saplantı zorlantı bozukluğu olarakta bilinen kişileri en çok zorlayan rahatsızlıklardan biridir. adından anlaşılacağı gibi obsesyon ve kompulsiyon durumlarının ortak devam ettiği aynı zamanda kişilerde depresyon, anksiyete, bipular bozuklukla baş gösteren çok uçlu zor bir rahatsızlıktır. tekrar eden davranışlar halinde görülür.
dsm 4'e göre obsesyon belirtileri;
eşyaları belirli bir düzen veya düzenleme içinde yerleştirilmek,
bir şeyi doğru yapmak için o işi yavaş yapmak,
doğru olduğuna emin olmak için bir şeyi tekrar tekrar yapmak
bazı sayılar, sözler, sesler veya imajlarla çok ilgilenmek,
bazı sayıların şanslı bazılarını ise şanssız olduğuna inanmak,
eski veya gereksiz şeyleri daha sonra ihtiyacım olur diye atamamak,
mikrop kapmak veya kirlenmekten çok korkmak,
aids olmaktan veya aids olduğumdan korkmak,
başkalarına zarar vermekten korkmak,
bir felaketin olabileceğinden korkmak,
kafir dini düşüncelerimden dolayı suçluluk duymak,
sapkın cinsel düşüncelerimden dolayı utanmak ve suçluluk duymak.
dsm 4'e göre kompulsiyon belirtileri;
defalarca ellerini yıkamak, duş almak ya da dişlerimi fırçalamak,
evi, perdeleri ya da arabayı defalarca temizlemek, yıkamak,
her şeyi düzenli yerleştirmek ve düzeltmek,
kapalı olduğundan emin olabilmek için kapıları, suyu, elektriği, ocağı kontrol etmek,
belirli bir sayıya kadar sürekli saymam gereksinimi hissetmek,
eski gazeteleri, dergileri, mektupları atamamak
bir felakete ya da kazaya sebep olup olmadığını anlamak için gazeteleri okumak, haberleri sürekli takip etmek,
bir şeyin olduğundan ya da olmadığından emin olmak için insanlardan güvence vermelerini istemek,
dsm 4'e göre tanı kriterleri;
yukardaki belirtilerle beraber aşağıdaki durumların en az 5'i teşhis edilmelidir.
temas ile hastalık bulaşacağı ya da kirlenileceği düşüncesindeki aşırılık.
kapıyı kilitleyip kilitlemediği, tüpü kapatıp kapatmadığı, bir eylemi yerine getirip getirmediği konusunda aşırı tereddüt yaşama.
eşyaların düzensiz ya da simetrik olmamasından aşırı sıkıntı duyma hali.
çocuğunu yaralama, ibadet ederken küfür etme isteği gibi zihni sürekli meşgul eden düşünceler.
tekrar tekrar pornografik görüntülerin görülmesi, çocuğuna cinsel saldırıda bulunacağı gibi endişelerin olması.
asıl amacı unutturacak şekilde ayrıntılar, kurallar, listeler, sıralama, organize etme ya da program yapma ile uğraşıp durur.
işin bitmesini zorlaştıran mükemmelliyetçilik gösterir.
etkinlik ve arkadaşlarından yoksun kalacak şekilde kendini işe adar.
ahlak, doğruluk, değerler gibi konularda esneklik göstermez.
özel bir değeri olmasa bile eski, değersiz şeyleri elden çıkaramaz.
görev dağılımı yapmak ve başkaları ile birlikte çalışmak istemez.
para harcama konusunda hem kendisine, hem de başkalarına karşı cimri davranır.
katı ve inatçıdır.
tedavi; ilaç tedavisinin yanı sıra davranışçı psikoterapiyle desteklendiğinde sonuç veren kontol altında tutulabilen bir rahatsızlıktır. ancak hem hastanın hem doktorunun çok çok sabırlı ve uyumlu olmaları gerekmektedir, hastalar tedaviyi kesme isteğinde çok sıklıkla bulunacak, her şeyi bu kadar düzgün yaparken nasıl hastalandıklarını anlamayacaklardır.
http://www.psikoloji.gen.tr/