çerkesler'in mitolojik atası sayılan halktır. ayrıca "nart" erkek ismi olarak
çerkesler arasında kullanılagelmektedir.
nart destanları,
çerkes olmayıp
kuzey kafkasyalı sayılan -sonradan yerleşmeyle- halklarca da benimsenmiştir. ama özünde bu destanlar
çerkesler'e aitir; onlar tarafından üretilmiş ve diğer
kuzey kafkasya halklarına onlardan yayılmıştır.
bugün halen uygulanmakta olan ve adına
xabze denen
çerkes gelenekleri büyük oranda bu destanlara dayanır. örneğin,
çerkes kültüründe oldukça önemli yeri olan
thamade kavramı, nart destanlarında da vardır. yine,
thamadeler'in toplanıp halkları ile ilgili kararlar aldıkları
xase -meclis- örgütlenmesi nart destanlarından bugüne taşınmış unsurlardandır ve
çerkes toplumunun devletleşemeden ama toplu halde bugüne nasıl geldiğini bize gösterir. keza, nart destanlarında çokça yeri olan
xoaxue -güzel dua ve temennilerde bulunma- bugünkü
çerkes kültüründe oldukça önemli yeri olan adetlerden biridir.
anlaşılan odur ki, nart destanları
çerkes kültüründe oldukça önemli bir olgudur.
