osmanlı imparatorlupu ile memlukler arasında olan savaştır.24 ağustos 1516 te olmuştur yavuz sultan selim komutasındaki osmalı ordusu
ile kansu gavri komutasındaki memlük ordusu halep'in kuzeyinde bulunan mercidabık mevkiinde karşı karşıya gelimiştir.iki ordu da yaklaşık olarak 60 bin kişiliktir ancak osmanlı ordusu teknik olarak biraz daha üstündür memlüklerde ise atlı asker daha fazlaydı.24 ağustos sabahı başlayan savaş 2 saat kadar sürmüştür savaşı osmanlı devleti kazandımıştır.
yavuz sultan selim'in mısır seferi sırasında memluk devleti ile yapılan birinci savaştır. 1516'da osmanlı ordusu ile memluk ordusu arasında halep şehrinin kuzeyinde yapılan savaşı osmanlılar kazandı. savaş sonucunda suriye lübnan ve filistin osmanlı tapraklarına katılmıştır.
savaşın kazanılmasının en önemli sebebi, memluk kuvvetlerinin bir ortaçağ ordusu olması, osmanlı tarafının ise bir rönesans ordusu olarak top ve tüfek gibi üstün donanımlara sahip, düzenli bir güç olmasıdır.
yavuz ordusunun önünde sahra çölünden geçerken, atından inmiş. haliyle tüm ordu ardından atlarından inerek çölü yaya bir halde geçmeye başlamışlar. yavuzun veziri sultanım koca çölü yürüyerek nası geçeriz dediğinde yavuz peygamber efendimiz ordunun önünde yürürken ben nasıl ata binebilirim demiştir. ayrıca çölü geçerken yüzyıllar sonra çöle yağmur yağması da bir başka düşündürücü unsur.
müslümanın müslümana zulüm ettiği gerekçesiyle yapılan bir sefer sonucunda, artık huzurun bozulduğu topraklara huzur götüren bir sefer olduğundan müslümanınj müslümanı kestiği mantığı pek doğru değildir. zira osmanlı devleti hiç bir zaman kendisine tehlike arz etmedikçe doğuya ve müslüman arap topraklarına sefer düzenlememiştir.
24 ağustos 1516 târihinde osmanlılarla memlûkler arasında meydana gelen muhârebe. osmanlı
sultanı yavuz sultan selim hanın ortadoğu’da hâkimiyetini genişletmesi; suriye, filistin, arabistan
yarımadası, mısır ve kuzey afrika’nın doğusuna hâkim memlûklu sultanı kansu gavri (gûrî)yi
harekete geçirip, tedbir almaya sevk etti. 23 ağustos 1514’te çaldıran meydan muhârebesinde yavuz
sultan selim hana yenilip, kaçan iran safevî hükümdârı şah ismâil ile ittifâk kurdu. yavuz sultan
selim han, haber alma teşkilâtı vâsıtasıyla şah ismâil-kansu gavri ittifâkını öğrenince, vezîr-i âzam
sinan paşayı kırk bin kişilik bir kuvvetle safevîler üzerine gönderdi. sinan paşanın, diyarbekir’e
giderken, fırat’ı geçmek için memlûklerden müsâade isteyip de iznin verilmemesi ve kansu gavri’nin
elli bin kişilik kuvvetle haleb’e gelmesi, harb sebebi sayıldı. devrin âlimlerinden zenbilli ali cemâli
efendinin fetvâsıyla sefere çıkıldı. yavuz sultan selim han, dâhiyâne bir siyâsetle mısır devlet
adamlarının bir kısmını ve suriye ahâlisini kendi safına almaya muvaffak oldu.
yavuz sultan selim, kansu gavri’ye haleb’in kuzeyindeki mercidâbık mevkiinde meydan muhârebesi
için hazır olması haberini gönderdi. mercidâbık’ta karşılaşan iki ordunun da kuvvetleri eşit miktarlarda
olup, altmış bin civârındaydı. osmanlılar, ateşli silahlar, teşkilât, kumanda heyeti, sevk ve idâre
bakımından memlûklardan üstündü. memlûkların da süvârî kuvveti meşhurdu.
24 ağustos 1516 sabahı osmanlı ordusu hilâl şeklinde bir tertib aldı. ordunun merkezinde yavuz
sultan selim han olup, yanında kapıkulu askeri ve önünde birbirine zincirle bağlı üç yüz top
bulunuyordu. sağ kola anadolu beylerbeyi zeynel paşa, sol kola da rumeli beylerbeyi sinan paşa
kumanda ediyordu. memlûk ordusunun merkezine, yanında halife üçüncü mütevekkil olduğu halde
sultan kansu gavri, sağ kola haleb nâibi hayırbay, sol kola da şam nâibi sibay kumanda ediyordu.
memlûklerde sultanın orduya, kumandanların da kansu gavri’ye îtimâtsızlığı vardı. osmanlı topçu
ateşiyle başlayan muhârebeye, memlûkler süvârî taarruzu ile karşılık verdiler. muhârebe başladıktan
iki saat sonra memlûkler bozguna uğradı. öğleden sonra kesin netice alınarak, memlûk karargâhı
bütün ağırlığı ile osmanlıların eline geçti. boğucu bir yaz sıcağında meydana gelen muhârebeden
kurtulan memlûk askerleri; haleb, hama, humus ve şam’a kaçtı. tâkip edilen memlûk kuvvetlerinden
ele geçenler imhâ edilerek, kuzey suriye bütünüyle zabtedildi. ahâlisi ehl-i sünnet olan şehirler yavuz
sultan selim hanı ve osmanlıları dâvet ettiler. suriye şehirleri kendi rızâlarıyla osmanlı idâresini tercih
ettiğinden, ahâliye zarar verilmedi. memlûk sultanı kansu gavri muhârebe meydanında öldü. abbâsi
halîfesi üçüncü mütevekkil, muhârebeden sonra yavuz sultan selim hanın yanına gelerek, sultandan
çok hürmet gördü. yavuz sultan selim han 28 ağustosta haleb’e 27 eylülde şam’a gelerek mısır’ın
fethini gerçekleştirecek sefere hazırlanmaya başladı.
mercidâbık’ta kazanılan zafer osmanlı devletine dînî, siyâsî, askerî iktisâdî pekçok faydalar sağladı.
hilâfetin osmanlı hânedânına geçme yolu açıldı. doğuda osmanlı devletinin son rakîbi mısır-memlûk
devleti ortadan kaldırılma safhasına getirildi. suriye, lübnan ve filistin osmanlı hâkimiyetine girdi.
mısır ve arabistan yarımadası yolu açıldı. güneydoğu anadolu’nun zabt edilmesiyle anadolu türk
birliği tamamlandı.
iki müslüman ülkenin 1516 yazında karşı karşıya geldiği mücadeledir. 46 yaşındaki başarılı teknik adam yavuz yönetimindeki osmanlı büyükşehir belediye, memlük şekerspordan üç puanı üç golle almıştır. böylelikle yavuz dört senelik yenilmezlik serisini devam ettirmiştir. gerekirse ordusunu çölden geçirterek savaştıracak kadar hırslı olduğunu ispatlayan yavuz osmanlı bşb yönetiminden ve taraftarından tam not aldı. kargatulumba tahttan indirilen önceki teknik adam ikinci bayezid'e göre çok daha iyi performans gösterdiği düşüncelerine ''bizim vazifemiz reayaya hak ettiği sevinci bahşetmektir. yeni gayemiz avrupada da başarılı olup kafirin ganimetini ülkeye getirmektir.'' şeklinde cevap verdi.
