bir aracı insan desteği olmadan kontrol edebilen mekanik, elektrik ve hidrolik sistemler bütünü. genelde otopilotlar uçaklarda kullanılır sanılır; ancak gemilerde de otopilot sistemi kullanılmaktadır. her ne kadar gemilerdeki otopilot sistemi ilgi alanıma girmese de uçaklarda kullanılan otopilotla aynı mantıkta çalıştıklarını sanıyorum. zaten otopilot sistemleri, geri besleme* ilkesine dayanır. örneğin otopilota uçağı 30000 feet irtifaya çıkarma komutu verildiğinde otopilotun yapacağı ilk şey, an itibariyle bulunduğu irtifayı öğrenmek, 30000 feet için yükselmesi mi yoksa alçalması mı gerekiyor, ona karar vermektir. bu karardan sonra bir döngü içinde yükselirken aldığı geri beslemelerle 30000 feet'e yaklaştıkça yükselme miktarını azaltır. sanılanın aksine otokontrol sistemleri tam istenen değere ulaşınca duramazlar, istenen değeri biraz aşıp daha sonra o değere ulaşırlar, hatta o değer etrafında salınım yaparlar.
uçuş olayı; taxi, kalkış, tırmanma, istenen irtifada uçuş, alçalma, yaklaşma ve iniş olarak bölünebilir. günümüzde kullanılan en gelişmiş otopilot sistemleri, taxi dışında tüm uçuşu kontrol edebilir. genelde pilotlar iniş ve kalkışlzrı manuel olarak yaparlar ancak görüş mesafesinin çok düşük olduğu hava şartlarında, havaalanının ils kategorisine göre sıfır görüşte bile uçaklar inebilmektedir.
uçakta otopilot, tüm sistemlere hakimdir. hidrolikler olsun motorlar olsun, hepsini uçuşun sağlıklı bir şekilde idame ettirilebilmesi için kontrol eder.
sonuç olarak otopilot, pilotların işini bir hayli kolaylaştırmaktadır. hatta bir pilottan duyduğum ve kokpitte gördüğüm kadarıyla, pilot kalkıştan 1-2 dakika sonra düğmeye basar, keyfine bakar. bizzat gördüğüm şuydu: istanbul-antalya arasında "biz heybelide her gece mehtaba çıkardık" şarkısı 28000 feet'lerde çok güzel gitmektedir. otopilot sağolsun. allah iniş takımlarına zeval vermesin...
alkolün dibine vurduktan sonra, mavi ekran olmanın eşiğindeyken evin yolunu bulmaya yarayan şey. ya da yataktayken kusmak için insanı tuvaletin kapısına kadar götürbilen şeydir. hatta algı tamamen kapanıp kusmaya başlandığında kapı eşiğinden klozete kadar ilerleten naviasyon sistemidir. aynı pilot adamı klozetinbaşından yatağa kadar geri de götürebilir.
azwepsa'ya da kusmuk temizlemek kalır ak. hey gidi günler heeey.
basit olarak gemilerde; verilen rotadan gitmeyi amaç edinen sistem. cayro pusula ile bağlantılıdır. gidilecek rota otopilota girilir. cayro pusula herzaman gerçek rotayı göstereceğinden ( manyetik sapma vs. etkilemez) otopilot cayro pusuladan aldığı değerlerle kendisine dikte edilen rotayı eşitlemek için dümene komutlar verir. basit olarak otopilotun görevi budur. önemli olan otopilot değil cayro pusulanızın doğruluğudur. yıllık bakımı yapılmamış yada suyu bitmiş cayro pusulanız varsa otopilotunuzun da bir anlamı kalmaz. yada dümen arızası olduğunda otopilotun bir anlamı kalmaz. o nedenle oto pilot başlı başına bir sistem değil. diğer sistemlerle entegreli çalışan bir sistemdir. en azından gemiler için.
arızası, ıskarça bölgelerde geminin batmasına neden olabilecek, geminin serdümen olmadan aynı rotada sürekli gitmesini sağlayan elektronik cihaz, ki ocak 2006'da, bir gemi ingiliz kanalı'nda oto pilot arızasından başka bir gemiyle çatışarak battı.
uçaklarda otomatik pilot engage olduğunda kontrol yüzeylerine elle yapılacak müdahaleler belli bir seviyeye kadar ignore edilir ve otomatik pilot işlevini sürdürmeye devam eder ancak acil bir durumda otomatik pilotun kendiliğinden devreden çıkması ve manuel olarak kontrol yüzeylerine müdahale edilebilmesi için elle müdahale belli bir noktayı geçtiğinde otomatik pilot devreden çıkar ve kontrol pilota geçer.
1994 yılında aeroflot'un 593 numaralı uçuşunda, airbus a320'nin pilotu, çocuklarından ikisini kokpite almış ve sırasıyla onları kontrollerin başına geçirmiştir. çocuklardan ilki kontrollerle oynarken, pilot da sanki uçağı o döndürüyormuş gibi heading selector'u çevirip uçağı döndürmüş ve bu eğlenceli ritüel kazasız belasız atlatılmıştır. ancak pilotun ikinci çocuğu olan 15 yaşındaki oğlu bu kez kontroller başına geçtiğinde, kontrolleri bahsettiğim sınırı geçecek şekilde kurcalamış ve oto pilotun aileron'ları kontrol eden fonksiyonlarının devre dışı kalmasını sağlamıştır. oto pilot devre dışı kaldığından çok geç haberdar olan kokpit ekibi, haberdar oldukları vakit artan g kuvveti etkisiyle çocuğu koltuktan geri postalayamamış ve hızla alçalan irtifa sonucu araziye çakılmışlardır. allah taksiratlarını affetsin, amen.
milli eğitim bakanlığının verilen rota ' da gitmesi için , meaazallah velev ki rotadan saptı , ne olacak o zaman , işte çağdaş eğitim filan olur o zaman , kimya dersinde kaç mol günah işlediği sorulamaz rotadan sapılırsa , sapmasın diye ex milli eğitim bakanının yenisi rotadan ayrılmasın sapmasın rota bu belli mi olur bozulur falan diye bağlanılan teknolojik aygıttır.
bir de gayri pusula vardır. yukardan aparttım onu ben ecnebiler cayro pusula derler ama bizde gayri pusula nedir.
yani baktın dedin ki bu yeni gelende benim gitmek istediğim yön yok , yani pusula gayri , yok yani , o zaman istediğin rotada gitsin diye otomatik pilota bağlarsın ki kimya sınavında '' ali nşa' da iki mol günah işlemiş veli 5 mol işlemiş bunlar hesap günü geldiğinde nasıl hesap verecek misal sıcaklık 4200 derece ve biraz üstüyse mol mü kalır bre kafir '' sorusu rahatlıkla sorulabilsin.
şindi ne yaptın , bağladın dümeni , dümen otomatik pilotta , kimya 10 , biyoloji desen tübitak , edebiyat sadece necip fazıl...
paylıtınız iyi uçuşlar diler. ( automatic mesajdır )
