pentatonik gam  

çinlilerin su seslerinden etkilenerek oluşturduğu dizi(ler)dir.

kaynak: bora uslusoy

pentatonik gamlarda da minör-major ilgisi kuralabilir. nasıl ki do majör'ün ilgili minörü la minör idiyse, "do major pentatonik gamının[do, re, mi, sol, la] ilgili minörü de la minör pentatonik gamıdır[la, do, re, mi, sol] " diyebiliriz. bu tüyo kulağımızın fazla alışık olmadığı majör pentatoniklere emprovizasyonu oldukça rahatlatıyor aslında, en azından rezil etmez, günü kotarır.

(bkz: minör pentatonik gam)
(bkz: major pentatonik gam)

bir majör gamın içerisinden 4. ve 7. seslerin atılmasıyla majör pentatonik gam;
bir natürel minör gamın içerisinden 2. ve 6. seslerin atılmasıyla minör pentatonik gam oluşur.
örneğin do majör gam :
"do re mi fa sol la si do" seslerinden oluşur. bu gamdan 4. ve 7. sesleri çıkarınca oluşan do majör pentatonik gam ise:
"do re mi sol la do" seslerinden oluşur.
do majörün ilgili minörü olan natürel la minör gam:
"la si do re mi fa sol la" seslerinden oluşur. bu gamdan 2. ve 6. sesleri çıkarınca oluşan la minör pentatonik gam:
"la do re mi sol la" seslerinden oluşur.

hiç bilmediğin bir şarkıyı ilk kez seyirci önünde çalacaksın. ahanda kurtarıcın. hiç sıçmaz. korkma; biraz da yetenekle şerefsizim "ulan ne çaldı be" derler. basit ve kusursuzdur.
hoca sözlüye kaldırdığı zaman bilmediğin bir konuda edebiyat yapmaya benzer. biraz yeteneğin varsa 10 alırsın.

"penta"dan da anlaşılacağı üzere 5 sesten oluşan dizidir. türk halk müziğinin pentatonik özellik gösterdiği iddiası, müzikoloji tarihi boyunca tartışılmış, hatta bela bartok gibi etnomüzikologların yıllarca süren alan araştırmalarına konu ve tez iddiası olmuştur...

edit: özel mesajla gelen uyarı sonucunda ekliyorum: 6 sesten değil, 5 sesten oluşur pentatonik bir dizi. 6. sayılan ses, dizinin ana sesinin oktavıdır.

2. edit: bahsi geçen 6. ses, daha önce belirtildiği gibi dizinin ana sesinin oktavıdır. teorik bilgide bu böyle kabul edilir. frekans itibariyle iki sesin farklı oluşu, müzik fiziğini ilgilendiren bir durumdur ve ses dizilerini tarif ederken bu iki ses bahsi geçen açıdan farklı sesler sayılmazlar.

not: biz öyle biliyoruz naçizane...

isminin anlamından yola çıkarak olsa gerek teoride 5 sesten oluşur diye yazılır çizilir öğretilir. fakat 6 sesten oluşur. adıyla çelişir diyebiliriz. çünkü müzik frekansları farklı olduğu için aynı notanın iki ayrı oktavını ayrı sessel birer değer olarak kabul eder. ve aynı şekilde teoriden devam edersek majör ve minör gamlar sekiz sesten oluşur denir. bu sekiz sesin içinde gama adını veren sesin bir üst (gamı tersten yaparsak alt) oktavı da bulunur.

gerçi önemli olan sayıya rakama takılmak değil de gamı en iyi şekilde kullanmak, doğru zamanda doğru hareketler yapmaktır.

edit: bu gam çalınırken 1-3-4-5-7 ve 8. derecelerin üzerine bir de bemol 5 eklenirse tadından yenmez. bluescılar yıllardır bu gamı bu şekilde evire çevire çalar dururlar.

mustafa kemal atatürk, ahmet adnan saygun a verdiği telkinle türk müziğinin de pentatonik dizilişte olduğunu ve burdan yola çıkarak dünya müziklerinin türk müziğinden türediğini ortaya koyan bi tez hazırlamasını istemiştir ve nitekim böyle bi araştırma gerçekleştirilmiştir. yalnız ahmet adnan saygun ömrünün son dönemlerinde bu teoriyi atatürk ün isteği üzerine yazdığını dile getirmiştir.