olmak ya da olmamak  

ünlü ingiliz yazar, düşünür shakepare'in hamlet adlı oyununudan alıntıdır...

nasıl bu kadar yaygınlaştığına akıl erdiremediğim shakespeare lafı, bir de kuru kafa vardır hemen bu lafın hatırlattığı

(bkz. olmak ya da olmamak)

unutulmaz ingiliz sanat adamı şekspirin * tüm dünya tarafından bilinen meşhur sözü

bulanık gerçekliği reddeden zayıf insan zekasının ürünü olan ya 1 ya 0 mantığının simgesi olan cümle

-olmak ya da olmamak işte bütün mesele bu..
-olsa da korum olmasa da..mesele yapmaya değmez..

bu süleyman efendi (bkz: kitabe-i seng-i mezar), (bkz: orhan veli) tarzı yurdum insanı için hiç de mesele olmayan şeydir.

"two beer or not two beer - shakesbeer" şeklinde bir tşört yazısına esin kaynağı olmuş vecize.

oyunda sanılanın aksine hamlet'in elinde kafatası tutarak söylediği sahne değildir. hamlet'in meşhur monologlarından birinde geçer. olup bu dünyanın sıkıntılarıyla mı yaşamalıyız yoksa olmayıp ne olduğunu hiç bilmediğimiz ölümle bu sıkıntılara son mu vermeliyiz? der.

shakespeare: olmak.. hmm. yok yok olmamak... bu da olmadı.
o sırada shakespeare'e kahve getiren karısı girer odaya.
shakespeare'in karısı: kolay gelsin beey.
shakespeare: sağol. ya olmak mı olmamak mı?
shakespeare'in karısı: ya ne farkeder yaz ikisini de...

(bkz: yaran karikatürler)

(bkz: meselenin özü)

aslında dünyada varolan birçok ideolojinin de merkezidir bu karasızlık cümlesi. bana kalırsa hayatı özetliyor.hayat zaten seçeneklerden ibaret değilmidir? iki yol var ama hangisi?

+ olmak ya da olmamak; işte bütün mesele bu...
- teyzecim, mıncıklamasana domatesleri...

farkındalık düzeyi yüksek bir beynin es geçemeyip didiklediği ve farkındasız beyinler cirit atar iken zıp zıp , şen şakrak ve bu yüzden (şekil itibariyle)güçlü,bilinç böyle korkak ediyor hepimizi diyerekten sonlarına yaklaşan,bilincin doruklarında yazılmış bir tiradın başlangıcı olan cümle.

insanlara sadece "iki seçenek" verilmiş hissine kaptıran bi' şey.

bunu düşünüp kararsızlık yaşansa bile dünya üzerinde yaşamakta olan herkesin istemli ya da istemsiz olaraktan olmayı(to be) seçtiği seçim cümlesi.olmamayı(not to be) seçenlerse artık son seçimlerini yapmış bulunmaktadırlar yaşamlarına ait.bilinmeyene doğru yelken açarlar. kararların alındığı herşeyin bilindiği sanıldığı gerçek veya gerçek üstü dünyada bedenlerini bırakarak uzayın üç boyutundan belki boyutsuzluğa geçerek belki de saprofit bakterilerin besin kaynağından başka bir şey olmayarak belki dünyaya başka bir bedenle geri gelerek belki de bir zamana kadar bekleyerek diğer insanlarında ölmesini dünyanın yokolmasını.dünyanın belirsizliğinde belki de eti bırakarak daha da büyük belirsizliklere belki de hiçe.belki belki belki...en büyük belirsizliği keşfetmek için belki de ya da kurtulmak için omuzdaki yükten ama yerine de daha büyüklerinin de gelebileceğini bilerek.birçok şey ya da hiçbir şey.sözler fazla ve boş çoğu zaman..

orhan veli de değinmiş ve çok güzel yorumlamıştır

to be
or
not to be
yok dibi

"bütün tirat olmamak kavramını eylemle bağdaştırıyor; silah kuşanmak, intikam almak vs... neden uzun süre harekete geçmiyor hamlet, neden hareketsiz kalıyor... olmamak kelimesinin ikinci bir anlamı var, olmak kelimesinin zıttı sadece ölüm değil. en azından hamlet için, olmamak aynı zamanda görünmek demek. hamlet şöyle der: görünen yok benim için, olan var...

onu en çok kızdıran şey insanların yas tutar taklidi yapması, yani görünüş. hamlet böyle bir dünyada yer almak istemiyor, görünmeyi reddediyor... babasının cinayetini öğreniyor ve ilk adımı deli taklidi yapmak oluyor... ardından kendisi için gece oynayacağı bir senaryo yazıyor; yapacağı şey, babasının katiliymiş gibi davranıp, amcasını şaşırtarak suçunu itirafa teşvik etmek. hamlet için olmak ya da olmamak, olmak ya da görünmek. vermesi gereken karar bu. görünmek, bir eylem; rol yapmak, taklit etmek, aldatmak. olmak da aslında eylemsizlik. hamlet görünmemeye kararlıydı, bu da ancak harekete geçmemek anlamına geliyordu. ama silahı kuşanıp babasının intikamını alacaksa; olmayı değil, görünmeyi seçmeliydi."

(bkz: bir cinayetin psikanalizi)

şeksipiri bilmem, ama bu sözün benim için anlamı şudur.

trajedi odur ki, ya kendinden taviz vererek hayatın güzelliği yerine topluluğun istikametine bırakıp uyum sağlarsın :

yani mananın değersizleştiği bir yaşamda savrulursun diğerleri gibi, sosyal kodlara uyum sağlayarak toplumun beklentilerini ortalama düzeyde karşılarsın, ortalama ilişkilerin olur, ortalama bir işin, ortalam bir yaşamın, ortalama bir evliliğin...

ya da kendinden taviz vermezsin fakat bu sefer de bunun acıları içinde yaşarsın

yani, beklersin hep, bu sefer de içindeki sevginin, idealizmin, seni insan yapan bir çok şeyin çilesini çekersin, aşktaki kavuşamamayı yaşarsın, sırf diğerleri gibi olmadığın için bunun yalnızlığını ve dışlanmışlığını çeke çeke yaşarsın

hangisi iyidir, ehven i şer hangisidir. yavuz turgul der ki, taviz verme, içinde asil bir yan varsa, sen insanlardansan, taviz vermen günahtır.

fakat hayatın basit gerçekleri der ki, o asil yan yanında acımasız bir sevgi açlığını, yalnızlığı, mutsuzluğu ve buruk bir anlaşılma kaygısını getirecektir.

trajedi işte, ha hayat bu kadar acımasız mıdır ? 27 yaşında bilemem ben, fakat 50 yaşımda hala aynı kaygıları taşırsam, veririm cevabını. yaşayıp göreceğiz, ya da toz olup gideceğiz.

ya içindesindir çemberin, ya da dışında...