şimdi çocukluğumu anımsadım birden. tokat'ın zile ilçesindeydik ve ne zaman çarşıya çıksak [ki diğer zamanlar ya köyde ya de şehir merkezinin az dışındaki evin çevresinde olurduk] biz de polise selam dururduk. 80'lerin ortaları daha gelmemiş... annemler polisten-askerden az çekinirdi, ama biz nedenini pek bilmezdik (bkz.
12 eylül 1980)
sonra . evet sonra pekçok kişiye selam durdum, şimdi düşününce o insanların pekçoğuna selam durmak zorunda olmadığım için gayet mutluyum.
cennet vatanımızda polis sık sık adam tartaklar, bunu görmek için illa 1 mayıs ta ön tarafta bulunmanıza da gerek yok. sıradan bir 1. lig futbol maçına gidin, görmeniz gayet olası.
polis de bu devletin memuru değil mi?
engin çeber ve benzeri birçok vakada yargılanan kaç polis ne kadar ceza aldı biliyor muyuz ?
evet polise taş atmanın hoş karşılanacak bir tarafı yok ama dünyanın neresinde kendisine atılan taşı göstericiye iade eden bir polis var? (görsel:
türk polisi/33111)
bu güneydoğu/kürt sorunu denen şeye bir çare bulunamazsa o çocuklar birgün dağa da çıkacaklar. ve evet operasyonlar, maç skorunu anımsatan ölü "...ele geçirildi- ...şehit verdik" haberleri (bkz:
90'larda türkiye'de yaşamak).
elimizde çekiç var ve ne zaman bir sorun görsek çivi sanıyoruz. içeri atarak, işkence yaparak, korkutarak. hepsinin ambalajı da "vatan için yaptım, devlet için yaptım" oluyor. birileri bizi her gün kandırıyor.
okumaya devam edebilenler için bir de copy/paste yapalım,
ahmet insel'in 15/03/2009 tarihinde radikal iki'de yazdığı yazı:
“yaşlarına rağmen, bunlar çok tehlikeli kişiler. çocuk olabilirler ama gençler liginde oynamıyorlar. onlar süper lig takımı ve bu terörist bir takım”. çocuk tutuklular hakkında böyle bir değerlendirmeyi, türkiye’de polislere taş atan çocuklara ağır hapis cezaları takdir eden yargıçlardan biri, bu çocukları karakollarda döven polislerin komiseri veya bir jandarma astsubayı söylemedi. belki söyleme fırsatı olmadı. ama akıllarından geçirdikleri tahmin edilir.
yukarıdaki sözleri, nisan 2003’te abd genelkurmay başkanı general richard b. myers dile getirmişti. aynı ay, abd yetkilileri guantanamo üssünde tutuklular arasında 13 yaşında çocuklar bile olduğunu açıklamışlardı. uluslararası af örgütü’nün mektubunu yanıtlayan pentagon, guantanamo’da “16 yaşından küçük olduğunu düşündüğümüz çok az sayıda tutuklu bulunuyor” diyerek, eksiksiz cezai ehliyet için kabul ettikleri yaş sınırının 16 olduğunu zımnen kabul etmişti. somali ile birlikte, çocuk hakları sözleşmesi’ni imzalamayan iki ülkeden biri olan abd’de, bazı eyaletlerde, suçun işlendiği tarihte 18 yaşından küçük olan kişilerin de idamla yargılanmasına yasalar izin veriyor. abd, dünyadaki bu tip infazların dörtte üçünden sorumlu. guantanamo üssündeki durum, abd’nin çocuk suçlu algılamasında bir istisnaya değil, sürekliliğe işaret ediyor.
taş atarsın ha!
bugün türkiye’de 12-17 yaş arasında 500 civarında çocuk sokak gösterilerine katıldıkları veya güvenlik güçlerine taş attıkları gerekçesiyle tutuklu. bir kısmına ağır hapis cezaları veriliyor. örneğin, aralık 2008’de adana 8. ağır ceza mahkemesi (evet, doğru okudunuz çocuk mahkemesi değil, ağır ceza mahkemesi), bir süre tutuklu kaldıktan sonra serbest bırakılmış üç çocuğu, m.n. (14), a.b. (16) ve s.t.’yi (16) ağır hapis cezalarına çarptırdı. “eylemlerin bütün halde örgüt adına suç işlemek suçunu oluşturduğu” gerekçesiyle, tck’nın 314/2 maddesi gereğince sanıklara dava açılmıştı. çocuklar, 9 şubat 2008’de adana’da gülbahçe demokrasi ve kültür evi’nin açılışı sırasında yapılan polis müdahalesinin ardından, esas olarak polise taş atma suçu nedeniyle gözaltına alınmışlardı. mahkeme üç çocuğa verilen cezayı, 3713 sayılı yasanın 5. maddesi gereğince yarı oranında artırdı. böylece, her birine 7 yıl 6 ay ağır hapis cezası takdir etti. ardından, yaşları 15-18 arasında olduğu için, a.b. ve s.t.’ye verilen cezayı 4 yıl 2 aya, 14 yaşında olduğu için m.n.’nin cezasını yarı oranda indirdi. demek ki yargıçlar, “yaşlarına rağmen bunlar çok tehlikeli kişiler” diye düşünmüşler.
akp’nin 2005 yılında ceza kanununda yaptığı değişiklikle, yasadışı örgüte yardım ve yataklık edenlere de örgüt üyelerine verilen cezalar verilmeye başlandı. ardından 2006’da, terörle mücadele kanunu’nda 15-18 yaş grubunun yetişkin gibi yargılanmasını mümkün kılan yeni bir düzenleme yapıldı. yargıtay’ın, “örgütün çağrısıyla yapılan eylemlere katılan herkesin örgüt üyesi olarak suçlanabileceği” yönündeki içtihadı bu “reformlara” tüy dikti.
adalet bakanı mehmet ali şahin, bir soru önergesine verdiği yanıtta, terörle mücadele ve ceza kanunlarında belirtilen “terör suçları”ndan 2006 ve 2007’de 1572 çocuk hakkında dava açıldığını, 92’si diyarbakır’da olmak üzere 147 çocuğun mahkum olduğunu belirtmişti. 2008’de, çoğu salt polis ifadesine dayanan bu tür suçlamalar nedeniyle, eskisinden daha fazla çocuk gözaltına alındı. bu çocuklara yönelik suçlar, güvenlik güçlerine taş atmak, “terör örgütünün eylemlerine katılmak”, “yasadışı slogan atmak”. eylem denilen şeyler, sokak gösterileri.
bu “ağır suçlar” nedeniyle, 23 yıl hapis cezasına kadar varan cezalar talep ediyor savcılar. demek ki bu savcılar da, 15 yaşında bir çocuğun “biji apo” diye bağırmasını, polise taş atmasını, son derece ağır bir suç olarak görüp, bu çocukları “yaşlarına rağmen çok tehlikeli kişiler” olarak görüyor. bu çocuklardan korkuyor polisler, savcılar, hakimler, adalet bakanı, içişleri bakanı, başbakan, akp milletvekilleri, bir kısım muhalefet partisi milletvekilleri. sonra aynı kişiler guantanamo’da işlenen ağır insan hakları ihlallerini eleştirip gazze’de israil ordusunun öldürdüğü çocuklar için isyan ederek, başkalarına insan hakkı dersi verme konusunda mangalda kül bırakmıyor.
buna riyakârlık mı, aymazlık mı, şizoidlik mi, ne deneceğine siz karar verin. ama şu kesin ki, biz de çocuklarımıza işkence etmeyi, onları aylarca hapishanelerde tutmayı, bazılarına ağır hapis cezaları vermeyi çok iyi biliyoruz.
çocuk koruma kanunu ve bm çocuk hakları sözleşmesi, “ne olursa olsun ve ne fiili gerçekleştirirse gerçekleştirsin” 18 yaş altındaki tüm bireyleri çocuk olarak kabul eder. bu çocukların çocuk mahkemelerinde yargılanmaları, tutuklu veya hükümlü iseler eğitimden uzak kalmamaları, tutukevlerinde ayrı bölümde tutulmaları, soruşturmada avukatlarının desteğine kesintisiz sahip olmaları ve mümkün olduğu kadar tutuksuz yargılanmaları gibi kurallar, zanlılar çocuk olduğu zaman riayet edilmesi gereken günümüz evrensel adil yargı ilkeleridir. türkiye’nin taraf olduğu bir dizi sözleşme bunu emrediyor. ama bugün devletin pençesi, kendisine aykırı eylemde bulunan, aykırı söz söyleyen, kendine taş atan çocukların boynuna geçmeye hazırdır. o çocukların boynunda, ömür boyu unutmayacakları pençe izini bırakmanın sonuçlarını düşünmekten bile aciz, bir devlet ve devletli öfkesidir bu.
yaşanan çevre
murat paker, “bu çocukların çocuk veya ergen olduklarının inkâr edildiğini, yetişkinlerin zihinsel ve duygusal kapasitelerine sahip olduklarının varsayıldıklarını” hatırlatıyor. bunun da yetmediğini, “güvenlik güçlerine taş atmak davranışından terörizm suçlamasına kolayca zıplandığını” belirtiyor. bu ise, “türkiye’de sistemin çok vahim bir akıl ve vicdan tutulmasından mustarip olduğunun işaretidir”.
bianet’te yayımlanan değerlendirmesinde, adli tıp uzmanı profesör ümit biçer, çocuk ifadelerinden ve mahkemelerdeki dosyalardaki bilgilerden hareketle, “çocukların şiddet ve protestoların içinde büyüdüğünü, çevrelerindeki yetişkinleri örnek aldıklarını, akranlarıyla grup halinde davranmaya çalıştıklarını ve yaşları gereği otoriteye karşı isyan duygularının öne çıktığını” vurguluyor. “bir çocuğun başkasına taş atmanın suç olduğunu anlayabileceğini ama bunun devletin ortadan kaldırılmasına yönelik bir suç olabileceği şeklinde bir soyutlama yapamayacağını” ilave ediyor. ayrıca çocukların işledikleri iddia edilen suçun anlam ve sonuçlarını kavrama yeteneklerinin varlığını değerlendirecek adli tıp raporlarına, çocukların gelişimini, yaşadıkları çevreyi, kültürel şartları değerlendiren sosyal inceleme raporlarına gerek var. bir de bu çocukların tutukluluk veya hükümlülük sonrası edinecekleri sosyal konumu ve içinde olacakları psikolojik hali düşünecek emniyet ve yargı görevlerine ihtiyaç var.
üç çocuk yapın diye topluma öğüt veren başbakan, seçim gezisinde kendisine “allah sizin cezanızı seçimde verecek” diye bağıran 13 yaşındaki bir çocuğu ensesinden tutarak, “sen ne istiyorsun?” diye soruyor. 13 yaşında bir ilköğretim öğrencisinin ne dediği belli. demokraside allah değil seçmen ceza verir. ve iktidar partisinin böyle bir ceza almasını temenni etme hakkı, demokrasinin olmazsa olmaz bir gereğidir. üstelik başbakanın kendisi, her fırsatta “allah’ın izniyle” bu seçimlerde de partisinin büyük bir başarı kazanacağını ümit ettiğini dile getirdiğine göre, muhalif bir görüşün de “allah’ın buna izin vermemesini” temenni etme ve bunu yüksek sesle, başbakan’ın yüzüne söyleme hakkı vardır. bu küçük çocuk, büyük ihtimalle babasının evde sık dile getirdiği bir temenniyi başbakan’ın yüzüne yüksek sesle söylemiş. bunu “başbakan’a hakaret” olarak tanımlayıp, savcılıkta ifadesinin alınmasına yol açanların başbakan’ı, hükümeti ve güvenlik güçlerini ne kadar zavallı bir duruma düşürdüklerini birileri akp yönetimine söylemiyor mu? artık dilinin freni bütünüyle boşaldığı gibi, elinin endazesinin de iyice kaçtığı anlaşılan başbakan’a, elini 13 yaşında bir çocuğun boynuna öfkeyle geçirmenin medeni ülkelerde çocuğa fiziki şiddet uygulama ve taciz olarak değerlendirildiğini hatırlatacak bir yakını yok mu? ya da başbakan, kendi sevgili oğlu bilal’e 13 yaşındayken bir yabancının böyle davrandığını duysa, görse ne yapardı, hiç düşünür mü?
taş atmayı ağır bir suç, bir terör suçu olarak gören, devlet ve devletlinin otorite simgelerine toz kondurtmamaya her şeyden çok önem veren, burnundan kıl aldırmayan bu kaba otoriter devlet zihniyetine tayyip erdoğan ve çevresindeki teşrifatçıları uyum sağlamakta zorlanmıyor. kendilerine laf atan, taş atan, otoritesini saymayan çocuklara karşı duyulan bir öfke bu, çocuklarla sınırlı değil. kendine biat etmeyene karşı duyulan genel öfkenin bir parçası.
önümüzdeki günlerde uluslararası ortamda biri kalkıp başbakan’a, bir bakana veya bir devlet temsilcisine, “siz de çocukları hapse atmayı çok iyi bilirsiniz” dese, acaba ne yanıt verirler? soruyu soranı ensesinden mi tutarlar?
türkiye’de çocuklar, guantanamo’da olduğu gibi, terörizm süper liginin oyuncuları olarak algılanıyorlar.
