmuştur. bu dönemin diğer iki dönemden farkı budur.
üç hal yasası zorunlu bir süreçtir ve yaşandığında geri dönüşü yoktur. comte'un bu teorisi pozitivizmi açıklamaktadır. ancak bu noktadan sonra geleceğe dair başka şeyler de söyler ki bunlar pozitivizmin aşırı uç noktalarıdır. şöyle açıklayalım:
comte'a göre bu aşamalar zorunlu olarak yaşanacaktır ve pozitif dönem yaygınlaşacaktır. gelecekte bilim üzerine temellenen "pozitif uygarlık" inşaa edilecektir ve biz, tüm hayatımızı bilime uygun olarak sürdüreceğiz. bilim sadece olguları açıklamayacaktır; bize nasıl davranacağımızı da gösterecektir. işte bu aşamada bilimsel temelli ahlak karşımıza çıkar. bilim ahlakı üretecek ve bilim adamları da bunu insanlar arasında yaygınlaştıracaktır. bu ahlakı öngören; teolojik olmayan, tanrısı olmayan yeni bir insanlık dini de -pozitif din- ortaya çıkacaktır.
bu şekilde bilim adamları tarafından üretilen ve yaygınlaştırılacak olan pozitif ahlak, pozitif uygarlığın da ortaya çıkacağını öngörür. ancak bu düşünce şiddetli eleştirilere maruz kalmıştır. geleceğe dair deney ve gözlemlerin bugünden yapılamayacağı bunlardan biridir. diğer bir eleştiri ise; yeni bir insanlık dininden söz etmesi sebebiyle işin içine teolojiyi katmasıdır. oysa comte, üç hal yasası'nda teolojinin geçmiş dönemde kaldığını söyler. işte bu aşamada kendisiyle çelişmektedir.
bu teori 19. yüzyıl başında ortaya atılmıştır. aradan geçen yıllar içinde teorideki gibi böylesine mükemmel bir uygarlık, yeni ahlak anlayışı ve din ortaya çıkmamıştır. teori doğrulanmamıştır.
mantık önermelerin işlenmesine dayanır. pozitivzm ise her olguda deneyle ispatı ister. tinsel inanış,iç güdü, altıncı his,''ben yaptım böyle oldu sende farklıysa bilemem'' leri kabul etmez. mantıksal pozitivizm ise mantık önermelerinin doğru yada yanlış oluşunu bir başka önemenin doğru yada yanlışlığı ile bağıl incelememek,her önermeyi kendi deneyiyle incelemektir.
biricik sağlam bilgi türünün, olgularla desteklenen ya da olgularla ilgili verilere dayanan bilgi türü olduğunu savunan düşünce sistemidir. yani pozitivizm için bilimsel bilgi, en sağlam bilgi türüdür.
ayrıca auguste comte pozitivizmi, insanlık tarihinin ulaştığı son aşama olarak tanımlamaktadır. bundan önceki diğer aşamalar teolojik aşama ve metafizik aşamadır.
