oliver twist  

charles dickens eseri. en basit ifadeyle, yetimhanede büyümüş bir çocuğun hikayesidir. ve fakat sıradan bir çocuk kitabı olmanın çok ötesinde olan eser, vefa anadolu lisesi hazırlık sınıflarınca müzikal olarak sene sonunda sahnelenmesi ile de ünlüdür. 8 yıllık eğitimden önceki dönemde her biri 11 yaşlarında azılı veletler olan bizleri (ki toplamda 110 kişilik küçük bir ordu oluyor idik) sene başında tanıştığımız ingiliz dilinde bir müzikal sahneleme seviyesine getiren şahane bir anıdır kendileri.. aradan gecen 13 yıl bile ezberlenen şarkıları ve harika anıları silmeye yetmez hafızadan.. büyük olaydır bre, hey gidi koca oliver...(bkz. gözlerim doldu)

defalarca filme aktarılmış bir charles dickens romanı. roman polanski'nin filmi gayet güzeldir, bununla beraber klasikleşmiş oliver twist filmleri vardır. 1914 yılına ait bir oliver twist filminin osmanlıca afişini görmüştüm.

kitabının okunulması ama filmine gidilmemesi gereken çocuk. aslında filminden fazla bir şey beklememek gerekir çünkü çok bilindik bir konu.

yazılı eserler arasında,en çok görsel sanatlara aktarılan eserlerin arasında 3. sırada bulunur.
kaynak: (bkz: infoman)

film cinsel münasebetler içerdiğinden dolayı 18 yaş sınırı vardır.

sir christopher white (yani okulda bilinen adıyla a.w.) yönetiminde ve kendisinin faginliğinde yıllarca vefa anadolu lisesi (sonradan ulan eski adımızı alcaz gazıyla vefa lisesi yaptılar ya) sahnelerinde belli başlı roller harici orta okul öncesi ingilizce hazırlık sınıflarınca sahnelenmiş hoş müzikal, bizlere şarkı söylemek, oyunculuk ve ingilizce konusundaki katkıları dışında o günlerin neşesi sevinci coşkusu kalmıştır bir de tabii ki o muhteşem adama (a.w.'ya) olan saygımız, sevgimiz hayranlığımız.

ben kingsley'in oyunculuğunu konuşturduğu muhteşem film. geçmiş zamanı ve henüz geçmemiş olan mekanları gözler önüne seren filmde en çok göze çarpan ben kingsley'nin oyunculuğudur. başroldeki veled de çok iyi oynamış lakin yaşının verdiği tecrübesizlikle daniel radcliff'ten ancak bir numara büyük oynayabilmiş. fazla söze gerek yok aslında, oturup adam akıllı izlenmeli..

olmamış bir edebiyat uyarlaması daha polanski bile çekse kırpılmaktan birşeye benzememiş.karakterler fazla irdelenemediği için seyirci bir şey anlamıyor.kitabı okumayana güzel gelebilir ama okuyanlar için özetin özeti şeklindedir.sonuçta kitabı uyarlamak kolay birşey olmasa gerek ama yüzüklerin efendisi'nden sonra çıta yükselmeli diye düşünüyorum.

zamanının küçük emrahıdır.

extraordinary gentlemen adlı filmde de başrolde yer alan kahraman.

bu güzel eser vefa lisesi hazırlık sınıfı öğrencileri tarafından yanılmıyorsam 97ye kadar 5 sene boyunca ingilizce müzikal olarak sahneye konmuştur. az iş değildir 11 yaşında 180 adet ingilizce bilmeyen çocuğa ingilizce müzikal hazırlatmak. ellerinden öpülesi insan a.wnun şahaseridir. çocukluk günlerinin en güzel anısıdır...
97den sonra anadolu liseleri sınavı liseye girişe alındığı ve gelen öğrenciler de kazık kadar olduğu için sürdürülememiştir. öz vefalı olmanın göstergelerinden biridir oliver da rol almış olmak...

ayrıca 1948 david leanversiyonu izlenesidir. ve bana göre beyazperdeye aktarılan en güzel versiyondur.

bir çocuk düşünün.

yetimhanede hayatı tanımaya başlar.

yetimhanede verilen dişimin kovuğunu doldurmayacak kadar yemekle karnı doymaz haliyle. birazcık daha yemek ister, onun yerine dayak yer.

kaçar oradan. londra'ya atar kendini yedi gün boyunca yürüyerek.

nihayet londra'ya ulaştığında ise ayakta duracak mecali kalmaz.

bir hırsız çetesinin eline düşer.

çalmadığı bir şeyden ötürü suçlanır.

ama onun çalmadığını bilen zengin ve iyi amca onu bağrına basar.

hulusi kentmen'in victoria dönemi ingilteresi'ndeki versiyonu zengin ve iyi amca, oliver'e kitapçıya götürmek üzere kitap ve para verir. ( zaten oliver de tam bu noktada sezercik olur. sezercik ve ayşecik'in birlikte oynadığı filmlerden birinde de vardır böyle bir sahne. hırsız çocuk bağra basılır ama içten içe de güven sıkıntısı yaşanır. para verelim bakalım, istediğimiz yere parayı bırakıp geri gelecek mi diye denenir.) amcanın yanındaki arkadaşı çocuğun o parayı geri getirmeyeceğini, sırra kadem basacağını söyler. zengin ve iyi amca inanmak istemez buna.

zaten oliver öyle biri değildir. kitapları ve parayı kitapçıya teslim edip dönecekti ama o hırsız çetesi peşini bırakmamıştı.
yine ele geçirirler onu.
bırakmazlar.

çetedeki iyi bir kız, oliver'in çektiği acılara dayanamaz. zengin ve iyi amcaya gizlice durumu anlatır. ama bu onun sonu olur.

oliver içinse yeni bir hayatın başlangıcı.

acıların çocuğu küçük emrah oliver twist, artık bir zamanların fakir ama gururlu çocuğu olmaktan çıkar.

1909'da charles dickens tarafından kaleme alınan bu kitap, defalarca sinema ve müzikal olarak vücut bulmuş, son sinema filmi de roman polonski tarafından 2005'te çekilmiştir. ki kendisini ben izledim. oyuncular olsun, kostümler olsun, mekan tasarımı olsun mükemmel. ama sıkıldım filmi izlerken. kitabını okumak , filmini izlemekten daha zevkliydi.

harikulade bir çocuk romanıdır. fakat dönemin önyargılarını ve ırkçı-sınıfçı düşüncelerini büyük oranda yansıtır. arkasındaki sosyal etmenlere, yaşam koşullarına ve eğitim şartlarına hiç bakılmaksızın "hırsızın oğlu hırsız, soylunun oğlu soylu olur" tartışmasının ciddi olarak yapıldığı bir dönemdir 19. yüzyıl. ideal herkesin özüne dönmesi ve onunla yaşamasıdır. işte bu yüzdendir ki o dönem bir çok romanda da bu sınıfçı temalar işlenmiş ve uzun zaman da bundan vazgeçilememiştir.
oliver twist yetimhanede yaşamaktadır, ama biz romanın başından itibaren onu izleriz, çünkü içindeki iyilik duygusu sebebiyle hep bulunduğu ortamlardaki fakir, düşkün insanlardan farklı oldugunu hissederiz, hep haketmedigi sanssizliklar onu bulur ve biz icten ice biliriz ki aslinda bu romanin kahramani olmak bile basli basina onun sansssizligidir ve aslinda burada olmamasi gerekmektedir. sadece yetimhanedekilerin değil, dilenci hırsızların arasında da farklıdır o.
bir gün onu soylu bir aile keşfeder ve oliver önceki hayatına göre aileye inanılmaz uyum gösterir, romanın en iyi kişileri ondaki farklılığı sezen bu kişilerdir, (tıpkı bizim gibi). sonra başka zorlu durumlar da atlatır oliver twist, batar, cikar fukaralik ve sefalet icinde, ama biz hep inanirız geçeğin başka türlü olduğuna ve bu çocuğu boşu boşuna izlemediğimize, nitekim en sonunda taşıdığı bir kolyeden anlaşılır ki oliver'ın kendisi de aslında çok eski ve çok iyi, soylu bir aileden gelmektedir ve hasbelkader yetimhaneye düşmüştür. bütün beklentilerimiz aynen olması gereken şekilde vuzuh bulur, rahatlarız, boşuna değilmiş onun hikayesini seyredişimiz, o gerçekten soylu imiş ve biz de onu keşfeden soylu aile kadar iyiymişiz.
aynı ırkçı-özcü-sınıfçı tema küçük kemancı, küçük prenses, çalınan taç (=prens ve dilenci, mark twain), orman çocuğu gibi bir çok başka çocuk romanında da geçer. hep sınıf ayırımları vardır, hep olmaması gereken sınıfa düşmüş, fakat öyle olduğu bilinmeyen birileri vardır, ve hep bu kişilerin soylu bir aileden geldiklerinin ortaya çıkmasıyla olay mutlu sona kavuşur.
neden özellikle çocuk romanlarında olduğunu tam tespit edebilmiş değilim, büyükler için olan romanları herhalde ancak daha gerçek entelektüel ve dolayısıyla daha da realist insanlar yazdığı için olabilir belki.

zeytinci buruk.