oku  

(bkz: oku da baban gibi eşek olma)

düğün davetiyesi, kağıda baskı tarih ve yer belirtir türünün dışında gönderilen kişinin aileye yakınlığına göre el havlusu, oyalı yazma, oyasız yazma olabilir.

yeryüzünde en az, müslümanların yaptığı eylemdir.

(bkz: bir terslik var)

yüce yaratıcı'nın islam'la birlikte yeryüzüne indirdiği ilk emridir. manası oldukça geniştir. kastedilen sadece kur'an'ın okunması değil, ilim öğrenilmesi, kişinin kendini yetiştirmesidir. daha güncel dille, allah'ın ve islam'ın güzel saydığı insan modeli, bilimde, sanatta, teknolojide ileri gitmiş, ilmi öğrenebilmiş ve insanlığın yararına kullanabilmiş kimsedir.

arapça telaffuzu şöyledir: iqra!

(bkz: ikra)

kuran-ı kerim'in ilk cümlesidir.

ancak anlamı, genel olarak yanlış bilinmektedir. "oku!" cümlesi, "kendini geliştir, ilim öğren" değil, "çağır" anlamındadır.

eski uygur ve karahanlı türkçelerinde okı- kökü, bugün kullandığımız anlamda okumak ve çağırmak, davet etmek anlamlarını içermektedir. anadolu'da hala, ikinci kullanım yaygınlığını sürdürmektedir. örnek vermek gerekirse, akrabalar düğüne okunur.

ayrıca, "oku"yu birinci anlamıyla kabul etmenin bazı sakat noktaları da bulunmaktadır. şöyle ki,

bir kutsal kitabın ilk ayetinin ilimden irfandan bahsetmesi mantıklı değildir. alak suresi'nin devamına baktığımızda, ilimden irfandan bahsetmediğini, allah'ın yüceliğini, insanın yaradılışını anlattığını görüyoruz. 17. ve 18. ayetlere baktığımızda ise:

17. haydi, taraftarlarını çağırsın.
18. biz de zebânileri çağıracağız.

baştaki oku'nun, çağırmak anlamına sahip olduğu iyice netleşiyor.

sonuç olarak, yaradan rabbinin adıyla oku, rabbinin elçisi olarak insanları davet et, anlamındadır. okuma yazması olmadığı bilinen muhammed'e, "okumak ne iyi şey ey muhammed" dememiştir yani allah.

konuyla ilgili daha detaylı yazılmış bir yazı için,
http://www.hanifdostlar.net/forum_posts.asp?TID=800&PN=1&TPN=7

kuranı kerimin nazil olan ilk kelimesi.
(kitap, yazı) okumak anlamında,
ing. "read"

alak suresi'nin ilk ayetleri

1- yaratan rabbinin adıyla oku!
2- o, insanı bir alekadan (embriyodan) yarattı.
3- oku! rabbin sonsuz kerem sahibidir.
4- o rab ki kalemle yazmayı öğretti.
5- insana bilmediği şeyleri öğretti.

ilk beş ayet itibari ile bakıldığında "okumak", "yazmak", "bilmek", "öğretmek" gibi fiiller geçer ki bu da "oku"manın fiil olan okumak olduğunu aşikar kılar.

----elmalılı hamdi yazır'ın hak dini kuran dili açıklamasından--------------------------------

1- rabbinin adıyla oku!. yani onun yüce adıyla, "allah" yüce ismi ile başlayarak oku. okumaya başla. yukarıda geçtiği üzere bu emir inerken, başlangıçta hira mağarasında hz. muhammed'in zatına melek gelip canına tak diyen şiddetli bir sıkıştırma ile yalnız "oku" demiş.......

2- ......."o, insanı bir ilişikten(sperm) yarattı. bununla beraber iki takdirde de kısaca mânâsı şudur: "bir alakadan, yahut sırf bir ilişikten(sperm) bir insan yaratan ve mutlak surette yaratmak kendinin şanı olan rabb'in hiç okumamış olan kimseyi de böyle bir emir ile elbette okutur. onun için oku!

3- onun ismi ile "oku" tekrarı ifade eden bu ikinci emir okumak yeteneğinin tekrar ile meydana geleceğini uyarmak üzere birinci "oku"yu pekiştirmek için bir tekrar olduğu gibi, daha sonraki âyetlerden hareket ederek başkalarına tebliğ etmek veya yazdırmak için okumak üzere ikinci bir emir de olur...........

4- o kalem ile öğretendir. kalem ile yazıyı öğreten, o vasıta ile ilim belleten de odur. yoksa bir kan pıhtısından yaratılmış olan insanlar ne kalem bilirdi ne yazı.

5- o, insana bilmediği şeyleri öğretti. insanda olmayan kuvvetleri, yetenekleri, kabiliyetleri yaratarak ve deliller getirerek ve âyetler indirerek vehbî (allah vergisi) olarak da öğretti....... ..... kur'ân'ın ilk inen âyetinin, böyle akıl ve işitmeye dayanan delili kapsayan, tekvinî (var etmeyle ilgili), teşriî (kanun yapmaya ait) emirlerle oku oku diyerek ve okumanın, yazmanın, ilmin öğretilmesi insana allah'ın en büyük kereminden olduğunu hatırlatarak gelmesi elbette çok önemli ve çok dikkate değer. burada peygamber'in okumak için yazıya ihtiyacı olmadığı bildirilmekle beraber şüphe yok ki kalem ile öğretmenin de allah'ın büyük bir ikramı olduğu açıklanmış ve böylece ümmet okuyup yazmaya teşvi k edilmiş ve özendirilmiştir......
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------