merhaba! itü sözlük, içeriği dünyanın değişik noktalarında bulunan yazarlarca oluşturulan bir interaktif sözlüktür. daha fazla bilgi alabilir, üye olarak içeriğin genişlemesine katkıda bulunabilirsiniz.

milli bakiye sistemi

  1. bu başlıkta
  2. bakın dur
  3. sırala
  1. seçmen düzeyindeki eğilimlerin parlamentoya daha net yansımasını sağlayan bir seçim sistemidir.

    ülke genelindeki bütün artık oylar toplanır ve açıkta kalan milletvekilliklerine bölünür. elimizdeki sonuç ulusal seçim kotasıdır. ondan sonra her partinin elinde artık oylar, bu kotaya bölünür ve bununla orantılı olarak milletvekillikleri paylaştırılır.

    nasıl uygulandığından ziyade sonuçlarının önemli olduğunu düşünüyorum (aslında yaz okulunda gördüğüm bu konuyu unuttum biraz. çaktırmamaya çalışıyorum bir yandan.). milli bakiye sisteminin ülke genelindeki artık oyları dağıtırken, seçmenlerin eğilimlerinin parlamentoya daha net yansımasını sağladığını söylemiştim. gerçekten de oldukça küçük partilerin bile(%1 oranında oy almış partiler mesela) parlamentoda temsil edilmesini sağlar bu sistem.

    olumlu kısmı parlamentoda çeşitliliği arttırması, daha fazla farklı görüşlerin parlamentoda temsilini sağlamasıdır. siyasi istikrarsızlık sağlaması ise bu sisteme yöneltilen belli başlı eleştirilerin en büyüğüdür.

    türkiye'de 1965 seçimlerinde uygulanmıştır bu sistem. bunun sonucu olarak türkiye işçi partisi,çetin altan(önce bağımsız daha sonra tip üyesi olarak) gibi değişik isimler meclise girebilmişlerdir. ülkemizde şu anda d'hondt sistemi kullanılmaktadır.
  2. ulusal artık sistemiyle aynı anlama gelen seçim sistemidir. bu sistem; her oyu değerlendiren, dolayısıyla da partilere aldıkları oy oranında parlamentoda temsil edilme olanağı veren, bu yönüyle de demokratik temsil ilkesi yönünden en adil olan bir seçim sistemidir. temsilde adalet ilkesini esas aldığından büyük partilere hiç avantaj sağlamayan ve dolayısıyla da yönetimde istikrarı öngörmeyen bir sistemdir. bu yönüyle de genel olarak çok partili siyasi hayata ve koalisyon hükümetlerine yol açar. bu sistem, 1968 yılında milletvekili seçimi kanununda yapılan değişiklik sonucu kaldırılarak tekrar d'hondt sistemine dönülmüştür.
    (kaynak: türk anayasa hukuku/bülent tanör-necmi yüzbaşıoğlu)
  3. en adaletli seçim sistemi olarak bilinen sistemdir. büyük partilere avantaj sağlamaz ve verilen her bir oyun temsilini sağlar. türkiye'de sadece 1965 yılında uygulanmıştır ve o seçimlerde de türkiye işçi partisi parlamentoya girmiştir. daha sonra türkiye işçi partisi başta olmak üzere sol partilerin önünü kesmek ve istikrarı sağlamak amacıyla bu sistem kaldırılmıştır.