özellikle yeni yazarlara yapılması gereken, güzel bir uyarıdır yazara düzelt demek. çok abartılı bir şekilde format delinmemişse ve/veya hatanın yeni başlamış olmanın getirdiği sıkıntılardan doğduğu düşünüldüğünde bu tipi ispik öncesi uyarılar sözlük'e duyulan sevgiyi arttırır. tabi ki bu güzel uyarılar dikkate elınmayıp dediğim dedik çaldığım düdük devam ediliyorsa kötü şeyleri haketmiştir kim olursa olsun.
ispikçilerin insani duyarlılığının olması gerektiğini gösteren ve erdemli, kendine ve işine saygılı davranış şekli örneğidir.
herkes dalgınlıktan hata yapabilir. hatalı giri örneklerinde bazı örnekler verilmiş olsa da, flu kalan birçok nokta vardır. üstelik başka sözlüklerden gelen yazarlar, başka kurallar bütününden geldiklerinden dolayı, adaptasyon süreci yaşarlar, anlamaya çalışırlar. ufacık bir iki hata yüzünden, çaylaklığa düşer düşer gelirler. ben, yazarı uyarmadan ya da hatasını işaret etmeden yapılan ispikçilik için şunu örnek vermek istiyorum:
amaç üzüm yemek mi yoksa bağcı dövmek mi?
yeni gelen yazar, girilerini girmeye başlar. giri girerken, formata göre olmaması gereken ve yayında olan birçok hatalı giri görür, bunların hatalı olup olmadığının da ayırdına varacak kadar itüsözlük tecrübesi belki henüz yoktur. ve onlara benzer birkaç giri girer, sanar ki doğru birşey yapıyor. oysa ki bahse konu hatalı giriler belki henüz görülmediği için düzeltilmemiş ya da ispikçilerin, moderatörlerinden gözünden kaçmış girilerdir, bilinmez.
ama yeni yazar da bunu bilemez ve hata yapar. eğer hatasını göstermezseniz, nerede hata yaptığını anlaması zaman alır. oysa direkt gösterirseniz belki o hatayı bir daha yapmaz. "formata aykırı" diye basitçe gelen bir mesajla girinin silinmesi, o yazarın belki de anlamak için saatlerce düşünüp belki de harbiden bambaşka bir doğruya ulaşması muhtemeldir. anamızın karnından sözlük yazarı olarak doğmadık ya.
burası bir bilgi paylaşım sitesi aynı zamanda. insanları küstürmenin anlamı yok. sürekli hata yapanlar, bilinçli yapanlara ben de karşıyım. ama masum hatalarda biraz yardımcı olunması gerekir.
şöyle bir laf vardır, lütfen yanlış anlamayınız: "keser döner, sap döner, gün gelir hesap döner". birgün bir ispikçi iş başvurusunda bulunur, işe girer. bir şekilde hayat bu ya, ispikleyip canından bezdirdiği ve nedense bir türlü hatasını direkt söylemeye razı olmadığı o insan patronu çıkar. ilk yaptığı hatada bu patron, bu ispikçiyi işten atar mı atmaz mı? * ( bu sadece komik bir örnektir )
moderatörlerin ve ispikçilerin bu sözlüğün iyiliği için çalıştığını, beş kuruş almadan günlerini bilgisayar başında geçirip bizim hayatımızı kolaylaştırdıklarının farkındayım ve minnettarım. onlar sayesinde biz buraya yazabiliyoruz ve bu sözlük onlar sayesinde ayakta duruyor. ama yine de burasının sanal bir ortam olduğunun, herşeyin yanlış anlaşılabilme ihtimalinin kolay olduğunun, hataların telafisi için fırsat verilmesi gerektiğinin farkına varılması gerekir. ve elbette biz de buraya çok emek veriyoruz, özen gösteriyoruz. bizler de saygıyı-sevgiyi hakediyoruz. o kadar işimizin arasında zaman ayırıp buraya giriyoruz, bilgi paylaşıyoruz. bilgi, paylaşıldıkça çoğalır.
zamanında aşırı kötü girilere sahip olmama rağmen geliştiğimi düşünüyorum ve eski bir yazar olmamdan aldığım gazla ben de bu işi sık sık yapıyorum. evet, işime gelirse "şunu şöyle yapsanız daha güzel olur" şeklinde yazara mesaj atmaktayım. bir mod bulup, yazarın girisini sildirmek bana pek bir şey kazandırmaz açıkçası, ispiyon yapsam da "en başarılı ispikçiler" listesinde üst sıralara geçerim bu da götümü tavana vurdurmaz. taze bir yazarın hatası ile yaşamasına müsade etmesindense, yazarı kazanmak için yapıcı bir eleştiri mesajı çok daha güzeldir. hem hata ile giden yazar elbet uçacaktır di mi benjamin.
sözlüğe bir şeyler katan, subjektif manada incelenmeden çok herkesin açıkça "bilgi veren" olarak niteleyebileceği girileri, yıllar sonrasında "bunun şurasında şu var ehü silinsin" şeklinde ispikleyen kişilerin iyi niyetinden şüphe eden, onlardan kıl kapan canavar bir moderatör var, ispikçiler bu hayvana dikkat etmeli. sözlüğe bir şeyler katmak ve onu temizlemek olarak algılanması gereken bu ispiyon müessesesi, format gralı yazarın "entelijans yazsın infomda, havalı duruyor" şeklindeki düşüncesini gerçeklemek, egosunu datmin etmek için kullanılmamalı. genel olarak formata aykırı yazılar yazan; bilimum sözlük fonksiyonunu hatalı kullananmakta ve sözlüğün orasına burasına saçmakta cömert davranan yeni yazarların düzeltilmesi ve eğitimi için çaba harcayan ispikçi olmayan bir yazar, gözümde bu stat kasan ahmakların hepsinden evladır. yazara "arkadaşım bak şurası şurası yanlış, düzeltir misin" mesajını atmak şöyle dursun, ellerini "nihihi" diye ovuşturup mal bulmuş gibi sevinen ve "iyisi mi tek tek sildireyim hepsini de stat yapayım. iyisiiii..." düşünceleri kafasında yankılanırken hedef seçtikleri yazarın girilerini tarayıp, ispik vasıtasıyle sildiren ve egosunu göğe yükselten bu kişiler pek de itici oluyorlar. sözlüğe değil, kendilerine kazandırıyorlar.
bir de sanırım, bir moderatörün en sevdiği şey, yazarın girilerini silmek olmasa gerek. iyi bir yazarı sözlüğe kazandırmak, kötü bir yazarı uçurmaktan daha kıymetli değil midir benjamin? ayrıca giri silmek, girinin düzeltilmesi için yazarın çöpüne yollamak demektir (istisnai olarak içeriğin tamamen kaldırılması gerekebilir, o ayrı.). yazarı sözlüğe girmeyen 3 senelik bir giriyi silmek sözlükten bir şeyler eksiltiyor ise, bu ispiklenen giride bir hata var demektir (tamamen kişisel fikrim, ne var lan?). sözlük 1 giri yüzünden fakir kalacak değil, elbet başkası vakti geldiğinde tekrar o bilgiyi ekler. ancak içerikten, bilgi veren tanımlamalardan, temel ansiklopedik fonksiyonlarından uzaklaşan sözlük, forumsu laf kalabalığı dolu hale gelince bu ortamdan rahatsız olacak ilk kişi de sözlüğü sevenlerdir. bu açıdan nostaljik veyahut antik girileri ispiklerken; sözlüğün derinliklerinden çıkarılan bir puanlık "stat" sayısı değil, "dursa daha iyi olur" diyen içgörü kanımca daha evladır.
neyse özetlemek gerekirse: yazara "düzeltir misiniz" demek ve giriyi/olayı moderatöre havale etmemek bence daha güzel. bunu güzel bulmamın sebebi, sözlüğün yazarlar içi otonom yapı kazanıp (bkz: bilenler bilmeyenlere anlatsın), kendi içinde devinim yapabilen kendi kendini temizleyebilen bir ütopik sözlük hayalimdendir.
itü sözlük konsept ve formatı, yazar olmadan önce-olduktan sonra, her daim ulaşılabilirdir. konsepti okuyan ve özen gösteren herhangi bir kişi de, büyük ihtimalle hata yapmayacaktır.
şimdi, konuya gelelim. ispikçinin görevi, hatalı olan girileri, moderatöre bildirmektir. ayrıca, "formatı bildiği" kabul edilip bu görevi aldığı, ve moderasyon sisteminin bir parçası olduğu için, sözlük formatı hususunda kendisine danışan yazarları, nezaketen aydınlatır.
ispikçi, eğer bu hataları moderatöre bildirmek yerine, yazarları uyarmaya kalkarsa, iş yükü oldukça fazlalaşır. yazarı uyarma mercii, ispikçi değil, sözlük moderasyonudur. keza, girisi silinen yazar, sorunu ispikçide değil, kendinde aramalıdır.
şöyle bir örnekle açıklayayım. bir yazarın, bir girisini gördünüz, kendisine iletip düzeltmesini sağladınız. evet, bu noktada, hiçbir sorun yok. keza; bu yazarın ilgili girisini ispikleseydiniz de, yazara herhangi bir yaptırım uygulanmayacaktı. fakat; aynı yazar, ertesi gün, formatı öğrenmediği için, başka bir hatalar yapıyor, ve başka ispikçiler tarafından uyarılıyor. işte bu noktada, formatı ısrarla öğrenmemiş bir yazara yaptırım uygulanmasına mani oldunuz. yazar, uyarılmaya bağımlı hale geldi.
dolayısı ile, ispikçinin "uyarmak" gibi bir görevi, nezaketen de olsa yoktur. "uyarı" moderasyonun takdirindedir. moderasyon tarafından uyarı alan yazar, ancak herhangi bir moderatöre veya ispikçiye danıştığında, danışılan kişi yazarın bilgi almak istediği hususta ona bilgi verir.
bir dönem, "silinsin de aklı başına gelsin dur" derken, şimdi kısmen ben de yapıyorum bunu*. keza, silinme yoluyla değil, uyarı yoluyla yapılan hatanın anlaşılması daha kolay oluyor. ama hata yapan yazar da da, bu ilgiyi hak etmek için de bir şeyler yapmalı, efor sarf etmeli.
yeri geliyor, çok ince akıllı bakınız hataları ile karşılaşılıyor. bakınızın yanlış kullanımı yapılıyor. insan, kızgınlıkla hukuken sakıncalı olacak bir şey yazabiliyor, normaldir.
ama kardeşim, şu sözlük alemine gelip, "dedirten başlık" denen mereti görmeyen insanla karşılaşmadım. bütün sözlüklerde ortak olan şeylerden biri de budur. sözlükte, "formatı okuyayım" dediğiniz yerde karşınıza çıkar. akıllı bakınız gibi karmaşık değildir. gayet açık ve nettir.
hal böyle iken, hala gelip, "bilmemne dedirten başlık", "şu kadar şey yazılan başlık" gibi giriler yazılıyor. böyle girileri okuyunca, uyarmak için bütün şevkim kaçıyor, bu adamın kasten yaptığına inanıyorum. sözlük formatını uygulayabileceğine inanmıyorum.
yani sözlüğe gelmişsin. yazar olmuşsun. "dedirten" gibi kaşar bir kalıbı öğrenmişsin. insanda hiç mi yaratıcılık, hiç mi okuma azmi olmaz ki, 1000 kere yazılan kuralı hala ihlal etsin.
duyarlı bir yazar olma göstergesidir.
------------------------------------------
-moderatöre sil demeden önce yazara düzelt diyeceksin
+evet
-yazara yaz demeden önce de çaylaga naber diyceksin
+abi sen hiç sözlük gördüğüne emin misin
-redhouse
madem mübarek ay uygulayayım diye kastığım öneri, güzide bir 4.nesil arkadaşımız soru başlığa cevap giri yazar ben de yarak gibi atlarım afedersiniz.
mevlana beni görse sen gelme derdi -> x (@xxxxx) : @30843@215180 soru başlığa cevap vermişsiniz. (11.09.2008 02:43)
----
-x- ee yani ? (11.09.2008 02:47)
----
-x- başlık soru şeklinde ben napim (11.09.2008 02:48)
---- mevlana beni görse sen gelme derdi -> x verdiğim girileri okumadığınız anlaşılıyor. bu sizi çaylak yapabilir ''ee yani?''si bu. afedersiniz benim işgüzarlığım iyi geceler. (11.09.2008 02:49)
----
-x- evet okudum da başlık soru şeklinde diorum bende.önemli degil iyi geceler. (11.09.2008 02:50)
tabi bazı yazarlar da iyi niyeti görüp ona göre cevap veriyor bu da hoşuma gidiyor. yazdığı giride ''başlıktır'' kalıbını kullanan yazarı bir ümit uyarınca...
mevlana beni görse sen gelme derdi -> y (@xxxxx) 'başlıktır'' kısmını silmeniz lazım, yoksa silinir giriniz (16.09.2008 20:02)
----
-y- teşekkürler sayın entelijans. düzelttim. çok yapıcısınız:) (16.09.2008 20:06)
----
mevlana beni görse sen gelme derdi -> y keşke tüm yazarlar sizin gibi yapıcı eleştiriyi anlayabilse. (16.09.2008 20:07)
----
