nasıl yapmalı  

nikolay gavriloviç çernişevski'nin eseridir.

kendisi bu eseri zindandayken, sosyalist kuruluş sürecini tanımlamak için yazmıştır. pratik uygulamaların kitaptaki olaylar üzerinden açıklanmasının yanı sıra, o günden bugüne tartışması hala süren insan doğasının eşitliği kaldıramayacağı konuları üzerinde de durmuş ve başarılı bir şekilde açıklamıştır.

eserinde, yeni insanın yaratılması üzerine tezler geliştirmiştir. bu tezlerden bahsedilmeden önce, dönemindeki insan tipolojisini tanımakta fayda vardır.

dostoyevski'nin eserlerinden de bu tipolojinin tanınabileceği gibi, sadece o dönemin insanını anlatan bir başyapıt, gonçarov'un yazdığı oblomov'dur. bu eserde, rus köylüsünün çıkarcılığı ve bencilliği, insanların kirlenmişliği ve rus toprak ağasının bunları kendine fayda çıkarmak için kullanması en ince ayrıntısına kadar verilir.

işte nasıl yapmalı da bu insanları alır. toprak efendilerinin düzeninden aldığı kirlenmiş insanı, bir adım öteye, sanayi devrimine taşır. burada, gerek vera pavlovna'nın yaşam öyküsüyle, gerek vera'nın ailesinin dünyaya çıkarcı bakış açısıyla, bu kirlenmişlikten kurtulmanın aslında ne kadar kolay ve gerekli olduğunu açıklar.

bu eser, rusya'da narodnik hareketinin temel taşını oluşturmakla beraber, lenin'e de ilham kaynağı olmuştur. lenin, leninist örgüt teorisini geliştirip açıkladığı ne yapmalı'yı yazarken bu eserden oldukça etkilenmiştir.

nikolay gavrilovic cernisevski'nin 19. yüz yıl sonunda cezaevinde yazdığı kitabın adı.

kitap, defalarca çarlık sansürüne uğramış; ki bu da zaten dil'de farklı olan kitabı zaman zaman şifreli havaya sokmuştur. görünen bir aşk epizotunun ardında yeni insanı tarif eder; kitaptaki biraz da zorunlu olan giz, sona kadar devam eder. üç baş kahramanın yanında kitaba on-on beş sayfa konuk olan bir rahmetov vardır ki darma duman olmuş kahramanlara ve okuyucuya ışık olur gider.

dönemin rusya'sının üniversitelerinde, özellikle narodnik hareket içinde büyük ilgi görmüş ve nasıl yapmalı'yı okumayan adam değildir anlayışı dahi hasıl olmuştur. öte yandan yazıldığı dönemde, aslında komün bir yaşama ve sisteme sembol olarak gösterilen veroçka'nın dikiş atölyesini çarlık rusya'sında deneyen meramı anlamamış kadınlar da olmamış değildir! kitap, hâlâ yeni insana giden yolun güzel, oturaklı rehberlerindendir.

(bkz: ne yapmalı)

lenin'in ne yapmalı kitabını nasıl yapmalıdan etkilenerek yazdığı ve nasıl yapmalı kitabının leninin en sevdiği kitaplardan biri olduğu söylenir.

dönemin rus gençliğini öylesine etkilemiştir ki, dostoyevski gibi gelmiş geçmiş en büyük romancı ve dahilerden birine, yalnızca nasıl yapmalı? yı eleştirmek üzerine kitap yazdırmıştır.dostoyevski nin büyük metafizik romanlarının (suc ve ceza,budala,kumarbaz,cinler,karamazov kardeşler vb.) başlangıcı olan 'yeraltından notlar'kitabı nasıl yapmalı?yı kitabını eleştirmek amacıyla başlamış büyük oranda öyle sürdürmüştür.ayrıca kitaptaki rahmetov karakteri lenini kendine hayran bırakmıştır.rus çarlığının o dönemki yoğun sansürü sebebiyle kitapta hiçbir yerde sosyalizm kelimesine rastlanmamakta ama akabinde yarattığı etkinin ciddiyeti dolayısyla yazarı n.g. çernişevski'ye st.petersburg meydanında bir direkte teşhir edilirken rastlanılmaktadır.

kitapta lenin'in yazdığı bir "sonsöz" bulunmakta ve burada lenin'e abisi tarafından aşılanan bu kitabı defalarca okuduğu yazılmaktaydı diyor hafızamın köşeleri. (kitabın türkiye'de kalması)

"nasıl yapmalı" gerçekten nasıl yapılabileceğinin somut örneğini, genç bir kadının topluma adım atışından, desteklenişine, aşık oluşundan, elindekini "farklı" bir sistemle bölüştürüşüne değinerek ortaya koymakta.

"nasıl bir dünya" soruşunu kendisine soran roman severlerin kesinlikle okuması gerekir. peşi sıra gladkov harika gider. demesi.