genetik materyalde meydana gelen kalıcı değişikliklerdir. illa hata olmaları veya bozukluk olmaları gerekmez. zaten kelime anlamı da latince mutare fiilinden gelir. anlamı da değişim, değiştirmektir.
homolog kromozomlar arasında yaşanan parça değişimleri mutasyon sınıfına girmez. mutasyon kendiliğinden olabildiği gibi, çevre etkisi (mutajenler) sayesinde de gerçekleşebilir. herhangi bir etkisi olmayabilir veya öldürücü olabilir ya da pozitif veya negatif bir etkisi olabilir. çok hücreli ve eşeyli üreyen canlılarda mutsyonun döle aktarılabilmesi için eşey hücrelerinde meydana gelmesi zorunludur. vücut hücrelerinde meydana gelen mutasyonlar bireyde değişikliğe yol açar ama bu değişiklikler bir sonraki nesile aktarılamaz. tek hücreli canlılarda ise etkileri çok çabuk görülür ve dölden döle aktarılır.
virüslerin en korkulan özelliklerindne biri kısa sürede mutasyona uğramaları ve özelliklerini değiştirmeleridir.
mutasyon
evrimin en önemli kozlarından biridir. toplumda çeşitliliğe yol açar. mutasyon sayesinde kazanılan özellik ortama uyumu kolaylaştırıyorsa mutant yaşamaya devam eder ve bir süre sonra evrim tarafından seçilen tür olur. buna en güncel örnek açık renk bir cins ağaç üzerinde yaşayan ve açık renk yaşam alanına uyum göstererek açık renkli, siyah lekeli kanatlara sahip olan bir cins kelebektir. ama endüstrinin gelişmesi sayesinde ağaçların gövdeleri kararmaya, kirlenmeye başlamıştır. açık renk kelebekler koyu renk ağaçlar üzerinde kolaylıkla av olmaya başlamışlardır. eskiden dezavantajlı bir konumda bulunan koyu renkli kanatlara sahip mutant kelebekler ise avantajlı konuma gelmiş ve nesillerinin devamlılığını sağlamıştır.
benzer bir olay da insan da da görülür.
orak hücreli anemi her ne kadar bireyleri hasta etse de bir anlamda mutasyonla
sıtmaya karşı bulunmuş bir çözümdür. sıtmanın yaygın olduğu toplumlarda orak hücreli anemisi olan kişiler daha fazladır, çünkü bir sıtma salgınında hayatta kalanlar diğer bireylere göre hastalıklı sayılan bu bireyler olmuştur. değişen çevre koşullarına göre en uygun olan birey yaşamaya devam etmiş, bu değişimi göstermeyenler avantajlıyken dezavantajlı duruma geçmiştir.
mutasyon ortama uygunluğu sağlamak için yapılan denemeler gibi de görülebilir. (ama aslında tamamen bilinçsiz ve rastgele işleyen bir mekanizmadır) her zaman için iyi sonuç vermese de olmadığı durumda değişim olmaz, değişen koşullara uygunluk sağlanmaz. her ne kadar süper güçler kazandırmasa da gerekli durumlarda doğanın en önemli isteği olan hayatta kalmayı, türün devamlılığını sağlayabilecek gizli bir kozdur.
