siyasi fikirleri ile bağdaştırılmadan değerlendirilmesi gereken bir hadisedir. orhan pamuk'un edebiyatı, egosuna, hırsına yenik düşüp halkımızın aleyhinde söylemlerinin olması ile değerlendirilmemelidir. öyle veyahut böyle, ülkemizin bir değeri olmuş bir insanın, siyasi konulardaki yaptığı hatalı davranışlardan bağımsız olarak değerlendirilmesi daha doğru düşer.
bundan ötürü, ne romanını okumama ne de siyasi yaklaşımlarını tasvip etmememe (bkz: orhan pamuk/!skuba) rağmen "sezar'ın hakkı sezara" mantığı ile takdir ettiğim bir hadisedir.
"benim tarafımda mısın yoksa düşman mısın ?" bakış açısıyla doğru ele alınamayacağına kanaat getirdiğim hadisedir.
isaac newton'un hayatına bakınca onun ne kadar merhametsiz, acımasız, ruhsuz bir insan olduğunu görebiliriz fakat bu onun calculus'ü icad etmesine, optik konusunda ortaya koyduklarına, fizikteki katkılarına gölge düşürür mü ? diyebilir miyiz ki , isaac newton baba fizikçi, ama dallamanın biri, merhametsizliği ile insanları idam etmiş bir faşist o halde isaac newton'un fiziği beş para etmez ?
ya da peter sellers için, kişisel yaşamında hayvan oğlu hayvan bir adam olduğundan ötürü sanatı beş para etmez diyebilir miyiz ?
isaac newton kral fizikçidir, ama eşşoğlu eşşeğin, faşonun, merhametsizin tekidir. peter sellers kral adamdır, ama o da ayrı bir hayvandır.
benzer şekilde orhan pamuk, mevcut siyasi konularda ülkesini aydınlatmak bir yana dursun, ülkesini durduk yere kötülemiş, halkını haksız yere karşısına almıştır.
ama bu onun edebiyatını eleştirirken bir kriter olmamalıdır.
müyendis 20 (m), dün sahur vakti yaptığı basın toplantısında, "türklüğü küçük görüp, gerçekleri çarpıtmanın 1001 şahane yolu" adlı, 27 ciltlik eserini yazmaya başladığını belirtti. bu eser ile, bundan sonra nobel ödülü almak isteyen tüm yazarların önünü açtığını, dolayısı ile, "nobellerin nobeli" isimli bir ödül icat edilmesi gerektiğini, zira, nobel komisyonunun yaklaşık 1001 sene nobel verecek kişi arama zahmetine girmeyeceğini, bu maddelerin biri ile kitap yazan 1001 yazara sırası ile ödül vermelerinden mütevellit, tüm sene sadece bir kitap okuyarak da nobellerini dağıtabilmelerinin önünü açtığını sözlerine ekledi.
daha da bir şeyler diyecekti ama basın toplantısının ortasına dalan menemenci abi, tavayı alınca masayı kaplayan sessizlik yüzünden kalkmaya karar verdiler. ,
kimseye yaranmazsın bu ülkede. dinini, imanını kullanırlar "eyvallah" dersin, inancını, ideolojini kullanırlar "e şartlar" dersin, biri çıkar adını dünyaya duyurur "allah belanı versin" dersin. çark böyledir. orhan pamuk'un o ödüle layık görülmesi örneğinde olduğu gibi.
orhan pamuk, ermeni soykırımını onayladı diye aldıysa o ödülü, helal olsun diyorum. adam bunu, yerinden ahkam kesenlere, yok kardeşim ermeni soykırımı ben inanmıyorum diyenlere nazaran, araştırmış, sormuş soruşturmuş ve savunmuş. kalemi güçlü olduğu için aldıysa hele, ayakta alkışlarım...
nobel edebiyat ödlünü almak bir bok mu, diyenler de var. evet kardeşim, nobel edebiyat ödülü çok önemli bir bok. burdan "adam iyi yazar mıdır" sonucu çıkar mı bilmem ama o çok övündüğünüz kültürünüze, dilinize göndermeler vardır. nobel serisini okuyanlar, pamuk'un kitaplarını beğenirlerse, dönüp gelip senin başka yazarlarını da okurlar.. senin kültürünü de merak ederler. eğer ermeni soykırımı yoksa, işte o, o zaman ortaya çıkar.
benim adım kırmızı yabancı dillere çevrilmesiyle insanların osmanlı kültürüne merakı arttı. hat ve minyatür sanatını öğrenmek isterken edebiyatını, mimarini öğrenmeye çalıştı. para aktı ülkeye.ancak o parayı, dinini bir güzel sömüren, avrupa birliğine girmek için çırpınan, sevgili çocuklarını amerikalarda burslu okutup, "askerlik yan gelip yatma yeri değildir" diyebilme cürretini kendinde gören sevgili başbakanın çatır çatır yedi ve yiyior...
gerçeğini gör istersen ey türkoğlu! başarıyı lanetleme kendini ezdirdiğini kabul ederken..
ayakta alkışlanması gereken bir güruh varmış karşımda görememişim meğerse...
kime neyi anlatıyorsun. ne kadarını anlar.. affedersiniz ne kadarını doğru anlar.
semeriniz çok yakışıyor..
türkiye'de düşünceye duygusallığın karıştırıldığını gösteren yorumlara sebep olan olay. dahası kişinin eserlerine bakarak değil de, bizzat kendisine yönelmiştir eleştiriler. bu ülkede apolitik olmakta suçtur, karşı bir fikri savunmakta. illaki bir tarafta yer almamız istenirken, seçtiğimiz taraf yüzünden karalanmakta çok kolaydır hatta. orhan pamuk'u vatan haini olarak görmek işin kolayıdır, içimizden hiçbiri uluslararası arenada türkiye'nin ismini en tepeye yazdırmadıktan sonra. hem verilen ödül de edebiyat ödülü değil midir? eleştirilecekse, eserleri eleştirilmelidir.
işin komiği orhan pamuk'un hangi vatandaşlığa ait olduğu bile sorgulanmıştır burada. oysa çoğu zaman denir ki; bu topraklar üzerinde yaşayan herkes birdir ve türk'üm diyen herkes türk'tür. fransanın ermeni soykırımı yoktur denmesini suç sayan kanunun kabul edilmesinden sonra; türk vatandaşlığına geçmek isteyen fransızı alkışlarken; nobel edebiyat ödülüne türkiye'yi ekleyen bir yazar yerden yere vurulmaktadır ülkemde. bu kadar yüzeysel düşünebilecek kadar duygusalızdır biz türk toplumu olarak. politik olmayı da bu nedenle beceremeyiz zaten. duygusallık, kavgaya ve hakarete dönüşür bizde eninde sonunda.
düşüncelerine katılırsınız ya da katılmazsınız o ayrı ama nobeli öyle her önüne gelene dağıtmıyorlar, adam harcamak bu kadar kolay olmamalı..ayrıca fransada kabul edilen ermeni soykırımı yasası karşıt düşünceyi yasakladığı için düşünce özgürlüğü adına ne kadar yanlışsa ;fikirlerine katılınmıyor diye orhan pamuğa yapılan saldırı da o kadar yanlıştır.robespierre hatırlamalı belki burda "düşüncene katılmıyorum ama onları söylemen için ölürüm"
sayın, çok kıymetli, kıymet-i harbiyesi kendinden mağlum orhan pamuk beyefendiye verilen nev-i şahsına münhasır bu nadide ödül, zamanında cengiz aytmatov'a verilmemişti. takdir ve söz sizindir hakim bey, başka sözüm yoktur!.
nobelin ayağa düştüğünün göstergesidir. zamanında bu ödülün kimlere verildiği ya da kimlere bile verilmediği göz önüne alındığında kafalarda büyük bir soru işareti oluşturmuştur!!
tartışılan "türkiye'de 30 bin kürt öldürüldü 1 milyon da ermeni" falan gibi beyanı herhangi bir romanında yazan değil, röportajlarında sarfettiği bir cümle. nobel almasının sebebiyse, kentinin melankolik ruhunun izlerini sürerken kültürlerin birbirleriyle çatışması ve örülmesi için yeni simgeler bulan biri olması sadece. yazdıkları da yazılamayacak bir konu falan değil bu bağlamda.
elif şafak'la karıştırdık sanırım? o ayrı. seneye nobel'e aday o.
(süt ürünü tüketmeyince kalsiyum eksikliği olması normal.)
genelde nobel ödülünü alanlar için kullanılan bir kelime değildir. çünkü nobel ödülü kazanılmaz, verilir.
ancak "kazanmak" belki bu durum için geçerli olabilir. çünkü orhan pamuk bu ödülü almak için çalışmış, çaba göstertmiştir. içinde emek olan belli bir süreç söz konusudur. belki kendisi össye kasar gibi dershanelere gitmemiştir ama bu ödül kendisine kazandırılmıştır.
evet, orhan pamuk nobel edebiyat ödülünü kazanmıştır. keşke nobel ödülü birisine kazandırılmayıp verilseydi.
yazdığı kitapların adlarından -sessiz ev, beyaz kale, kara kitap, gizli yüz, yeni hayat, benim adım kırmızı, öteki renkler-ve romanların içindeki "rüya" ve "kayboluşun" etkisinden olsa gerek hiçbir renkle tanımlayamadığım yazara nobel ödülü verildiğini duyup gri bir ortam yaratan psikolojidir. evet şöyle bir gerçek vardır: orhan pamuk eserleri, dünyada birçok dile çevrilmiş ve kendisi en çok satılan türk eserlerinin yazarlarından biri olmuştur. orhan pamuk kendince ermeniler ve kürtlerle ilgili yorumuyla siyasete damardan girmiş ve tüm dünyanın dikkatini çekmiştir. bu yorumundan sonra kendisini time dergisinde türkiye'yi temsil eden yazar sıfatıyla da hatırladığım günler vardır (düşüp bayılacaktım).
nobel ödülü alan yazarların da eserleri bir yıl boyunca inceleniyor. ödül yazarın insanlık için yaptığı katkılar baz alınarak veriliyor. sanırım yazdıklarının yanında ülkesine olan tepkisi ve bazı ülkeler için kazandırdığı prestij de onu ödüllendiren diğer bir etken. madem kalemine güveniyorsun neden olaylı ve medyatik olmayı seçersin ki? madem ödül veriyorsun neden siyaseti de edebiyatın büyülü dünyasına alet edersin ki?
orhan pamuk'un aldığı ödülle ülkemizin nobel kazandığına inananları da anlamak ayrı bir olay... neresiyle kazandık o nobeli? sadece yazılan ve dünya tarafından okunan eserlerle mi yoksa türkiye üzerine oynanan oyunlarla mı? biz hala uyuyoruz sanırım ya da kendimizi kandırıyoruz. insan ne hissedeceğini bilemiyor.
edit: bu hafta gazetelerdeki ve haberlerdeki yorumları düşünemiyorum. ödülü veren kişilerin de kim bilir ne kadar çok geçerli(!) nedenleri vardır. ülkem adına gerçekten bir ödül olsa sevinmek isterdim tabii ki ama sevinemiyorum. diğer birçok edebiyatçıya hakaret edilmiş gibi hissedeceğim sanki. bir de attila ilhan geleceği görmüş mü ne?
ödülün orhan pamuk'a, yazdıklardan çok söylemlerinden dolayı verildiğini düşünmekteyim.
bu ödülü orhan pamuk'a vererek orhan pamuk'un değerini arttırmışlardır. ama bu sayede söylediklerinin de değerini arttırmış oldular. dünya açısından; orhan pamuk "türkler 1 milyon ermeniyi ve 30 bin kürtü öldürdü" demiştir; ile nobel edebiyat ödüllü yazar orhan pamuk "türkler 1 milyon ermeniyi ve 30 bin kürtü öldürdü" demiştir arasında büyük fark vardır.
ayrıca sırf edebiyat açısından bakılırsa bunun böyle olduğu daha net ortaya çıkacaktır. çünkü orhan pamuk türk edebiyatındaki yazarlar arasında en sıradanlarından biridir. "cevdetbey ve oğulları" hariç diğer romanlarının kalitesi vasatı aşamamıştır. dış kaynaklarla olan sıkı fıkılığı sayesinde batıdan türkiye'ye "bu iyi yazardır" diye pazarlanmıştır. "beyaz kale" romanına kadar ki türkiye içindeki edebiyat serüveninde arzuladığı yere gelememiş, bunun sonucunda çevirmen dostları sayesinde batıya açılmış ve oradan içimizdeki batı kompleksini kullanarak türkiye'ye "iyi yazar" olarak dönmüştür. (batının beğendiğini, beğenmemek bizim köyde ayıptır. )
daha sonra bu süreç oradan buraya, buradan oraya giderek şişmiştir ama hala nobelle arasında fersah fersah yol olduğundan, kestirmeden gitmeye karar verip başarılı da olmuştur. o yüzden kimse kalıpta ödülü almasının sebebi olarak orhan pamuk'un kalemini göstermesin. çok basit bir örnek vereyim, "beyaz kale" romanındaki bir bölümün direk olarak "kanuni devrinde istanbul" adlı bir romandan alındığını murat bardakçı ortaya çıkardı. kendisi tek kelime edemedi ama yandaşları "modern edebiyatta böyle şeyler olur" gibisinden saçmaladılar. ve ancak bu olaydan sonraki basımlarda kaynaklar kısmında bu kitabın adı geçer oldu ki ortada kaynak alma değil, hırsızlık vardır. bunu önemsiz görenler norman mailer'in "ancient evenings" ile "benim adım kırmızı" arasındaki benzerliğe de bakabilirler.
şimdi böyle "prestijli" bir ödülün, kılı kırk yararak verilen bir ödülün, böylesine sıradan bir yazara üstelik de bu kadar şaibeli romanları bulunan birine neden verildiğinin sebebini siyasi olarak düşünmemeyi anlayamıyorum.
tamamen siyasidir. bu ödülle orhan pamuk gelmiş geçmiş en meşhur türklerden biri yapılmış, ülkesi hakkında yaptığı asılsız iddialar da meşhur bir türkün ağzından çıkmış olduğu için önem kazanmıştır. türk halkının, bu ödülü ve orhan pamuğu bağrına basması beklenmemelidir. lakin unutulmaması gereken bir şey daha var. bu ödülün şerefsizce kazanılmış olması türk edebiyatına yapacağı katkıyı azaltmaz sonuçta ilk defa bir türk* nobel ödülü kazanmıştır ve hiçbir zaman, kimse bu ödülün ne şekilde kazanıldığını itiraf edemeyecektir.
